EN 12845-1 Annex O: P&ID Örneği

Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Annex O (bilgilendirici) "Example of P&ID", EN s.163.

Bu makale kısadır çünkü kaynak bir sayfalık ve tek bir şekilden ibarettir. Annex O'nun standartta yer alan tüm metni başlığıdır: "Annex O (informative) - Example of P&ID". Ekin gövdesi, bir boru ve enstrüman şeması örneğidir.

Standart bu ekte bağlayıcı bir sembol standardı (örnek şeklin kendi sembol anahtarı dışında), etiketleme kuralı, ESFR veya CMSA için ayrı örnek şemalar, köpük-su sistemi örneği, test noktası listesi, çevre sistemleri ile entegrasyon kuralı ya da şema yenileme takvimi vermez.

Annex O hangi standardın ekidir?

EN 12845-1'in, yani TS EN 12845+A2:2026'nın ekidir (EN s.163). EN 12845-2:2024'ün içindekiler listesinde tek ek vardır: "Annex A (normative) Extract for determining the hazard classification from prEN 12845-1" (EN 12845-2, EN s.2). Dolayısıyla "EN 12845-2 Annex O" diye bir ek bulunmaz.

Ekin durumu bilgilendiricidir (informative). Aynı bölgedeki eklerle karşılaştırıldığında:

Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, EN s.162-165.

P&ID standartta nerede isteniyor?

Annex O bir gereklilik doğurmaz; gerekliliği doğuran madde 4.4.2 i)'dir.

Madde 4.4.1 (EN s.24), tasarım aşamasında sağlanacak bilgileri sayar: bir özet cetvel (Madde 4.4.2), sprinkler tesisatlarının eksiksiz uygulama çizimleri (Madde 4.4.3) ve su kaynaklarının ayrıntıları (Madde 4.4.4).

Madde 4.4.2 i) (EN s.24): "Sistemde yer alan, sprinkler kullanımına uygun bileşenlerin, her biri tedarikçinin adı ve model/referans numarası ile tanımlanmış bir listesi. Yetkili makamlar tarafından isteniyorsa, sistemde yer alan tüm bileşenlerin her birinin tedarikçi adı, modeli, çapı, toplam adedi ve referans numarası ile tanımlandığı bir Boru ve Enstrüman Şeması (P&ID) eklenmelidir. Bir P&ID örneği için Annex O'daki şekle bakınız."

Yani standart P&ID'yi her projede şart koşmaz; yetkili makamın istemesine bağlar. İstendiğinde ise şemada bulunması gereken bilgi alanlarını sayar: tedarikçi adı, model, çap, toplam adet, referans numarası.

Özet cetvelin diğer kalemleri

Madde 4.4.2 (EN s.24), özet cetvelde verilecek bilgileri şöyle sıralar:

• a) proje adı;
• b) tüm çizim veya doküman referans numaraları;
• c) tüm çizim veya doküman revizyon numaraları;
• d) tüm çizim veya dokümanların yayın tarihleri;
• e) tüm çizim veya doküman başlıkları;
• f) tesisat tipi/tipleri ve her kontrol vana setinin anma çapı/çapları;
• g) sistemdeki her kontrol vana setinin numarası veya referansı;
• h) her kontrol vana setindeki sprinkler sayısı;
• i) bileşen listesi ve gerektiğinde P&ID;
• j) her kontrol vana setindeki en yüksek sprinklerin yüksekliği;
• k) tesisatın bu Avrupa Standardına göre tasarlandığı ve tesis edileceği beyanı ya da gereksinimlerinden herhangi bir sapma varsa bunların ayrıntıları ve gerekçeleri.

Yerleşim çizimlerinde istenen enstrüman bilgileri

Bir P&ID'nin tamamlayıcısı olan yerleşim çizimleri, Madde 4.4.3.1'de (EN s.24-25) düzenlenir. Enstrüman ve vana tarafını ilgilendiren kalemler şunlardır:

• i) kontrol vana setlerinin yeri ve tipi ile su motorlu alarmların yeri;
• j) su akış ile hava veya su basıncı alarm şalterlerinin yeri ve ayrıntıları;
• k) tali valflerin, tali stop valflerin ve drenaj valflerinin yeri ve boyutu;
• l) boru hattının drenaj eğimi;
• n) tüm test valflerinin yeri;
• o) varsa alarm panelinin yeri ve ayrıntıları;
• p) varsa itfaiye giriş bağlantılarının yeri ve ayrıntıları;
• q) kullanılan sembollerin anahtarı.

Kaynak: Madde 4.4.3.1, EN s.24-25.

Sembol anahtarının çizimde bulunması bir gerekliliktir (madde q); ancak standart hangi sembol setinin kullanılacağını belirtmez ve bir sembol standardına atıf yapmaz.

Annex O'da bulunmayan konular

• Bağlayıcı bir sembol standardına atıf (örnek şeklin sağ üst bloğundaki LEGEND sembol anahtarı dışında).
• Etiketleme kuralı (örneğin ekipman tipine göre önek şemaları).
• ESFR, CMSA veya köpük-su sistemleri için ayrı P&ID örnekleri.
• Bina yönetim sistemi ve yangın alarm sistemi entegrasyon şemaları.
• Şemanın hangi aralıklarla güncelleneceğine dair takvim.

Saha notu

Saha notu (standarttan değil, mühendislik yorumudur): P&ID'nin standarttaki yeri bir zorunluluk değil, yetkili makamın isteğine bağlı bir belgedir; buna karşılık işletme tarafında vana, şalter ve test noktalarının tek bir şemada toplanması, Annex H ve Annex I kapsamındaki izleme ve alarm sinyallerinin izlenebilirliğini belirgin biçimde kolaylaştırır. Şema hazırlanacaksa Madde 4.4.2 i)'nin saydığı beş bilgi alanının eksiksiz olması, belgenin kabul edilebilirliği için yeterli ölçüttür.

Sık Sorulan Sorular

EN 12845 Annex O ne içerir?

TS EN 12845+A2:2026 Annex O (EN s.163) bilgilendirici bir ektir ve başlığı 'Example of P&ID'dir. İçeriği yalnızca bir örnek şemadır; şeklin kendi içinde bir sembol anahtarı (LEGEND) vardır, ancak bağlayıcı bir sembol standardına atıf, etiketleme kuralı, ESFR veya CMSA için ayrı örnekler ya da yenileme takvimi içermez.

Annex O, EN 12845-1'in mi yoksa EN 12845-2'nin mi ekidir?

EN 12845-1'in, yani TS EN 12845+A2:2026'nın ekidir (EN s.163). EN 12845-2:2024'ün tek eki Annex A'dır (EN 12845-2, EN s.2).

Projede P&ID hazırlanması zorunlu mudur?

Madde 4.4.2 i) (EN s.24): özet cetvelde, sistemde yer alan ve sprinkler kullanımına uygun bileşenlerin, tedarikçi adı ve model/referans numarası ile tanımlanmış bir listesi verilir. Yetkili makamlar isterse, sistemde yer alan tüm bileşenlerin tedarikçi adı, modeli, çapı, toplam adedi ve referans numarası ile tanımlandığı bir P&ID eklenmelidir. P&ID örneği için Annex O'daki şekle bakılır.

Tasarım aşamasında hangi belgeler istenir?

Madde 4.4.1 (EN s.24): sağlanacak bilgiler bir özet cetvel (4.4.2), sprinkler tesisatlarının eksiksiz uygulama çizimleri (4.4.3) ve su kaynaklarının ayrıntılarını (4.4.4) içerir.

Yerleşim çizimlerinde alarm ve vana bilgileri nasıl gösterilir?

Madde 4.4.3.1 (EN s.24-25) yerleşim çizimlerinde verilmesi gereken bilgileri sayar; bunlar arasında kontrol vana setlerinin yeri ve tipi ile su motorlu alarmların yeri, su akış ile hava veya su basınç alarm şalterlerinin yeri ve ayrıntıları, tali valflerin, tali stop valflerin ve drenaj valflerinin yeri ve boyutu, tüm test valflerinin yeri, alarm panelinin yeri ve ayrıntıları ile kullanılan sembollerin anahtarı yer alır.

Kaynakça

• TS EN 12845+A2:2026 Annex O (EN s.163)
• TS EN 12845+A2:2026 Annex N (EN s.162), Annex P (EN s.164), Annex Q (EN s.165)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 4.4.1 ve 4.4.2 (EN s.24)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 4.4.3.1 (EN s.24-25)
• TS EN 12845-2:2024 İçindekiler (EN s.2)