Bu yazı, TS EN 12845-2:2025 (EN 12845-2:2024) Madde 6.7 kapsamındaki CMSA tasarım tablolarını ve bunların kullanım kurallarını ayrıntılandırır. Buradaki her satır ve her sayı standardın metninden birebir alınmıştır; kaynak olarak tablo numarası ve EN sayfası verilmiştir.
1. Tasarım hangi standarttan hangi parçayı alır
Tablo 1 (Madde 4, EN s.7) görevlerin hangi dokümandan geleceğini listeler. CMSA projesinde ayrım şudur:
| Görev | EN 12845:2015+A1:2019 | EN 12845-2:2024 |
|---|---|---|
| Tehlike gözden geçirme, tanımlama ve sınıflandırma | Madde 6, Annex A, B ve C | Annex A |
| Hidrolik tasarım kriterleri | Madde 6 | - |
| Boru boyutlandırma, yerleşim ve hidrolik hesap | Madde 13 | - |
| Sprinklerlerin aralık ve konumu | - | 5.1.3, 5.2 ve 5.3 |
| Sprinkler deşarj örüntüsüne engel | - | 5.3 |
| Su temini | Madde 8 | 6.4 |
| Tesisat tipi ve boyutu | Madde 11 | - |
| Vanalar, borular, alarmlar | Madde 15, 17, 16 | - |
| Devreye alma ve ilk muayene | Madde 19 | - |
| Bakım ve muayene | Madde 20 | - |
Yani CMSA'da "kaç sprinkler, hangi basınçta" sorusunun cevabı EN 12845-2'den, "bu debiyi hangi boruyla taşırım" sorusunun cevabı EN 12845-1'den gelir.
2. Genel tasarım kuralları (Madde 6.1, EN s.33)
- Tasarım, Madde 6'daki tasarım tablolarına dayanacaktır; interpolasyon ve ekstrapolasyona izin verilmez.
- Herhangi bir 300 m²'de daha yüksek kategoriden birden fazla tek palet yükü depolanıyorsa, tasarım bu daha yüksek kategoriye dayandırılır.
- Tüm baca (flue) boşlukları 150 mm'den az olmayacaktır.
- STC3 ve STC4.3 için yükleme koridorları arası 6 m'den fazla olmayacaktır; yükleme koridorları, tasarım tablosu daha büyük bir minimum istemedikçe en az 1,2 m genişliğinde olacaktır.
- Aksi belirtilmedikçe HHS1 ve HHS2 için HHS3 koruma kategorisi kullanılacaktır. Yüksek kategoriler için koruma, düşük kategorileri korumak üzere kullanılabilir.
- Belirli bir tavan yüksekliğindeki bir k-faktörü tasarımı, başka hiçbir parametre değişmemek şartıyla daha düşük bir tavan yüksekliğine uygulanabilir.
- EN 12845:2015+A1:2019 Tablo 2'deki depolama alanı sınırlamaları uygulanmaz.
- Konveyör veya diğer otomatik taşıma sistemleri varsa, ilk sprinklerin aktive olmasıyla durdurulmaları için bir araç sağlanacaktır.
- Aksi istenmedikçe sprinkler deflektöründen depolanan malın tepesine en az 1 m açıklık gerekir; 4 m'den fazla açıklıklar tasarım parametrelerinde düzeltme gerektirmez.
3. Tasarım alanı biçimi ve su temini süresi (Tablo 6, Madde 6.4, EN s.34)
| Tavan sprinkler sayısı | Süre (dk) | Tasarım alanı biçimi |
|---|---|---|
| 9 | 60 | 3 × 3 |
| 10 | 60 | 3 × 2 + 4 × 1 |
| 12 | 60 | 4 × 3 |
| 15 | 90 | 5 × 3 |
| 16 | 90 | 5 × 3 + 1 × 1 |
| 20 | 120 | 5 × 4 |
| 24 | 120 | 6 × 4 |
| 25 | 120 | 6 × 4 + 1 × 1 |
| 30 | 120 | 7 × 4 + 2 × 1 |
NOT 1: raf içi tasarımlar için ilgili tasarım maddelerine bakılır. NOT 2: CMSA tasarımı ile rulo kâğıt depolamasında süre sprinkler sayısından bağımsız olarak 120 dk olacaktır. NOT 3: CMSA tasarımı ile lastik depolamasında süre 180 dk olacaktır.
Aynı maddede: kol borularında belirlenen sayıdan az sprinkler varsa, tüm sprinklerlerin çalıştığı varsayılır ve telafi için ilgili kol borusu sayısı artırılır. Elverişli (favourable) tasarım alanı gerekli değildir ve elverişli hidrolik alan talebini sınırlamak için çap küçültmesine izin verilmez.
4. STC1 (serbest/blok istif) tasarımları
Tablo 15, HHS1/HHS2 (EN s.49) - seçilmiş satırlar
| Depolama yüksekliği (m) | Maks. tavan (m) | k-faktörü ve yönelim | Tip | Sprinkler sayısı | Min. basınç (bar) |
|---|---|---|---|---|---|
| 7,6 | 9,1 | 280 sarkık | Islak | 15 | 1,1 |
| 7,6 | 9,1 | 360 sarkık | Islak | 15 | 0,7 |
| 7,6 | 9,1 | 360 yukarı bakan | Islak | 12 | 1,4 |
| 7,6 | 10,7 | 160 yukarı bakan | Islak | 15 | 1,7 |
| 7,6 | 10,7 | 160 yukarı bakan | Kuru | 25 | 1,7 |
| 7,6 | 10,7 | 240 yukarı bakan | Islak | 15 | 1,0 |
| 7,6 | 10,7 | 240 yukarı bakan | Kuru | 25 | 1,0 |
| 10,7 | 12,2 | 280 sarkık | Islak | 15 | 2,1 |
| 10,7 | 12,2 | 360 yukarı bakan | Kuru (25 s su ulaşma) | 24 | 1,0 |
Bu tablodaki ıslak-kuru çiftleri, aynı k-faktörü ve basınçta kuru sistemin sprinkler sayısını 15'ten 25'e çıkardığını gösterir.
Tablo 16, HHS3, HHS4 ve HHS5 (EN s.50) - seçilmiş satırlar
| Sınıf | Depolama (m) | Maks. tavan (m) | k-faktörü ve yönelim | Tip | Sprinkler | Basınç (bar) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| HHS3 | 6,1 | 9,1 | 160 yukarı bakan | Islak | 25 | 1,7 |
| HHS3 | 6,1 | 9,1 | 240 yukarı bakan | Islak | 15 | 1,5 |
| HHS3 | 6,1 | 9,1 | 280 sarkık | Islak | 15 | 1,1 |
| HHS3 | 6,1 | 9,1 | 360 sarkık | Islak | 15 | 0,7 |
| HHS3 | 7,6 | 9,1 | 360 yukarı bakan | Islak | 12 | 1,4 |
| HHS3 | 10,7 | 12,2 | 280 sarkık | Islak | 15 | 2,1 |
| HHS4 | 5,5 | 7,9 | 160 yukarı bakan | Islak | 15 | 3,4 |
| HHS4 | 6,1 | 9,1 | 160 yukarı bakan | Islak | 25 | 1,7 |
| HHS4 | 6,1 | 9,1 | 240 yukarı bakan | Islak | 15 | 1,5 |
| HHS4 | 7,6 | 9,1 | 240 yukarı bakan | Islak | 15 | 1,5 |
| HHS5 | 5,5 | 7,9 | 160 yukarı bakan | Islak | 15 | 3,4 |
| HHS5 | 5,5 | 7,9 | 240 yukarı bakan | Islak | 15 | 1,5 |
Dikkat edilecek nokta: HHS5 için Tablo 16'da yalnızca 5,5 m depolama / 7,9 m tavan satırı vardır. Bunun ötesinde HHS5 koruması ESFR tarafında ve Madde 5.4'ün ek şartlarıyla düzenlenir.
5. STC4 (paletli raf) tasarımları
Tablo 17 (EN s.51), HHS1/HHS2 için depolama ≤7,6 m; Tablo 18 (EN s.52) aynı sınıflar için depolama ≤15,2 m; Tablo 19 (EN s.53) HHS3; Tablo 20 (EN s.54) HHS4 içindir. Bu dört tablonun hepsinde bir minimum raf koridor genişliği sütunu vardır.
Seçilmiş satırlar:
| Tablo | Sınıf | Depolama (m) | Tavan (m) | k ve yönelim | Tip | Sprinkler | Basınç (bar) | Min. koridor (m) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 17 | HHS1/2 | 6,1 | 7,6 | 360 yukarı bakan | Kuru | 20 | 0,5 | 1,2 |
| 17 | HHS1/2 | 6,1 | 9,1 | 240 yukarı bakan | Islak | 15 | 1,0 | 1,2 |
| 17 | HHS1/2 | 7,6 | 9,1 | 360 yukarı bakan | Kuru | 25 | 0,7 | 1,2 |
| 18 | HHS1/2 | 12,2 | 13,7 | 360 yukarı bakan | Kuru (20 s) | 12 | 3,4 | 1,8 |
| 18 | HHS1/2 | 13,7 | 15,2 | 480 yukarı bakan | Kuru (20 s) | 15 | 3,4 | 2,4 |
| 18 | HHS1/2 | 15,2 | 16,7 | 480 yukarı bakan | Kuru (20 s) | 16 | 3,4 | 2,4 |
| 19 | HHS3 | 6,1 | 9,1 | 160 yukarı bakan | Islak | 30 | 3,4 | 1,2 |
| 19 | HHS3 | 6,1 | 9,1 | 160 yukarı bakan | Islak | 20 | 5,2 | 1,2 |
| 19 | HHS3 | 7,6 | 9,1 | 360 sarkık | Islak | 15 | 0,7 | 1,2 |
| 20 | HHS4 | 6,1 | 7,6 | 240 yukarı bakan | Islak | 15 | 1,5 | 1,2 |
| 20 | HHS4 | 7,6 | 10,7 | 240 yukarı bakan | Islak | 20 ᵃ | 2,4 | 1,2 |
Dipnotlar:
- a: Rafın orta seviyesinin üstündeki ilk seviyede 1 seviye raf içi sprinkler eklenir; bu seviye 115 l/dk'da 8 sprinkler için tasarlanır.
- b: Yalnızca tek sıra ve çift sıra raflarda ve koridorların 2,4 m'den az olmadığı yerlerde geçerlidir.
Tablo 20, "HHS4 (kutulanmış genleşmiş plastikler hariç)" ifadesiyle kapsamını sınırlar.
6. Özel kuru boru tasarımları (Tablo 21, EN s.55)
Bu tablo, kendi su ulaşma süresi ve sistem süresi sütunlarını taşır. Seçilmiş satırlar:
| Sınıf | Depolama (m) | Tavan (m) | Min. koridor (m) | Tasarım | Maks. su ulaşma (s) | Sistem süresi (dk) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| HHS1 | 10,7 | 12,2 | 2,4 | K160 36 @ 3,8 bar veya K240 36 @ 1,5 bar | 30 | 120 |
| HHS1 | 10,7 | 12,2 | 1,8 | K360 12 @ 3,5 bar veya K480 12 @ 3,5 bar | 20 | 90 |
| HHS1 | 10,7 | 12,2 | 1,2 | K360 24 @ 1,0 bar | 25 | 120 |
| HHS2 | 15,2 | 16,8 | 2,4 | K480 16 @ 3,5 bar | 20 | 120 |
| HHS3 (STC1 ve STC2) | 7,6 | 9,1 | 1,2 | K160 30 @ 3,5 / K240 30 @ 1,5 / K360 30 @ 0,7 bar | 60 | 120 |
| HHS4 (STC1 ve STC2) | 7,6 | 9,1 | 1,2 | K160 30 @ 3,5 / K240 30 @ 1,5 / K360 30 @ 0,7 bar | 60 | 120 |
| HHS4'e kadar (STC1 ve STC2) | 6,1 | 7,6 | 1,2 | K160 20 @ 3,5 / K240 20 @ 1,5 / K360 20 @ 0,7 bar | 60 | 120 |
Tablonun altındaki açıklamalar: HHS1 için kapalı üstlü dolu ahşap kutuda en fazla %5 plastik içeren mallar korunabilir; HHS2 için en fazla %5 plastik içeren kartondaki gıda korunabilir; STC1 ve STC2 dolu istif, paletli, raf veya kutu-gözlü depolama düzenlerini kapsar.
7. Özel ürünler (Tablo 22-25, EN s.57-58)
Tablo 22, lastik (yalnız ıslak sistemler): STC3, STC4.1 veya STC4.2'de sırt üstü veya yan yatık lastik, depolama ≤7,6 m / tavan ≤9,8 m için K160 yukarı bakan 15 sprinkler @ 5,2 bar veya K240 yukarı bakan 15 sprinkler @ 2,4 bar. Dipnot a: lastikte STC3 sınırlamaları uygulanmaz; bunun yerine taşınabilir raflarda (açık tabansız) veya bağlanmış istifte ya çevrelerinde 100 mm baca bulunacak ya da tek yönde 4 palet halinde bitişik gruplandırılmışsa 600 mm koridor ve 300 mm baca olacaktır.
Tablo 23, ağır rulo kâğıt: dik (on-end), standart/kapalı dizi (bantlı veya bantsız) ve dik açık dizi (bantlı) satırları vardır. Depolama ≤6,1 m / tavan ≤9,1 m ıslak için K160 yukarı bakan 15 @ 3,4 bar veya K240 yukarı bakan 15 @ 1,5 bar; kuru için aynı basınçlarda 25 sprinkler. Depolama ≤7,9 m / tavan ≤18 m ıslak için K160 15 @ 3,4 bar veya K240 15 @ 1,5 bar.
Tablo 24, orta ağırlıkta rulo kâğıt (dik, standart veya kapalı dizi; açık dizi hariç): ≤6,1 m / ≤9,1 m için ıslak K160 15 @ 3,4 bar veya K240 15 @ 1,5 bar; kuru 25 sprinkler aynı basınçlarda.
Tablo 25, hafif rulo kâğıt (dik, standart veya kapalı dizi; açık dizi hariç): ≤6,1 m / ≤9,1 m ıslak için K160 25 @ 5,2 bar veya K240 25 @ 2,4 bar.
Bu üç kâğıt tablosunun tümünde k-faktörleri yalnızca yukarı bakan (upright only) olarak işaretlidir.
8. Debi hesabına geçiş
Tasarım satırı seçildikten sonra başlık başına debi Q = K√P ile bulunur (TS EN 12845+A2:2026 Madde 14.3, EN s.104-105); Q l/dk, K nominal k-faktörü, P bar. Tavan talebi bu debinin tasarım sprinkler sayısıyla çarpımının hidrolik hesapla dengelenmiş hâlidir; hesap yöntemi ve boru çapları EN 12845:2015+A1:2019 Madde 13'e bırakılmıştır (Tablo 1, EN s.7). Raf içi seviye varsa, dipnot a'daki 8 sprinkler × 115 l/dk talebi ayrıca hesaba katılır.
Kuru sistemlerde su ulaşma süresi ayrı bir doğrulama kalemidir: Madde 6.7.1 (EN s.48) genel kural olarak 4 sprinkler çalışırken 40 s der; Tablo 18 ve Tablo 21'deki bazı satırlar 20 s, 25 s, 30 s veya 60 s değerleriyle bu genel kuralın yerine geçer.
Saha notu: Tablolarda aynı ürün ve yükseklik için birden çok satır bulunur; seçim, mevcut su kaynağının basınç-debi eğrisiyle tabloyu dengelemekten ibarettir. Yüksek k-faktörü daha düşük basınç ister ama daha büyük borulama getirir.
Sık Sorulan Sorular
CMSA tasarımı adım adım nasıl yapılır?
TS EN 12845-2:2025 Tablo 1 (EN s.7) görev sırasını verir: tehlike sınıflandırması Annex A ile, aralık ve konum 5.1.3, 5.2 ve 5.3 ile, su temini 6.4 ile bu standarttan; hidrolik tasarım kriterleri, boru boyutlandırma ve hidrolik hesap ise EN 12845:2015+A1:2019'dan alınır. CMSA tasarım değeri Tablo 15-21'den (genel) veya Tablo 22-25'ten (özel ürünler) tek satır olarak okunur; Madde 6.1 (EN s.33) interpolasyon ve ekstrapolasyonu yasaklar.
Kuru boru CMSA sisteminde su ulaşma süresi nedir?
Madde 6.7.1, EN s.48: kuru CMSA tasarımı için su ulaşma süresi, tasarım tablolarında aksi belirtilmedikçe, 4 sprinkler çalışırken 40 s olacaktır. Tablo 18 ve Tablo 21'de bazı satırlar kendi süresini taşır: 20 s, 25 s, 30 s veya 60 s.
CMSA tasarım alanının biçimi nasıl belirlenir?
Tablo 6, Madde 6.4, EN s.34: 12 sprinkler için 4 × 3, 15 için 5 × 3, 16 için 5 × 3 + 1 × 1, 20 için 5 × 4, 24 için 6 × 4, 25 için 6 × 4 + 1 × 1, 30 için 7 × 4 + 2 × 1. Kol borularında belirlenen sayıdan az sprinkler varsa tümü çalışıyor sayılır ve kol borusu sayısı artırılır.
Lastik ve rulo kâğıt depolamada CMSA süresi kaç dakikadır?
Tablo 6 NOT 2 ve NOT 3, EN s.34: CMSA tasarımı ile rulo kâğıt depolamasında süre sprinkler sayısından bağımsız olarak 120 dk, lastik depolamasında 180 dk olacaktır.
CMSA debisi nasıl hesaplanır?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 14.3, EN s.104-105: Q = K√P; Q l/dk cinsinden debi, K nominal k-faktörü, P bar cinsinden basınç. Tasarım tablosundan okunan minimum basınç ve k-faktörü ile başlık başına debi bulunur, tasarım sprinkler sayısıyla çarpılarak tavan talebi elde edilir.
Kaynakça
- TS EN 12845-2:2025 (EN 12845-2:2024), Tablo 1 - görev dağılımı (EN s.7)
- TS EN 12845-2:2025, Madde 6.1 Genel (EN s.33)
- TS EN 12845-2:2025, Madde 6.4 ve Tablo 6 (EN s.34)
- TS EN 12845-2:2025, Madde 6.7.1 (EN s.48)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 15 (EN s.49)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 16 (EN s.50)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 17 ve dipnot a (EN s.51)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 18 (EN s.52)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 19 ve dipnot a, b (EN s.53)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 20 ve dipnot a, b (EN s.54)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 21 (EN s.55)
- TS EN 12845-2:2025, Madde 6.7.2 (EN s.55-56) ve 6.7.3 (EN s.56)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 22 ve Tablo 23 (EN s.57)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 24 ve Tablo 25 (EN s.58)
- TS EN 12845+A2:2026, Madde 14.3 Q = K√P (EN s.104-105)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.