Annex P, TS EN 12845+A2:2026'nın en kısa eklerinden biridir: bir sayfada iki madde. Bu yazı o iki maddeyi tam olarak aktarır, ekin normatif olduğunu gösterir ve ekin gönderdiği adresleri (EN 12845-2 ve EN 17451) sayısal olarak açar. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Annex P, TS s.167 / EN s.164 ve TS EN 12845-2:2025 (EN 12845-2:2024).
Bu yazıda Annex P'ye atfen tek bir K-faktörü, tek bir basınç veya tek bir mesafe verilmemiştir. Çünkü ekte bunların hiçbiri yoktur.
Annex P normatiftir
Ekin başlığı standartta şu üç satırla yazılıdır (TS s.167 / EN s.164):
Annex P
(normative)
ESFR sprinkler protection
İçindekiler tablosunda da aynı şekilde "Annex P (normative) ESFR sprinkler protection" olarak listelenir (TS s.12 / EN s.9). Karşılaştırma için: aynı listede Annex Q "(informative)", Annex N ise "(normative)" olarak geçer. Yani Annex P'nin iki cümlesi bağlayıcı hükümdür.
Annex P'nin tam içeriği
Ek iki maddeden oluşur.
P.1 Genel
Standart iki cümle söyler:
- ESFR sprinkler sistemleri için, bu doküman ile bağlantılı olarak EN 12845-2 uygulanacaktır ("shall be applied").
- ESFR sprinkler sistemlerinin su kaynağı için EN 17451'e uygun üç adet %50 pompa setinin kullanılması tavsiye edilir ("it is recommended").
Buradaki dil farkı önemlidir: birinci cümle "shall", ikinci cümle "recommended". EN 12845-2'nin uygulanması zorunlu, üçlü %50 pompa düzeni tavsiyedir.
P.2 Sınıf dönüşümü
Standart, iki dokümanın tehlike sınıflandırma sistemleri farklı olduğu için EN 12845-2:2024 Annex A'nın uygulanacağını belirtir: ya dönüşüm Tablosu A.1 ya da Şekil A.1'deki akış şeması kullanılır.
EN 12845-2 Annex A'daki Tablo A.1 (TS s.62 / EN s.59) şudur:
| EN 12845 sınıfı | EN 12845-2 karşılığı |
|---|---|
| LH | FH1 |
| OH1 | FH1 |
| OH2 | FH2 |
| OH3 | FH2 |
| OH4 | FH3 |
| HHP1 | FH4 |
| HHP2 | FH4 |
| HHP3 | FH5 |
EN 12845-2 Madde 6.2 (TS s.36 / EN s.33) bu dönüşümün pratik sonucunu verir: ESFR ve CMSA koruması FH3 ila FH5 kullanımlarına uygulanmaz. Yani dönüşüm tablosunda FH3'e düşen OH4 ve FH4/FH5'e düşen HHP sınıfları ESFR ile korunamaz.
Annex P'nin göndermediği yerler
Annex P'de aşağıdakilerin hiçbiri yoktur; bunları Annex P'ye atfen yazan her metin hatalıdır:
- K-faktörü listesi veya K-faktörü/tavan yüksekliği tablosu
- Minimum işletme basıncı değerleri
- 12 sprinkler kuralı veya tasarım alanı şekli
- Deflektör mesafesi, sprinkler aralığı, çatı eğimi veya skylight kriteri
- Kuru tip ESFR, köpüklü su veya CE işaretleme hükümleri
- Tarihçe, sürüm karşılaştırması veya üretici/model listesi
Not: skylight kriteri EN 12845'te vardır ama Annex P'de değil, Madde 12.4.5'tedir (TS s.75 / EN s.72): normal tavan seviyesinin üstünde ölçülen hacmi 1 m³'ten büyük skylight'lar sprinkler ile korunur; istisnalar, normal tavan seviyesinden skylight tepesine mesafenin 0,3 m'yi geçmemesi veya çatı/tavan ile aynı hizada sıkı geçmeli çerçeve ve cam bulunmasıdır.
Annex P'nin işaret ettiği sayılar nerede
Aşağıdaki değerler Annex P'de değil, EN 12845-2'dedir. Annex P bunları normatif olarak devreye sokar.
Kuru sistem yasağı
EN 12845-2 Madde 4 (TS s.9 / EN s.6): ESFR sprinklerler yalnız ıslak tesisatlarda kullanılacaktır; CMSA sprinklerler ıslak ve kuru tesisatlarda kullanılabilir. Madde 6.5 (TS s.38 / EN s.35) aynı noktayı tekrar eder: bu ESFR konseptinin kuru tesisat seçeneği yoktur; kuru sarkık (dry pendent) ESFR kullanıldığında tesisat ıslak kabul edilir.
Tasarım sprinkler adedi, su kaynağı süresi ve alan şekli
EN 12845-2 Tablo 6 (TS s.37 / EN s.34):
| Tasarımdaki tavan sprinkler adedi | Su kaynağı süresi (dk) | Tasarım alanı şekli (sprinkler × dağıtım borusu) |
|---|---|---|
| 9 | 60 | 3 × 3 |
| 10 | 60 | 3 × 2 + 4 × 1 |
| 12 | 60 | 4 × 3 |
| 15 | 90 | 5 × 3 |
| 16 | 90 | 5 × 3 + 1 × 1 |
| 20 | 120 | 5 × 4 |
| 24 | 120 | 6 × 4 |
| 25 | 120 | 6 × 4 + 1 × 1 |
| 30 | 120 | 7 × 4 + 2 × 1 |
Tabloya göre yaygın olarak bilinen "12 sprinkler" senaryosunun şekli 4 × 3'tür ve su kaynağı süresi 60 dakikadır.
Minimum işletme basınçları
EN 12845-2 Tablo 7 (TS s.39 / EN s.36), en az 12 ESFR sprinkler için yalnız tavan korumalı HHS tasarımının minimum işletme basınçlarını verir. Tablonun HHS1-HHS3 satırlarından birkaçı (P = sarkık/pendent):
| Maks. tavan yüksekliği (m) | Maks. depolama yüksekliği (m) | K200 (P) | K240 (P) | K320 (P) | K360 (P) |
|---|---|---|---|---|---|
| 7,6 | 6,1 | 3,4 bar | 2,4 bar | 1,7 bar | 1,0 bar |
| 9,1 | 7,6 | 3,4 bar | 2,4 bar | 1,7 bar | 1,0 bar |
| 10,7 | 9,1 | 5,2 bar | 3,6 bar | 2,4 bar | 1,4 bar |
| 12,2 | 10,7 | - | 3,6 bar | 2,8 bar | 1,7 bar |
| 13,7 | 12,2 | - | - | 2,8 bar | 2,8 bar |
Aynı tablonun son iki satırında tavan yüksekliği 15,2 m (maks. depolama 13,3 m) ve 16,8 m (maks. depolama 14,9 m) için K400 ve K480 değerleri verilir; bu satırlar minimum koridor genişliği dipnotlarına bağlıdır (1,8 m ve 2,4 m).
Minimum tasarım alanı
EN 12845-2 Madde 6.6.1.2 (TS s.41 / EN s.38): özel gerekliliklere sahip ESFR tasarımlarında minimum tasarım alanı (sprinkler adedi × aralık) 71 m² olacaktır; istisna, engelli yapı nedeniyle oluşan her kanalda sprinkler gerektiği durumdur. Aynı madde 9 sprinklerlik tasarımın 3 bitişik dağıtım borusunda 3'er sprinkler olacağını da belirtir.
Lastik depolama: Annex C'den Annex P'ye giden zincir
TS EN 12845+A2:2026 Annex C, Tablo C.1 (TS s.138 / EN s.135) yatay depolanan lastikleri Kategori IV olarak sınıflandırır ve açıklama sütununda "yatay depolanan lastikler Annex P kapsamındadır" der. Annex P ise ESFR için EN 12845-2'yi devreye soktuğundan, tasarımcı EN 12845-2'nin lastik depolamaya ayrılmış Tablo 8'ine (TS s.40 / EN s.37) yönlendirilir. Bu tablo 12 ESFR sprinklerlik tasarım için lastik depolama basınçlarını verir; örneğin tabana veya yan yüze depolanmış STC3/STC4.1/STC4.2 lastikler, depolama yüksekliği ≤7,6 m ve tavan 10,7 m iken K200 sarkık için 5,2 bar, K240 sarkık için 3,6 bar, K320 için 2,4 bar, K360 için 1,7 bar.
Saha notu
Annex P iki maddelik bir yönlendirme eki olduğu için, ESFR projesinde şartname dilinin "EN 12845 Annex P'ye göre" yerine "EN 12845 Annex P uyarınca EN 12845-2'ye göre" kurulması, hesabın hangi tabloya dayandığını belirsiz bırakmaz. Aynı şekilde sınıf beyanında hem EN 12845 sınıfının hem de EN 12845-2 Tablo A.1 karşılığının yazılması, iki doküman arasında gidip gelen kontrollerde okumayı kolaylaştırır. (Bu paragraf mühendislik yorumudur, standart metni değildir.)
Sık Sorulan Sorular
EN 12845 Annex P normatif mi, bilgilendirici mi?
Normatiftir. TS EN 12845+A2:2026'da ekin başlığı 'Annex P (normative) ESFR sprinkler protection' şeklindedir (TS s.167 / EN s.164). İçindekiler listesinde de 'Annex P (normative)' olarak geçer (TS s.12 / EN s.9). Yani hükümleri bağlayıcıdır; 'öneri' olarak okunamaz.
Annex P'de kaç madde var ve ne diyor?
İki madde vardır. P.1 Genel: 'ESFR sprinkler sistemleri için, bu doküman ile bağlantılı olarak EN 12845-2 uygulanacaktır' ve 'ESFR sprinkler sistemlerinin su kaynağı için EN 17451'e uygun üç adet %50 pompa setinin kullanılması tavsiye edilir'. P.2 Sınıf dönüşümü: 'Farklı tehlike sınıflandırma sistemleri nedeniyle EN 12845-2:2024 Annex A uygulanacaktır; ya dönüşüm Tablosu A.1 ya da Şekil A.1'deki akış şeması.' (TS s.167 / EN s.164)
Annex P'de K-faktör veya basınç tablosu var mı?
Hayır. Annex P'de hiçbir K-faktörü, hiçbir minimum işletme basıncı, hiçbir yerleşim mesafesi ve hiçbir tasarım alanı değeri yoktur. Bu değerlerin tamamı EN 12845-2'dedir: ESFR tavan koruması için Tablo 7 (TS s.39 / EN s.36), tasarım adedi ve su kaynağı süresi için Tablo 6 (TS s.37 / EN s.34), minimum tasarım alanı 71 m² için Madde 6.6.1.2 (TS s.41 / EN s.38).
Annex P'nin tavsiye ettiği üç adet %50 pompa seti ne demek?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.2 (TS s.60 / EN s.57) üç pompa kurulduğunda her pompanın belirtilen basınçta belirtilen debinin en az %50'sini sağlamasını şart koşar. Annex P bu üçlü düzenlemeyi ESFR su kaynağı için tavsiye eder ve pompa setlerinin EN 17451'e uygun olmasını ister. Aynı maddeye göre üstün veya çift su kaynağında pompalardan en çok biri elektrik motorlu olabilir.
Yatay depolanan lastikler neden Annex P'ye gönderiliyor?
TS EN 12845+A2:2026 Annex C, Tablo C.1 (TS s.138 / EN s.135) 'Tyres stored horizontally' satırında kategoriyi IV verir ve 'yatay depolanan lastikler Annex P kapsamındadır' der. Annex P ise ESFR için EN 12845-2'yi işaret ettiğinden, zincir EN 12845-2'nin lastik depolamaya ayrılmış Tablo 8'ine (TS s.40 / EN s.37) çıkar.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Annex P (normatif), P.1 ve P.2 (TS s.167 / EN s.164)
- TS EN 12845+A2:2026 İçindekiler, Annex P ve Annex Q satırları (TS s.12 / EN s.9)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.2 Çoklu pompa seti düzenlemeleri (TS s.60 / EN s.57)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 12.4.5 Skylight (TS s.75 / EN s.72)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex C, Tablo C.1, "Tyres stored horizontally" satırı (TS s.138 / EN s.135)
- TS EN 12845-2:2025 (EN 12845-2:2024) Madde 4 Genel (TS s.9 / EN s.6)
- TS EN 12845-2:2025 Madde 6.2 (TS s.36 / EN s.33)
- TS EN 12845-2:2025 Madde 6.4, Tablo 6 (TS s.37 / EN s.34)
- TS EN 12845-2:2025 Madde 6.5 (TS s.38 / EN s.35)
- TS EN 12845-2:2025 Madde 6.6.1.1, Tablo 7 (TS s.39 / EN s.36)
- TS EN 12845-2:2025 Tablo 8, lastik depolama (TS s.40 / EN s.37)
- TS EN 12845-2:2025 Madde 6.6.1.2 (TS s.41 / EN s.38)
- TS EN 12845-2:2025 Annex A, Tablo A.1 (TS s.62 / EN s.59)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.