Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Annex J (bilgilendirici) "Precautions and procedures when a system is not fully operational", J.1 ve J.2 (EN s.157), J.2 devamı, J.3, J.4.1 ve J.4.2 (EN s.158).
Annex J bilgilendiricidir ve bu nedenle hükümleri "should" (yapılmalıdır / tavsiye edilir) kipindedir. Ek dört maddeden oluşur: J.1 Etkilerin en aza indirilmesi, J.2 Planlı kapatma, J.3 Plansız kapatma, J.4 Sprinkler çalışmasını izleyen işlemler. Madde 20.1.3 (EN s.118) bakım sırasında alınacak önlemler için doğrudan Annex J'ye yönlendirir.
J.1 Etkilerin en aza indirilmesi
Madde J.1 (EN s.157) girişi: Tam işler durumda olmayan sistemlerin bakımı, tadilatı ve onarımı, işlemez kalma süresini ve kapsamını en aza indirecek şekilde yapılmalıdır.
Bir tesisat işlemez hâle getirildiğinde kullanıcı şu önlemleri uygulamalıdır (a'dan j'ye 10 madde):
| Madde | Önlem |
|---|---|
| a) | Yetkili makamlar ve varsa merkezi izleme istasyonu bilgilendirilmelidir |
| b) | Bir tesisatta veya su kaynağında tadilat ve onarımlar (Annex F'nin uygulandığı durumlar hariç) normal mesai saatlerinde yapılmalıdır |
| c) | Etkilenen alanlardaki denetim personeli bilgilendirilmeli ve alan sürekli devriye gezilmelidir |
| d) | Her türlü sıcak iş bir izin sistemine tabi olmalıdır. İş devam ederken etkilenen alanlarda sigara ve açık alevler yasaklanmalıdır |
| e) | Bir tesisat mesai saatleri dışında işlemez kalıyorsa tüm yangın kapıları ve yangın panjurları kapalı kalmalıdır |
| f) | Yangın söndürme cihazları hazır tutulmalı, bunları kullanacak eğitimli personel bulunmalıdır |
| g) | Çalışma yapılan kısım veya kısımları besleyen boru hatları kör tapalanarak, tesisatın mümkün olan en büyük kısmı işler durumda tutulmalıdır |
| h) | Üretim tesislerinde, tadilat veya onarım kapsamlı ise ya da 40 mm anma çapını aşan bir borunun sökülmesi, bir ana stop valfi, alarm valfi veya çek valfin revizyonu veya çıkarılması gerekiyorsa, iş makineler durdurulmuşken yapılmaya çalışılmalıdır |
| i) | Devre dışı olan pompa seti, sağlanan valflerle izole edilmelidir |
| j) | Mümkün olduğunda tesisat parçaları, boru hattı içinde blinder ve blank kullanılarak gece boyunca bir miktar koruma sağlayacak şekilde geri alınmalıdır; blinder ve blank'lere zamanında sökülmelerine yardımcı olmak için numaralı ve kayıtlı, görünür gösterge etiketleri takılmalıdır |
Kaynak: Madde J.1 a)-j), EN s.157.
Madde J.1 b)'de anılan Annex F (normatif, EN s.143-144), sistem güvenilirliğini ve kullanılabilirliğini artıran ek tedbirleri düzenler. Madde F.8 (EN s.144) bakım sırasında ek önlemler verir: çok zonlu bir tesisatta aynı anda yalnız bir zon kapatılır; tesisat veya zon, bakım için gereken asgari süre kadar kapatılır; kısmi veya tam kapatmadan mümkün olduğunca kaçınılır ve yalnız gereken en küçük kısım izole edilir.
J.2 Planlı kapatma
Madde J.2 (EN s.157-158):
- Acil durum dışındaki herhangi bir nedenle bir sprinkler tesisatının veya zonunun kapatılmasına yalnızca kullanıcı izin vermelidir.
- Bir sistem tamamen veya kısmen kapatılmadan önce, tesisin her bölümü yangın belirtisi olmadığından emin olmak için kontrol edilmelidir.
- Tesis, ortak sprinkler sistemleri veya tesisatlarıyla korunan, birbiriyle irtibatlı veya risk altındaki binaları oluşturan ayrı kullanım birimlerine bölünmüşse, tüm kullanıcılara suyun kapatılacağı bildirilmelidir.
- Tesisat boru hattının duvarlardan veya tavanlardan geçtiği ve buralardan özel değerlendirme gerektiren alanlardaki sprinklerleri besleyebileceği durumlara özel dikkat gösterilmelidir.
J.3 Plansız kapatma
Madde J.3 (EN s.158): Bir tesisat aciliyet nedeniyle veya kaza sonucu işlemez hâle geldiğinde, J.1'deki önlemler uygulanabilir oldukları ölçüde ve mümkün olan en az gecikmeyle yerine getirilmelidir. İlgili yetkili makamlar da mümkün olan en kısa sürede bilgilendirilmelidir.
J.4 Sprinkler çalışmasını izleyen işlemler
J.4.1 Genel
Madde J.4.1 (EN s.158):
- Bir tesisatın çalışmasının ardından kapatma sonrasında, çalışmış sprinkler başlıkları doğru tip ve sıcaklık derecesindeki başlıklarla değiştirilmeli ve su beslemesi eski hâline getirilmelidir.
- Çalışmanın gerçekleştiği alan çevresindeki açılmamış sprinklerler, ısı veya başka nedenlerle hasar bakımından kontrol edilmeli ve gerektiğinde değiştirilmelidir.
- Çalışmış bir tesisata veya tesisat zonuna giden su, tüm yangın söndürülünceye kadar kapatılmamalıdır.
- Yangın nedeniyle çalışmış bir tesisatı veya zonu kapatma kararı yalnızca itfaiye tarafından verilmelidir.
- Sistemden sökülen bileşenler, bir yetkili makam tarafından incelenebilmesi için kullanıcı tarafından saklanmalıdır.
Yedek sprinkler stoğu için Madde 20.1.4 (EN s.118-119) sayı verir: sistem başına LH için en az 6, OH için 24, HHP ve HHS için 36 yedek sprinkler; stok, yedekler kullanıldıktan sonra derhal tamamlanmalıdır ve yedek dolabı ortam sıcaklığının 27 C'yi aşmadığı, göze çarpan ve kolay erişilebilir bir konumda bulunmalıdır.
J.4.2 Soğuk hava depolarını koruyan tesisatlar
Madde J.4.2 (EN s.158), tek cümledir: "Tesisat, her çalışmadan sonra kurutmak için sökülmelidir" (hava sirkülasyonlu soğutmalı soğuk hava depoları için).
Annex J'de bulunmayan konular
- Numaralandırılmış sekiz adımlı bir prosedür. J.1, a'dan j'ye 10 maddelik bir önlem listesidir.
- Renk kodlu ("sarı / kırmızı / yeşil") servis dışı etiket sistemi. J.1 j) yalnız blinder ve blank'lere numaralı, kayıtlı, görünür gösterge etiketleri takılmasını önerir.
- Devriye aralığı olarak bir süre. J.1 c) "sürekli" der.
- Sıcak işin kesin yasaklanması. J.1 d) izin sistemi ister; yalnız sigara ve açık alev yasaklanır.
- Yangın nöbeti görev süresi sınırı, sıcak iş sonrası izleme süresi, temizlenecek alan yarıçapı.
- Sigortacının belirli bir süre içinde aranması şartı. J.1 a) süre vermez.
- Kayıt saklama süresi.
- Yeniden devreye alma için maddeli bir kontrol listesi. J.4 böyle bir liste içermez.
Saha notu
Saha notu (standarttan değil, mühendislik yorumudur): Annex J'nin bilgilendirici olması, sahada uygulanmayacağı anlamına gelmez; kullanıcının yükümlülüğü Madde 20.1.3 üzerinden normatif gövdeye bağlanır. Pratikte en çok karşılığı olan iki madde, işin normal mesai saatlerinde yapılması ve tesisatın kör tapalarla mümkün olan en büyük kısmının işler tutulmasıdır; ikisi de kapatma süresini değil, kapatılan alanı küçültür.
Sık Sorulan Sorular
Sprinkler tesisatı devre dışı kaldığında hangi önlemler alınır?
TS EN 12845+A2:2026 Madde J.1 (EN s.157) numaralı bir prosedür değil, a'dan j'ye 10 maddelik bir önlem listesi verir: yetkili makamların ve merkezi izleme istasyonunun bilgilendirilmesi; değişiklik ve onarımların normal mesai saatlerinde yapılması; etkilenen alanlardaki denetim personelinin bilgilendirilmesi ve alanın sürekli devriye gezilmesi; sıcak işin izin sistemine tabi olması; mesai dışında yangın kapı ve panjurlarının kapalı kalması; eğitimli personelle söndürücülerin hazır tutulması; çalışılmayan kısımların kör tapa ile işler tutulması; kapsamlı işlerde makinelerin durdurulması; devre dışı pompa setinin izole edilmesi; kör tapaların numaralı ve kayıtlı etiketlerle işaretlenmesi.
Devre dışı alanda devriye sıklığı nedir?
Madde J.1 c) (EN s.157) bir aralık vermez: etkilenen alanlardaki denetim personeli bilgilendirilmeli ve alan sürekli (continuously) devriye gezilmelidir.
Sistem kapalıyken sıcak iş yasak mıdır?
Madde J.1 d) (EN s.157): her türlü sıcak iş bir izin sistemine tabi olmalıdır. Sigara içmek ve açık alevler ise iş devam ederken etkilenen alanlarda yasaklanmalıdır.
Bir tesisatı kapatma iznini kim verir?
Madde J.2 (EN s.157): acil durum dışındaki herhangi bir nedenle bir sprinkler tesisatının veya zonunun kapatılmasına yalnızca kullanıcı izin vermelidir. Sistem tamamen veya kısmen kapatılmadan önce tesisin her bölümü yangın belirtisi olmadığından emin olmak için kontrol edilmelidir.
Sprinkler çalıştıktan sonra su ne zaman kapatılır?
Madde J.4.1 (EN s.158): çalışmış bir tesisata veya tesisat zonuna giden su, tüm yangın söndürülünceye kadar kapatılmamalıdır. Yangın nedeniyle çalışmış bir tesisatı veya zonu kapatma kararı yalnızca itfaiye tarafından verilmelidir.
Soğuk hava deposu tesisatlarında ek bir kural var mı?
Madde J.4.2 (EN s.158): soğuk hava depolarını (hava sirkülasyonlu soğutma) koruyan tesisatlar, her çalışmadan sonra kurutmak için sökülmelidir.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde J.1 a)-j) ve J.2 (EN s.157)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde J.2 devamı, J.3, J.4.1, J.4.2 (EN s.158)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde F.8 (EN s.144)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.1.3 ve 20.1.4 (EN s.118-119)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.