TS EN 12845+A2:2026'da periyodik sistem muayenesi iki yerde geçer ve toplamı yarım sayfadan azdır: Madde 21 (TS s.126 / EN s.123) şartı koyar, Annex Q (bilgilendirici, TS s.168 / EN s.165) bunu iki paragrafla açar. Bu yazı önce o iki metnin tamamını verir, sonra muayenenin fiilen neye bakacağını belirleyen asıl hükümlerin nerede olduğunu gösterir: Madde 20'nin haftalık, aylık, üç aylık, altı aylık, yıllık, 3 yıllık ve 10 yıllık rutinleri.
Madde 21: tek paragraflık şart
Madde 21'in tamamı şudur (TS s.126 / EN s.123):
Sprinkler sistemi, yetkili bir kişi tarafından yılda en az bir defa periyodik olarak muayene edilecektir (bkz. Annex Q). Muayene raporu, bakım, işletme ve ilgili riske uygunluk başta olmak üzere ancak bunlarla sınırlı olmaksızın, sistemin bu standarda uygun olup olmadığını değerlendirecektir. İşlem için bir sapmalar listesi düzenlenecektir.
Maddede alt madde yoktur. "21.1.1", "21.1.2" gibi numaralar standartta bulunmaz. Standardın verdiği üç şart nettir:
- Sıklık: yılda en az bir defa.
- Yapan: yetkili kişi (Annex Q'da tanımlı).
- Çıktı: sistemin standarda uygunluğunu değerlendiren bir rapor ve işlem için bir sapmalar listesi.
Standart ne bir tolerans penceresi ("±1 ay"), ne bir ilk muayene tarihi, ne bir rapor saklama süresi, ne de bir sigortacı bildirim yükümlülüğü belirtir.
Annex Q: iki paragraf
Annex Q bilgilendiricidir; başlığı "Annex Q (informative) Periodic system inspection" şeklindedir (TS s.168 / EN s.165). Tam içeriği iki paragraftır.
Birinci paragraf, bağımsızlık tavsiyesi: Periyodik muayene yapılırken, sistem muayenelerinin bağımsız bir kuruluş tarafından yapılması tavsiye edilir; örneğin sistem sahibi, bina kullanıcısı, sistemi kuran (veya rakip kurulumcu) veya servis ve bakım sağlayıcısı (veya rakip servis ve bakım sağlayıcısı) olmayan bir taraf.
Bu bir tavsiyedir ("it is recommended"), şart değildir. Standart bağımsız muayeneyi zorunlu kılsaydı ek normatif olurdu ve fiil "shall" olurdu.
İkinci paragraf, yetkili kişi tanımı: Yetkili kişi, uygun şekilde eğitilmiş, bilgi ve pratik deneyim yoluyla yetkin ve testlerin ve incelemelerin yürütülmesini sağlayacak gerekli talimata sahip, görevlendirilmiş bir bireydir.
Annex Q'da bunun dışında hiçbir şey yoktur: Q.1-Q.7 gibi alt bölümler, madde madde kontrol listesi, "uygun / uygun değil / yorum" formatı, sapma listesi şablonu ve kapasite yeniden değerlendirme tetikleyicileri ekte bulunmaz.
Muayene fiilen neye bakar: Madde 20'nin rutinleri
Madde 21 "sistemin bu standarda uygun olup olmadığını" değerlendirmeyi ister. O uygunluğun ölçüldüğü hükümler Madde 20'dedir. Aşağıdaki tablo standardın periyot mimarisidir.
| Periyot | Madde | Kapsamdan öne çıkanlar | Sayfa |
|---|---|---|---|
| Haftalık (en çok 7 gün ara) | 20.2.2 | Manometre okumaları, su seviyeleri, ana stop valf konumları; su motor alarmının en az 30 s çaldırılması; otomatik pompa çalıştırma testi; dizel motorun 20 dk çalıştırılıp manuel start butonuyla yeniden çalıştırılması | TS s.122-123 / EN s.119-120 |
| Aylık | 20.2.3 | Tüm kurşun-asit hücrelerin elektrolit seviyesi ve yoğunluğu | TS s.123 / EN s.120 |
| Üç aylık (en çok 13 hafta) | 20.3.2 | Tehlikenin gözden geçirilmesi; sprinkler temizliği; boru ve askı korozyonu; her su kaynağının her kontrol valf seti ile testi; stop valflerin çalıştırılması; akış alarmları; yedek parça sayımı | TS s.123-124 / EN s.120-121 |
| Altı aylık | 20.3.3 | Kuru alarm valflerin, hızlandırıcı ve egzoster hareketli parçalarının tedarikçi talimatına göre hareket ettirilmesi; itfaiye ve uzak merkez alarm elektrik tesisatının kontrolü | TS s.124 / EN s.121 |
| Yıllık (en çok 12 ay) | 20.3.4 | Her pompa setinin tam yük debi testi ve etiket değerlerinin doğrulanması; dizel "çalışmama" alarmı testi ve ardından manuel start; depo şamandıra valfleri; pompa emme süzgeçleri ve çökeltme haznesi | TS s.124-125 / EN s.121-122 |
| 3 yıllık | 20.3.5 | Tüm tankların içten muayenesi, gerekirse boşaltma ve temizlik, korozyon incelemesi, yeniden boyama; tüm su kaynağı stop valfleri, alarm ve çek valflerinin incelenmesi, gerekirse değiştirilmesi veya revizyonu | TS s.125 / EN s.122 |
| 10 yıllık | 20.3.6 | Tüm depolama tanklarının temizlenmesi ve içten muayenesi, gövdenin gerektiği gibi ele alınması | TS s.125 / EN s.122 |
3 yıllık tank muayenesinde bir istisna vardır: 9.6.2 b)'ye göre 10 yıl içinde bakım gerektirmeyecek şekilde tasarlanmış tanklar kapsam dışıdır (20.3.5.2, TS s.125 / EN s.122). Madde 9.6.2 b) (TS s.59 / EN s.56) bu tankı üstün tekli su kaynağı bağlamında tanımlar: tam kapasite, ışık ve yabancı madde girişi yok, uygun temiz su, ve tankın bakım için boşaltılma ihtiyacını en az 10 yıla çıkaran boya veya başka korozyon koruması.
Kayıt, sorumlu kişi ve raporlama
Madde 20.1.1 (TS s.121 / EN s.118): Kullanıcı, gerekli talimatları aldıktan sonra sistemin çalışır durumda kalmasını sağlayacak bir kişi ve bir yedek görevlendirecektir. Sistemden sorumlu kişinin ve yedeğinin adı, adresi ve telefon numarası sprinkler valf odasında belirgin şekilde sergilenecektir.
Madde 20.1.2 Programlı çalışma (TS s.121 / EN s.118): Kullanıcı bir denetim ve kontrol programı yürütecek (bkz. 20.2), bir test, servis ve bakım çizelgesi düzenleyecek (bkz. 20.3) ve bir logbook dâhil kayıtları tutacak; bunlar tesiste bulundurulacaktır. Kullanıcı, test-servis-bakım çizelgesinin sistemi kuran firma veya benzer nitelikte bir firma tarafından sözleşme kapsamında yürütülmesini sağlayacaktır. Her denetim, kontrol, test, servis veya bakım işleminden sonra sistem ve varsa otomatik pompalar, basınç tankları ve yerçekimi tankları uygun işletme durumuna geri döndürülecektir.
Standart, kayıtların ne kadar süre saklanacağını belirtmez.
Madde 20.3.1.2 Kayıtlar (TS s.123 / EN s.120): Kullanıcıya, imzalı ve tarihli bir muayene raporu verilecektir. Rapor, yapılan veya gereken düzeltmelere ilişkin bilgiyi ve sonuçları etkilemiş olabilecek dış etkenlerin (örneğin hava koşulları) ayrıntılarını içerecektir.
Yedek sprinkler stoğu: muayenenin sayabileceği tek kalem
Üç aylık rutinin son maddesi (20.3.2.9, TS s.124 / EN s.121) yedek olarak tutulan değiştirme parçalarının sayısının ve durumunun kontrol edilmesini ister. Sayılar Madde 20.1.4'tedir (TS s.121-122 / EN s.118-119): sistem başına yedek sprinkler adedi LH için 6'dan, OH için 24'ten, HHP ve HHS için 36'dan az olmayacaktır. Tesisatta yüksek sıcaklık sprinklerleri, duvar tipi (sidewall) veya başka sprinkler desen varyasyonları ya da çoklu kontrol bulunuyorsa, bunlardan da yeterli sayıda yedek bulundurulacaktır. Stok, yedekler kullanıldıktan sonra derhal tamamlanacaktır.
25 yılda bir: Annex K
Yıllık muayenenin ötesinde, bilgilendirici Annex K (TS s.162 / EN s.159) 25 yıl sonra boruların ve sprinklerlerin incelenmesini tavsiye eder: boru hattı iyice yıkanmalı ve maksimum statik basınca veya 12 bara (hangisi yüksekse) hidrostatik test edilmelidir; her 100 sprinkler için en az bir metre uzunluğunda dağıtım borusu ve her boru çapından en az birer metrelik iki boru kesiti incelenmelidir. Tablo K.1 numune sprinkler sayısını verir: kurulu toplam sprinkler ≤5 000 için 20 adet, ≤10 000 için 40, ≤20 000 için 60, ≤30 000 için 80, ≤40 000 için 100. Sprinklerler çalışma, çalışma sıcaklığı, K-faktörü sapması, püskürtme engelleri, yerleşim ve termal hassasiyet yönünden değerlendirilir.
Saha notu
Madde 21 rapor formatını tanımlamadığı için, sapmalar listesinin her satırında standardın madde numarasını taşıması, muayene raporunu bir sonraki yılın raporuyla karşılaştırılabilir kılar. Standart bunu şart koşmaz; yalnız "işlem için bir sapmalar listesi" ister. (Bu paragraf mühendislik yorumudur.)
Sık Sorulan Sorular
EN 12845 periyodik sistem muayenesini ne sıklıkla ister?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 21 (TS s.126 / EN s.123): 'Sprinkler sistemi, yetkili bir kişi tarafından yılda en az bir defa periyodik olarak muayene edilecektir (bkz. Annex Q).' Standart bunun dışında bir takvim, tolerans penceresi veya ilk muayene tarihi vermez.
Muayeneyi kim yapmalı? Bağımsızlık zorunlu mu?
Zorunlu değil, tavsiyedir. Annex Q bilgilendiricidir (informative) ve 'sistem muayenelerinin bağımsız bir kuruluş tarafından yapılması tavsiye edilir' der; örnek olarak sistem sahibi, bina kullanıcısı, sistemi kuran (veya rakip kurulumcu) ve servis-bakım sağlayıcısı (veya rakibi) dışında bir taraf sayılır (TS s.168 / EN s.165). Zorunlu olan, Madde 21'deki 'yetkili kişi' şartıdır.
Annex Q'da kontrol listesi var mı?
Hayır. Annex Q'nun tamamı iki paragraftır: bağımsız kuruluş tavsiyesi ve yetkili kişi tanımı. Q.1, Q.2 gibi alt bölümler, kontrol listesi, sapma formu şablonu veya yeniden değerlendirme tetikleyici listesi Annex Q'da yoktur (TS s.168 / EN s.165).
Muayene raporunda ne olmalı?
Madde 21 (TS s.126 / EN s.123): muayene raporu, sistemin bu standarda uygun olup olmadığını; bakım, işletme ve ilgili riske uygunluk başta olmak üzere ancak bunlarla sınırlı olmaksızın değerlendirecektir. Ayrıca 'işlem için bir sapmalar listesi düzenlenecektir'. Standart sapma listesinin sütun düzenini veya öncelik sınıflandırmasını tanımlamaz.
Tehlike sınıfının yeniden değerlendirilmesi hangi maddeye bağlı?
Madde 20.3.2.2 Tehlikenin gözden geçirilmesi (TS s.123 / EN s.120). Üç ayda bir (en çok 13 hafta ara ile) yapılan rutinin parçasıdır: binanın yapısında, kullanımında, depolama konfigürasyonunda, ısıtmasında, aydınlatmasında veya ekipmanında yapılan değişikliklerin tehlike sınıflandırmasına veya tesisat tasarımına etkisi belirlenecek ve uygun tadilatlar yapılabilmesi sağlanacaktır.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 21 Periyodik sistem muayenesi (TS s.126 / EN s.123)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex Q (bilgilendirici) (TS s.168 / EN s.165)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.1.1 Giriş, 20.1.2 Programlı çalışma, 20.1.4 Yedek sprinklerler (TS s.121-122 / EN s.118-119)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.2 Haftalık rutin, 20.2.3 Aylık rutin (TS s.122-123 / EN s.119-120)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.1.2 Kayıtlar, 20.3.2 Üç aylık rutin (TS s.123-124 / EN s.120-121)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.3 Altı aylık rutin, 20.3.4 Yıllık rutin (TS s.124-125 / EN s.121-122)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.5 3 yıllık rutin, 20.3.6 10 yıllık rutin (TS s.125 / EN s.122)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 9.6.2 b) Üstün tekli su kaynakları (TS s.59 / EN s.56)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex K (bilgilendirici), Tablo K.1 (TS s.162 / EN s.159)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.