TS EN 12845+A2:2026 (EN 12845:2015+A2:2026) Annex F (normatif, EN s.143-144), "sistem güvenilirliğini ve kullanılabilirliğini artırmak için ek tedbirler" başlığını taşır. Ek kısadır: sekiz madde, hiçbiri birkaç cümleyi geçmez. Aşağıda maddeler standarttaki sırasıyla ve içerikleriyle verilmiştir.
1. Annex F ne zaman devreye girer
Madde F.1 Genel (EN s.143): "Ulusal mevzuatın gerektirdiği yerde, aşağıdaki maddeler uygulanır."
Bu tek cümle ekin statüsünü belirler: Annex F normatiftir, ancak kendi kendine tetiklenmez; onu uygulamaya sokan şey ulusal mevzuat veya sözleşmedir. Aynı ilişki Annex D'nin NOT'unda da görünür (Madde D.1, EN s.136): zonlama, bu standartta başka bir yerde gerekli kılınmadıkça isteğe bağlıdır; Annex E ve Annex F bu "başka yer"lerdir.
2. F.2 Zonlara bölme
Arıza durumunda korumasız alanı en aza indirmek için, tesisatlar Annex D'ye göre zonlara bölünecek ve zon başına en fazla 2 400 m² korunan kat alanı olacaktır.
Bu gereksinim yalnızca LH ve OH ile geçerlidir.
Karşılaştırma için, Annex D'nin kendi sınırı (Madde D.3.1, EN s.136) zon başına 6 000 m²'dir. Annex F devreye girdiğinde bu sınır 2 400 m²'ye iner.
3. F.3 Islak boru tesisatlar
Sprinkler tesisatları ıslak boru tipinde olacak ve herhangi bir yardımcı kuru boru veya alternate uzantı 11.5'e uyacaktır.
Madde 11.5.2 (EN s.69) bu uzantıların sınırını verir: herhangi bir yardımcı uzantıdaki sprinkler sayısı 100'ü aşmayacak; bir kontrol vana seti ile ikiden fazla yardımcı uzantı kontrol ediliyorsa toplam sprinkler sayısı 250'yi aşmayacaktır.
4. F.4 Sprinkler tipi ve hassasiyeti
Hızlı tepkili (quick response) sprinkler kullanılacaktır; ancak alanı 500 m²'den az olmayan veya yüksekliği 5 m'den az olmayan odalarda standart 'A' ve özel tepkili sprinkler kullanılabilir.
Bu madde, gövdedeki genel hassasiyet kuralıyla birlikte okunur. Tablo 38 (Madde 14.5.1, EN s.106):
| Hassasiyet derecesi | Raf içi | Raf içi sprinklerlerin üstündeki tavan | Kuru sistemler ve Tip A ön tepkili | Diğer tümü |
|---|---|---|---|---|
| Standart 'A' | Hayır | Evet | Evet | Evet |
| Özel | Hayır | Evet | Evet | Evet |
| Hızlı | Evet | Evet | Hayır | Evet |
Yani F.4'ün hızlı tepkili şartı ile F.3'ün ıslak boru şartı birbirini tamamlar: hızlı tepkili sprinklerler kuru sistemlerde kullanılamaz.
5. F.5 Kontrol vana seti
Tesisat alarm vanalarının servisi ve bakımı sırasında, sprinkler tesisatı her yönüyle tam işler kalacaktır.
NOT: bazı ülkelerde yedekli (duplicate) tesisat kontrol vana setleri gereklidir.
6. F.6 Su kaynakları
Sistemin en az bir üstün (superior) tekli su kaynağı olacaktır.
NOT: bazı ülkelerde yedekli kaynaklar gereklidir.
Aynı ifade Annex E'de de yer alır (Madde E.3.1, EN s.140).
7. F.7 Tiyatrolar için ek tedbirler
Ayrılmış sahneli tiyatrolarda (yani sahne ile seyirci salonu arasında bir güvenlik perdesi bulunanlarda):
- Güvenlik perdesine bir drencher hattı sağlanacaktır; hat, erişilebilir bir konumda takılı hızlı açılan bir vana (örneğin bir tapa vana) ile kontrol edilecektir.
- Drencherlerin su kaynağı, herhangi bir kontrol vana setinin memba tarafından alınacaktır.
- Sahne, otomatik ve manuel aktivasyonlu bir su spreyi tesisatı ile korunacaktır.
- Alternatif olarak, toplam yüksekliği 12 m'den büyük olmayan sahneler sprinklerlerle korunabilir.
- Tüm atölyeler, giyinme odaları, dekor, depo odaları ve sahne altındaki hacimler sprinklerlenecektir.
Tiyatro ve sinemaların tehlike sınıfı Tablo A.2 (EN s.125) ile OH4'tür ("Cinemas and theatres", "Concert halls" sütunu).
8. F.8 Bakım için ek önlemler
- Çok zonlu bir tesisatın aynı anda yalnızca bir zonu kapatılacaktır. Bir tesisat veya zon, bakım için gereken minimum süre boyunca kapalı tutulacaktır.
- Bir sprinkler tesisatının kısmen veya tamamen kapatılmasından mümkün olan her yerde kaçınılacaktır. Yalnızca gerekli olan en küçük parça izole edilecektir.
- Bir zon (veya zonlar) drene edildikten sonra su ile doldurulduğunda veya yeniden doldurulduğunda, zonda su bulunduğunu kontrol etmek için yıkama vanaları (bkz. D.3.3) kullanılacaktır.
- Gerekli olduğu yerde, yedekli bir kontrol vana setindeki bireysel alarm vanaları, tesisata su beslemesi sürdürülmek şartıyla ayrı ayrı servise alınacaktır.
- Yedekli kontrol vana setlerine servis vermeden önce şu prosedür izlenecektir: yedek alarm vanasına giden stop vanaları açılacaktır; servise alınacak alarm vanasına giden stop vanaları kapatılacak ve diğer alarm vanasında derhâl bir alarm testi (bkz. 20.2.2.3) yapılacaktır. Su mevcut değilse stop vana derhâl açılacak ve devam etmeden önce arıza giderilecektir.
Atıf yapılan Madde 20.2.2.3 (EN s.119), haftalık rutindeki su motorlu alarm testidir: her su motorlu alarm en az 30 s süreyle çaldırılacaktır.
9. Annex F ile karışmaması gereken maddeler
Annex F'in kapsamına girmeyen ancak güvenilirlikle ilgili iki komşu ek vardır:
- Annex H (normatif, EN s.153-154), Sprinkler sistemlerinin izlenmesi: izleme için kullanılan tüm cihazlar EN 60529'a göre en az IP 54 korumasına sahip olacak; ortak bir göstergeye en fazla 15 adet adreslenemeyen denetim alarm cihazı bağlanacaktır. İzlenecek işlevler: sprinklerlere su akışını kontrol eden tüm stop vanalarının konumu (H.2.2); alarm veya gösterge cihazının doğru çalışmasını engelleyebilecek diğer stop vanaların konumu (H.2.3); kritik sıvı seviyeleri, su deposu seviyesi nominal dolum seviyesinin %10'undan fazla düşmeden ve yakıt seviyesi %25'ten fazla düşmeden gösterge (H.2.4); basınçlar, şehir şebekesinde statik basıncın hesaplanan işletme basıncının altına düşmesi, diğer tüm hâllerde statik basıncın test edilen seviyenin %20'sinden fazla altına düşmesi (H.2.5); elektrik gücü (H.2.6); sprinkler vana odası ve pompa odasının minimum sıcaklığı (H.2.7).
- Annex I (normatif, EN s.155-156), Alarmların iletimi: alarmlar, sprinkler kontrol odasındaki veya pompa odasındaki bir alarm paneline bağlanacak ve alarmın önemine göre ileriye iletilecektir. Alarmlar sürekli insanlı bir yere iletilecek, B tipi alarmlar (teknik alarmlar) ayrıca derhâl düzeltici işlem yapılabilecek şekilde sorumlu bir kişiye iletilebilecektir. Tablo I.1 her alarmı A veya B tipi olarak sınıflar; örneğin su akış alarmı A, düşük şehir şebekesi basıncı B, elektrikli pompa seti çalışıyor A, çalışmama arızası B. Madde I.2: su akış alarmlarından ve/veya alarm vanalarından gelen sinyaller yangın alarmı (A seviyesi) olarak gösterilecektir; sistemin doğru çalışmasını engelleyebilecek güç kesintisi gibi teknik arızalar arıza alarmı (B seviyesi) olarak gösterilecektir.
- Annex J (bilgilendirici, EN s.157-158), sistem tam olarak işler olmadığında alınacak önlemler ve izlenecek prosedürleri verir; Annex K (bilgilendirici, EN s.159) yirmi beş yıllık muayeneyi; Annex M (bilgilendirici, EN s.161) bağımsız belgelendirme kuruluşunu ele alır.
Saha notu: Annex F bir "güvenilirlik seviyeleri" sistemi değildir; birbirinden bağımsız sekiz ek şarttır ve ulusal mevzuat çağırdığında topluca uygulanır. Sözleşmede "Annex F uygulanacaktır" yazıyorsa, en görünür etkisi zon alanının 6 000 m²'den 2 400 m²'ye inmesi ve tesisatın ıslak boru olma zorunluluğudur.
Sık Sorulan Sorular
Annex F ne zaman uygulanır?
TS EN 12845+A2:2026 Madde F.1 Genel, EN s.143: ulusal mevzuatın gerektirdiği yerde, aşağıdaki maddeler uygulanır. Yani Annex F kendiliğinden zorunlu değildir; ulusal mevzuat onu çağırdığında F.2 ile F.8 arası maddeler bağlayıcı olur.
Annex F zon başına hangi alan sınırını getirir?
Madde F.2, EN s.143: arıza durumunda korumasız alanı en aza indirmek için tesisatlar Annex D'ye göre zonlara bölünecek ve zon başına korunan kat alanı en fazla 2 400 m² olacaktır. Bu gereksinim yalnızca LH ve OH ile geçerlidir.
Annex F hangi sprinkler tipini şart koşar?
Madde F.4 Sprinkler tipi ve hassasiyeti, EN s.143: hızlı tepkili (quick response) sprinkler kullanılacaktır; ancak alanı 500 m²'den az olmayan veya yüksekliği 5 m'den az olmayan odalarda standart 'A' ve özel tepkili sprinkler kullanılabilir.
Annex F su kaynağı için ne ister?
Madde F.6 Su kaynakları, EN s.143: sistemin en az bir üstün (superior) tekli su kaynağı olacaktır. NOT: bazı ülkelerde yedekli kaynaklar gereklidir. Aynı şekilde Madde F.5 Kontrol vana seti: tesisat alarm vanalarının servisi ve bakımı sırasında sprinkler tesisatı her yönüyle tam işler kalacaktır; NOT: bazı ülkelerde yedekli tesisat kontrol vana setleri gereklidir.
Annex F tiyatrolar için hangi ek tedbirleri getirir?
Madde F.7, EN s.143: ayrılmış sahneli tiyatrolarda (sahne ile seyirci salonu arasında güvenlik perdesi bulunanlarda) güvenlik perdesine, erişilebilir bir konumda takılı hızlı açılan bir vana ile kontrol edilen bir drencher hattı sağlanacaktır. Drencherlerin su kaynağı, herhangi bir kontrol vana setinin memba tarafından alınacaktır. Sahne, otomatik ve manuel aktivasyonlu bir su spreyi tesisatı ile korunacaktır. Alternatif olarak, toplam yüksekliği 12 m'den büyük olmayan sahneler sprinklerlerle korunabilir. Tüm atölyeler, giyinme odaları, dekor, depo odaları ve sahne altındaki hacimler sprinklerlenecektir.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 (EN 12845:2015+A2:2026), Madde 11.5.2 (EN s.69)
- TS EN 12845+A2:2026, Madde 14.5.1 ve Tablo 38 (EN s.106)
- TS EN 12845+A2:2026, Madde 20.2.2.3 (EN s.119)
- TS EN 12845+A2:2026, Tablo A.2 (EN s.125)
- TS EN 12845+A2:2026, Annex D, Madde D.1 ve D.3.1, D.3.3 (EN s.136)
- TS EN 12845+A2:2026, Madde E.3.1 (EN s.140)
- TS EN 12845+A2:2026, Annex F, Madde F.1, F.2, F.3, F.4, F.5, F.6, F.7 (EN s.143)
- TS EN 12845+A2:2026, Madde F.8 (EN s.144)
- TS EN 12845+A2:2026, Annex H, Madde H.1, H.2.2, H.2.3, H.2.4, H.2.5 (EN s.153), H.2.6 ve H.2.7 (EN s.154)
- TS EN 12845+A2:2026, Annex I, Madde I.1 ve Tablo I.1 (EN s.155-156), Madde I.2 (EN s.156)
- TS EN 12845+A2:2026, İçindekiler - Annex J, K, M (EN s.9)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.