TS EN 12845-2:2025, EN 12845-2:2024'ün birebir karşılığı olarak CEN/TC 191 tarafından hazırlanmış, CEN tarafından 11.11.2024 tarihinde onaylanmış ve Türk Standardları Enstitüsü Teknik Kurulu'nun 22.12.2025 tarihli toplantısında Türk Standardı olarak kabul edilmiştir (Millî Önsöz). Avrupa Önsözü (EN s.3), bu Avrupa Standardının en geç Haziran 2025'e kadar ulusal standart statüsüne kavuşturulacağını ve çelişen ulusal standartların en geç Haziran 2025'te geri çekileceğini belirtir.
Bu yazı standardın yapısını, kapsamını ve EN 12845-1 ile ilişkisini yalnızca metin üzerinden özetler.
1. Kapsam
Madde 1 (EN s.5): Bu doküman, otomatik sprinkler sistemlerinde early suppression fast response (ESFR) ve control mode specific application (CMSA) sprinklerlerin tasarımına ve kurulumuna ilişkin gereksinimleri, bu standarda ve ek olarak EN 12845 serisi standartlara uygun olarak belirler. Doküman tüm mevzuat gereksinimlerini kapsamaz; NOT, bazı ülkelerde özel ulusal düzenlemelerin uygulanabileceğine dikkat çeker.
2. Standardın iskeleti
İçindekiler (EN s.2) yapıyı tek ek ile bitirir:
| Bölüm | Başlık | EN sayfası |
|---|---|---|
| - | European foreword | 3 |
| - | Introduction | 4 |
| 1 | Scope | 5 |
| 2 | Normative references | 5 |
| 3 | Terms, definitions, symbols and abbreviated terms | 5 |
| 4 | General | 6 |
| 5 | Installation requirements | 7 |
| 5.1 | Sprinkler type, spacing, clearance and nominal operating temperature | 7 |
| 5.2 | Construction and building limitations | 12 |
| 5.3 | Obstruction to discharge pattern of sprinklers | 21 |
| 5.4 | Additional requirements for protection of HHS5, with 12 sprinkler design | 32 |
| 6 | Design considerations | 33 |
| 6.1 | General | 33 |
| 6.2 | Protection of non-storage occupancies with ESFR and CMSA | 33 |
| 6.3 | Sprinkler protection for adjacent areas using a different protection concept | 34 |
| 6.4 | Water supply duration and shape of design | 34 |
| 6.5 | Protection of unheated areas with ESFR installations | 35 |
| 6.6 | Design with ESFR | 35 |
| 6.7 | Design with CMSA | 48 |
| Annex A (normatif) | prEN 12845-1'den tehlike sınıflandırmasını belirlemek için alıntı | 59 |
Standardın tek eki Annex A'dır. Su kaynağı, pompa, devreye alma ve bakım konularında ayrı ekler bulunmaz.
3. Normatif atıflar (Madde 2, EN s.5)
- EN 12845:2015+A1:2019 - Sabit yangın söndürme sistemleri, otomatik sprinkler sistemleri, tasarım, kurulum ve bakım
- EN 12845 (serinin tamamı)
- EN 12259-1 - Sprinklerler
- EN 12259-13 - ESFR sprinklerler
- prEN 12259-15 - En az K160 k-faktörlü sprey örüntülü sprinklerler, en az K80 genişletilmiş kapsama sprinklerleri ve control mode special application sprinklerler
4. Görev dağılımı: hangi konu hangi standartta
Tablo 1 (Madde 4, EN s.7) görev sırasını ve kaynağını gösterir. EN 12845-2 kendi başına yalnız dört satırda hüküm koyar:
| Görev | EN 12845:2015+A1:2019 | EN 12845-2:2024 |
|---|---|---|
| Sözleşme planlama ve dokümantasyon | Madde 4 | - |
| Koruma kapsamı | Madde 5 | - |
| Tehlike gözden geçirme, tanımlama ve sınıflandırma | Madde 6, Annex A, B ve C | Annex A |
| Hidrolik tasarım kriterleri | Madde 6 | - |
| Boru boyutlandırma, yerleşim ve hidrolik hesaplar | Madde 13 | - |
| Sprinkler sistem bileşenleri | Madde 14 | - |
| Tesisat tipi ve boyutu | Madde 11 | - |
| Sprinklerlerin aralık ve konumu | - | 5.1.3, 5.2 ve 5.3 |
| Sprinkler deşarj örüntüsüne engel | - | 5.3 |
| Vanalar | Madde 15 | - |
| Borular ve boru destekleri | Madde 17 | - |
| Alarmlar ve alarm cihazları | Madde 16 | - |
| İşaretler, uyarılar ve bilgi | Madde 18 | - |
| Su kaynakları | Madde 8 | 6.4 |
| Su kaynağı türü | Madde 9 | - |
| Pompalar | Madde 10 | - |
| Devreye alma ve ilk muayene | Madde 19 | - |
| Yedek sprinklerler | Madde 20.1.4 | - |
| Bakım ve muayene | Madde 20 | - |
5. Madde 4: temel kurallar
Madde 4 (EN s.6) dört kural içerir:
- ESFR sprinklerler yalnızca ıslak tesisatlarda kullanılacaktır.
- CMSA sprinklerler ıslak ve kuru tesisatlarda kullanılabilir.
- Açık üstlü kaplar (open-top containers), standardın bir maddesinde aksi özellikle belirtilmedikçe, ESFR veya CMSA ile korunan depolama tehlikelerinde kullanılmayacaktır. Açık üstlü yanmaz kaplar, altlarındaki tüm depolama yanmaz veya yanmaz kaplar içindeyse ya da tümü rafın en alt katındaysa kapalı üstlü yanmaz kap gibi ele alınabilir.
- FH ve HHS belirlemesi için Annex A uygulanacaktır.
Isıtılmayan alanlar için Madde 6.5 (EN s.35) ayrı bir kural verir: bu ESFR konseptinin kuru tesisat seçeneği yoktur. Kuru sarkık ESFR kullanılırsa tesisat ıslak tesisat olarak değerlendirilir. Propilen glikol ile tasarımlar, k-faktörü 320'den küçük olmamak, önceden karıştırılmış antifriz çözeltisinin hacimce %30 glikolü aşmaması ve ağaç tipi boru yerleşimi kullanılması şartıyla uygulanabilir. Aynı K320 ve daha büyük sistemlerde, bir sprinklere 60 s içinde su ulaştığı kanıtlanırsa glikol derişimi hacimce %40'a kadar artırılabilir; 60 s sonrasında hacimce %5'ten fazla glikol bulunmayacaktır. Talep için hidrolik hesap ıslak tesisat esasına göre yapılır.
6. Madde 5: kurulum gereksinimleri
Madde 5'in dört alt başlığı ESFR ve CMSA'ya ortak bir kurulum çerçevesi kurar:
- 5.1 Sprinkler tipi, aralık, açıklık ve nominal çalışma sıcaklığı (EN s.7-12): ESFR sarkık, kuru sarkık veya yukarı bakan EN 12259-13 sprinkler; CMSA sarkık, kuru sarkık veya yukarı bakan prEN 12259-15 sprinkler (kuru CMSA sistemlerinde yalnız kuru sarkık ve yukarı bakan). ESFR aralığı en az 2,4 m, en fazla 3,7 m (tavan ≤9,1 m) veya 3,1 m (tavan >9,1 m), başlık başına maksimum 9,3 m² ve minimum 6 m². CMSA aralığı en az 2,4 m, en fazla 3,7 m (yanıcı engelli yapıda 3,1 m), başlık başına maksimum 12 m² (belirli STC1 hâlleri) veya 9,3 m², minimum 7,5 m². Deflektör tavanın en az 100 mm altında; maksimum düşey mesafe Tablo 2'de k-faktörüne göre 225 mm ile 425 mm arasında.
- 5.2 Yapı ve bina sınırlamaları (EN s.12-21): maksimum tavan eğimi 10° (%17,6); tavanlar 140 N/m² düşey yukarı itmeye dayanacak; skylight'lar 300 °C'ye 5 dk dayanacak ve hacmi 1 m³'ü aşanlar korunacak; yalnız elle açılan duman ve ısı bacaları; tavan seviyesinde hava hızı 1,5 m/s sınırı; dolu ara katların altında hızlı tepkili veya ESFR sprinkler.
- 5.3 Sprinkler deşarj örüntüsüne engel (EN s.21-32): Madde 5.3.1 engel gereksinimlerinin ESFR ve CMSA için aynı olduğunu belirtir. Tablo 3 (EN s.23) tavan nesnelerinin minimum yatay mesafesini verir: sprinkler deflektörünün 50 mm altındaki nesne için 300 mm, 100 mm için 500 mm, 150 mm için 700 mm, 200 mm için 800 mm, 300 mm için 1 000 mm. Tablo 4 (EN s.24) ve Tablo 5 (EN s.26) iç çekirdek örüntüsü ve raf üstü engeller için kuralları tamamlar.
- 5.4 HHS5'in 12 sprinkler tasarımı ile korunması için ek gereksinimler (EN s.32-33): ara sıcaklık dereceli (79 °C - 107 °C) ESFR sarkık, nominal K360; tavan altı maksimum deflektör mesafesi 350 mm; minimum koridor genişliği 2,4 m; raf yüzünden raf yüzüne en fazla 5,0 m aralıkla 10 mm kontrplak/sunta veya 0,78 mm sac düşey bariyer; bariyerler ve koridorlar arası plan alanı en fazla 12 m². Minimum çalışma basıncı: depolama ≤7,6 m ve tavan ≤9,1 m için 2,0 bar, depolama ≤10,7 m ve tavan ≤12,2 m için 4,1 bar.
7. Madde 6: tasarım tabloları
| Alt madde | İçerik | Tablolar | EN sayfası |
|---|---|---|---|
| 6.6.1 | ESFR yalnız tavan koruması | Tablo 7 (genel), Tablo 8 (lastik), Tablo 9 (rulo kâğıt) | 36-38 |
| 6.6.1.2 | Ek özel şartlı ESFR tasarımları | Tablo 10 (≤12,2 m tavan), Tablo 11 (≤16,8 m tavan) | 41 |
| 6.6.2.1 | ESFR tavan + raf içi kombinasyonu | Tablo 12 | 43 |
| 6.6.2.2 | Modüler ESFR raf içi tasarımı | Tablo 13, Tablo 14 | 47 |
| 6.7.1 | CMSA genel tasarım tabloları | Tablo 15-21 | 49-55 |
| 6.7.3 | CMSA özel ürünler | Tablo 22-25 | 57-58 |
Örnek değerler: ESFR Tablo 7'de (EN s.36) HHS1-HHS3, tavan 9,1 m / depolama 7,6 m için K200 3,4 bar, K240 2,4 bar, K320 1,7 bar, K360 1,0 bar; Tablo 11'de (EN s.41) HHS1-HHS3, tavan 16,8 m / depolama 15,2 m için K400 9 sprinkler @ 5,5 bar veya K480 9 sprinkler @ 3,8 bar. Modüler raf içi tasarımda Tablo 14 (EN s.47) en uzak raf içi sprinklerden gereken minimum debiyi verir: HHS3'e kadar K200 için 250 l/dk, HHS4'e kadar K200 için 380 l/dk, HHS5'e kadar K320 için 455 l/dk.
8. Annex A ve EN 12845-1 bağı
Annex A (normatif, EN s.59-60) iki parçadan oluşur: prEN 12845-1'den alınan ve HHS sınıflarının değerlendirilmesi hakkında bilgi verecek şekilde güncellenen Şekil A.1, ve EN 12845:2015 sınıflarını bu dokümandaki FH sınıflarına çeviren Tablo A.1 (LH ve OH1 → FH1; OH2 ve OH3 → FH2; OH4 → FH3; HHP1 ve HHP2 → FH4; HHP3 → FH5).
Diğer yönde bağ, TS EN 12845+A2:2026'nın iki normatif ekiyle kurulur:
- Annex N (normatif, EN s.162), CMSA: CMSA sprinkler sistemleri için EN 12845-2, bu doküman ile birlikte uygulanacaktır. Farklı tehlike sınıflandırma sistemleri nedeniyle EN 12845-2:2024 Annex A uygulanacaktır; ya dönüşüm Tablo A.1 ya da Şekil A.1'deki akış şeması kullanılır.
- Annex P (normatif, EN s.164), ESFR: ESFR sprinkler sistemleri için EN 12845-2, bu doküman ile birlikte uygulanacaktır. ESFR sprinkler sistemlerinin su kaynağı için EN 17451'e uygun üç adet %50 pompa seti kullanılması önerilir. Sınıf dönüşümü aynı şekilde EN 12845-2:2024 Annex A ile yapılır.
9. Standardın kendi uyarısı
Giriş bölümü (EN s.4) tasarımcıya doğrudan seslenir: her üç yaklaşım da (ESFR, CMSA, CMDA) yangının hızlı ve etkili kontrolünü sağlamak üzere tasarlanmıştır ve en uygun seçeneğin belirlenmesi yetkin personele bırakılmalıdır; her durumda nihai söndürmenin itfaiye tarafından yapılması beklenir. ESFR ve CMSA sprinkler tasarımları, olumsuz tasarım özellikleriyle ve uygunsuzluklarla (örneğin hatalı tasarımdan veya korunan tesiste zamanla oluşan uygulama değişikliklerinden kaynaklananlarla) baş etmede daha az yeteneklidir; bu standarttan tasarım ve kurulum sapmalarının toplam sistem arızasına yol açma riski vurgulanmıştır.
Aynı bölüm bir de plan bildirir: EN 12845:2015+A1:2019'u bu dokümanla uyumlaştırmak ve ESFR ile CMSA gereksinimlerine yapılan atıfları güncellemek üzere bir Tadil yayımlanması planlanmaktadır; bu dokümandaki Annex A, bu geçişi desteklemek için eklenmiştir.
Sık Sorulan Sorular
EN 12845-2:2024 neyi kapsar ve kaç bölümden oluşur?
Madde 1 Scope, EN s.5: bu doküman, otomatik sprinkler sistemlerinde ESFR ve CMSA sprinklerlerin tasarım ve kurulumuna ilişkin gereksinimleri, bu standarda ve ek olarak EN 12845 serisine uygun olarak belirler. İçindekiler (EN s.2): 1 Kapsam, 2 Normatif atıflar, 3 Terimler, tanımlar, semboller ve kısaltmalar, 4 Genel, 5 Kurulum gereksinimleri, 6 Tasarım değerlendirmeleri ve tek ek olan Annex A (normatif).
EN 12845-2 su kaynağı, pompa ve bakımı kapsıyor mu?
Hayır. Tablo 1, EN s.7: su kaynağı türü (Madde 9), pompalar (Madde 10), vanalar (Madde 15), borular (Madde 17), alarmlar (Madde 16), devreye alma ve ilk muayene (Madde 19) ve bakım ile muayene (Madde 20) EN 12845:2015+A1:2019'a bırakılmıştır. EN 12845-2 yalnız sprinkler aralığı ve konumu (5.1.3, 5.2, 5.3), engeller (5.3) ve su temini süresi ile tasarım alanı biçimi (6.4) başlıklarını kendisi düzenler.
EN 12845-2'nin normatif atıfları nelerdir?
Madde 2, EN s.5: EN 12845:2015+A1:2019; EN 12845 serisi; EN 12259-1 (sprinklerler); EN 12259-13 (ESFR sprinklerler); prEN 12259-15 (en az K160 sprey örüntülü sprinklerler, en az K80 genişletilmiş kapsama sprinklerleri ve CMSA sprinklerler).
EN 12845-2 ile EN 12845-1 arasındaki bağ nasıl kurulur?
TS EN 12845+A2:2026 Annex N (normatif, EN s.162) CMSA için ve Annex P (normatif, EN s.164) ESFR için, EN 12845-2'nin bu doküman ile birlikte uygulanacağını belirtir ve sınıf dönüşümü için EN 12845-2:2024 Annex A'daki Tablo A.1 ya da Şekil A.1'e yönlendirir. Annex P ayrıca ESFR su kaynağı için EN 17451'e uygun üç adet %50 pompa seti kullanılmasını önerir.
ESFR ve CMSA hangi tesisat tipinde kullanılabilir?
Madde 4, EN s.6: ESFR sprinklerler yalnızca ıslak tesisatlarda kullanılacaktır; CMSA sprinklerler ıslak ve kuru tesisatlarda kullanılabilir. Madde 6.5, EN s.35: ESFR konseptinin kuru tesisat seçeneği yoktur; kuru sarkık ESFR kullanılırsa tesisat ıslak tesisat olarak değerlendirilir.
Kaynakça
- TS EN 12845-2:2025 (EN 12845-2:2024), Millî Önsöz ve Avrupa Standardı kapağı
- TS EN 12845-2:2025, İçindekiler (EN s.2)
- TS EN 12845-2:2025, European foreword (EN s.3)
- TS EN 12845-2:2025, Introduction (EN s.4)
- TS EN 12845-2:2025, Madde 1 Scope ve Madde 2 Normative references (EN s.5)
- TS EN 12845-2:2025, Madde 3.1 ve 3.2, Madde 4 (EN s.5-6)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 1 (EN s.7)
- TS EN 12845-2:2025, Madde 5.1.1, 5.1.3.2, 5.1.3.3 (EN s.7-8)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 2 (EN s.10)
- TS EN 12845-2:2025, Madde 5.2.1, 5.2.2 (EN s.12), 5.2.3 (EN s.13), 5.2.4 (EN s.16)
- TS EN 12845-2:2025, Madde 5.3.1 (EN s.21), Tablo 3 (EN s.23), Tablo 4 (EN s.24), Tablo 5 (EN s.26)
- TS EN 12845-2:2025, Madde 5.4 (EN s.32-33)
- TS EN 12845-2:2025, Madde 6.5 (EN s.35), Tablo 7 (EN s.36), Tablo 8 (EN s.37), Tablo 9 (EN s.38)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 10 ve Tablo 11 (EN s.41), Tablo 12 (EN s.43), Tablo 13 ve Tablo 14 (EN s.47)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 15-21 (EN s.49-55), Tablo 22-25 (EN s.57-58)
- TS EN 12845-2:2025, Annex A ve Tablo A.1 (EN s.59), Şekil A.1 (EN s.60)
- TS EN 12845+A2:2026, Annex N (EN s.162) ve Annex P (EN s.164)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.