Kısa cevap: Yalnız aküleri. TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.3 (TS s.123 / EN s.120): 'Tüm kurşun-asit hücrelerin (dizel motor marş aküleri ve kontrol paneli güç beslemeleri için olanlar dâhil) elektrolit seviyesi ve yoğunluğu kontrol edilecektir. Yoğunluk düşükse akü şarj cihazı kontrol edilecek ve bu normal çalışıyorsa etkilenen akü veya aküler değiştirilecektir.' Aylık rutinde başka madde yoktur.

TS EN 12845+A2:2026'da "aylık rutin" başlığı altında tek bir madde ve tek bir paragraf vardır: Madde 20.2.3, TS s.123 / EN s.120. Bu yazı o paragrafı tam olarak aktarır, standardın hangi sayısal değerleri vermediğini açıkça söyler ve aylık kontrolün diğer periyotlarla ilişkisini standarda dayanarak kurar. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 20.2 ve 20.3.

Madde 20.2.3'ün tam metni

Tüm kurşun-asit hücrelerin (dizel motor marş aküleri ve kontrol paneli güç beslemeleri için olanlar dâhil) elektrolit seviyesi ve yoğunluğu kontrol edilecektir. Yoğunluk düşükse akü şarj cihazı kontrol edilecek ve bu normal çalışıyorsa etkilenen akü veya aküler değiştirilecektir.

Aylık rutin bundan ibarettir. Maddede alt madde, kontrol listesi veya kabul kriteri yoktur.

Metinden çıkan üç bağlayıcı unsur:

  1. Kapsam: tüm kurşun-asit hücreler. Standart kapsamı iki örnekle genişletir: dizel motor marş aküleri ve kontrol paneli güç beslemeleri için olan aküler. Yani yalnız dizel pompa bataryası değil, panel besleme aküleri de aylık kontrole girer.
  2. Ölçülen iki büyüklük: elektrolit seviyesi ve elektrolit yoğunluğu.
  3. Karar zinciri: yoğunluk düşük → önce şarj cihazı kontrol edilir → şarj cihazı normal çalışıyorsa akü değiştirilir. Standart, şarj cihazının arızalı çıkması hâlinde ne yapılacağını ayrıca yazmaz; akü değiştirme şartı yalnız şarj cihazının normal çalıştığı koşula bağlanmıştır.

Standardın vermediği sayılar

Sık rastlanan bir hata, Madde 20.2.3'e sayısal kabul kriterleri atfetmektir. TS EN 12845+A2:2026 metninde aşağıdakilerin hiçbiri yoktur:

Bu değerlerin yerini standart açıkça tedarikçiye bırakır. Madde 20.3.1.1 Prosedürler (TS s.123 / EN s.120): "Bu maddede verilen çizelgeye ek olarak, bileşen tedarikçileri tarafından tavsiye edilen tüm prosedürler yürütülecektir." Dolayısıyla bir ölçüm bandı kullanılacaksa kaynağı akü veya şarj cihazı üreticisinin dokümanıdır; EN 12845 değil.

Standardın hidrometreden söz ettiği tek yer başka bir konudur: Madde 11.1.2.2 (TS s.69 / EN s.66) antifriz sıvısı ile korunan boru bölümlerinde hazırlanmış çözeltinin özgül ağırlığının uygun bir hidrometre ile kontrol edilmesini ister. Bu, akü elektrolitiyle ilgili değildir.

Ayrıca A2:2026'da 10.9 altındaki akü hükümleri kaldırılmıştır

TS EN 12845+A2:2026'da dizel pompa setine ait Madde 10.9 yalnız üç alt maddeden oluşur (TS s.68-69 / EN s.65-66):

Bunun pratik sonucu: akü seti sayısı, akü standardı, şarj cihazı hücre gerilimi gibi hükümler artık EN 12845'te aranmaz; EN 17451'e devredilmiştir. A2:2026 metninde 10.9.4 ve sonrası alt maddeler bulunmaz.

Metinde tek bir askıda kalmış çapraz atıf vardır ve bunu bilmek denetimde işe yarar: Madde 20.3.4.3 (TS s.125 / EN s.122) yıllık rutinde "çalışmama alarmı 10.9.7.2'ye uygun olarak test edilecektir" der, ancak A2:2026'da 10.9.7.2 diye bir madde yoktur. Aynı maddenin ikinci cümlesi uygulanabilir durumdadır: bu testin hemen ardından motor manuel çalıştırma sistemi kullanılarak çalıştırılacaktır.

Aylık kontrolün periyot mimarisindeki yeri

Periyot Madde Akü ile ilgili içerik Sayfa
Haftalık 20.2.2.4 Dizel motorlarda yakıt ve motor yağlama yağı seviyeleri kontrol edilir; başlatma cihazındaki su basıncı düşürülerek otomatik çalıştırma koşulu simüle edilir; pompa çalıştığında başlatma basıncı kontrol edilip kaydedilir TS s.122 / EN s.119
Haftalık 20.2.2.5 Motor 20 dk (veya tedarikçinin tavsiye ettiği süre) çalıştırılır, durdurulur ve manuel start test butonuyla derhal yeniden çalıştırılır; kapalı devre soğutmada birincil devre su seviyesi kontrol edilir TS s.122-123 / EN s.119-120
Aylık 20.2.3 Tüm kurşun-asit hücrelerin elektrolit seviyesi ve yoğunluğu TS s.123 / EN s.120
Yıllık 20.3.4.3 Dizel motor çalışmama (failed-to-start) alarmı testi ve ardından manuel sistemle çalıştırma TS s.125 / EN s.122

Haftalık rutinin manuel yeniden çalıştırma adımı ile aylık akü kontrolü birbirini tamamlar: haftalık test marş devresini fiilen yükler, aylık kontrol ise hücre kimyasının durumunu bakar.

Akü ve besleme arızasının alarm karşılığı

Aylık kontrolde bulunan bir sorun, sistemin izleme mimarisinde karşılık bulur.

Madde 10.9.2 (TS s.69 / EN s.66) dizel pompa setinde dört uyarı lambasını şart koşar (pompa çalışıyor, çalışmama, ortak arızalar, otomatik mod kapalı). Madde 18.2.6.2 (TS s.119-120 / EN s.116-117) bu alarmların hem pompa seti kumanda panosunda hem de sorumlu personelin bulunduğu mahalde şu ifadelerle etiketlenmesini ister: "diesel fire pump starter switched off", "diesel fire pump failure to start", "pump running", "diesel controller fault". Elle çalıştırılan durdurma mekanizması ise 'SPRINKLER PUMP SHUT-OFF' olarak etiketlenir.

Annex I, Tablo I.1 (TS s.158 / EN s.155) alarm tiplerini verir. Dizel pompa seti için: otomatik mod kapalı B, çalışmama B, çalışıyor A, ortak arıza B. Elektrikli pompa seti için (10.8.5.1): talep üzerine B, çalışmama B, çalışıyor A, güç yok B. Annex I I.2 (TS s.159 / EN s.156): sistemin yangında doğru çalışmasını engelleyebilecek güç kesintisi gibi teknik arızalar B seviyesi (trouble alarm) olarak gösterilecektir.

Annex H H.2.6 Elektrik gücü (TS s.157 / EN s.154) elektrikli pompa setlerine veya diğer kritik elektrikli ekipmana giden güç beslemesinin izlenmesini şart koşar: ana besleme, kumanda devresi veya elektrikli ya da dizel pompa seti kumanda ünitesinin herhangi bir noktasında bir veya daha fazla faz arızalanırsa gösterge verilecektir.

Yakıt tarafında ölçülebilir tek eşik Annex H'dedir: H.2.4 Sıvı seviyeleri (TS s.156 / EN s.153) su depolama seviyesi nominal dolum seviyesinin %10'undan fazla düşmeden, yakıt seviyesi ise nominal dolum seviyesinin %25'inden fazla düşmeden önce gösterge verilmesini ister. Bu, akü değil yakıt hükmüdür; ancak aylık dizel kontrolünde birlikte okunur.

Pompa odası koşulları

Aylık akü kontrolünün sonucunu doğrudan etkileyen ortam şartı standartta sayısaldır. Madde 10.3.3 Sıcaklık (TS s.61 / EN s.58): pompa seti bölmesi, elektrik tahrikli pompa setleri için 4 °C, dizel tahrikli pompa setleri için 10 °C ve üzerinde tutulacaktır. Madde 10.3.4 Havalandırma (TS s.61 / EN s.58): dizel pompa seti bölmelerine tedarikçinin tavsiyelerine uygun yeterli havalandırma sağlanacaktır. Annex H H.2.7 (TS s.157 / EN s.154) sprinkler valf ve pompa odasının minimum sıcaklığının izlenmesini, sıcaklık gerekli minimum seviyenin altına düşerse gösterge verilmesini şart koşar.

Saha notu

Madde 20.2.3 kabul kriteri vermediği için aylık form, ölçülen değeri ve ölçütün kaynağını (akü üreticisinin veri sayfası) yan yana taşıdığında yıllık muayenede tartışma çıkmaz. Aynı şekilde "kontrol paneli güç beslemeleri" ifadesi nedeniyle formda yalnız dizel marş aküsü değil panel aküleri de satır olarak bulunmalıdır. (Bu paragraf mühendislik yorumudur.)

Sık Sorulan Sorular

EN 12845 aylık rutin tam olarak neyi kapsar?

Yalnız aküleri. TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.3 (TS s.123 / EN s.120): 'Tüm kurşun-asit hücrelerin (dizel motor marş aküleri ve kontrol paneli güç beslemeleri için olanlar dâhil) elektrolit seviyesi ve yoğunluğu kontrol edilecektir. Yoğunluk düşükse akü şarj cihazı kontrol edilecek ve bu normal çalışıyorsa etkilenen akü veya aküler değiştirilecektir.' Aylık rutinde başka madde yoktur.

Standart hangi yoğunluk değerini istiyor?

Hiçbirini. Madde 20.2.3 sayısal bir özgül ağırlık bandı, sıcaklık düzeltmesi, hücreler arası fark limiti, elektrolit yüksekliği, float/boost gerilimi veya akü ömrü vermez. 'Yoğunluk düşükse' ifadesinin sayısal karşılığı, bileşen tedarikçisinin verisidir; Madde 20.3.1.1 (TS s.123 / EN s.120) bileşen tedarikçilerinin tavsiye ettiği prosedürlerin de uygulanmasını şart koşar.

Aylık akü kontrolünün sonucu hangi alarma bağlanır?

Dizel pompa setinde Madde 10.9.2 (TS s.69 / EN s.66) dört durumu hem yerel hem de sorumlu personelin bulunduğu bir mahalde uyarı lambalarıyla göstermeyi şart koşar: pompa çalışıyor, çalışmama (start failure), ortak arızalar, otomatik mod kapalı. Annex I Tablo I.1 (TS s.158 / EN s.155) bunlardan 'çalışıyor' sinyalini A tipi, diğer üçünü B tipi (teknik) alarm olarak sınıflandırır.

Aylık rutin ile haftalık rutin nasıl ayrılır?

Haftalık rutin Madde 20.2.2'dir ve en çok 7 gün ara ile yapılır: manometre okumaları, su seviyeleri, ana stop valf konumları, su motor alarmının en az 30 s çaldırılması, otomatik pompa çalıştırma testi ve dizel motorun 20 dk çalıştırılması. Aylık rutin ise yalnız Madde 20.2.3'ün akü kontrolüdür (TS s.122-123 / EN s.119-120).

Aylık kontrolü kim yapar ve nereye kaydedilir?

Madde 20.2 kullanıcının denetim ve kontrol programıdır; Madde 20.1.1 (TS s.121 / EN s.118) kullanıcının bir sorumlu kişi ve bir yedek görevlendirmesini, iletişim bilgilerinin sprinkler valf odasında sergilenmesini ister. Madde 20.1.2 kayıtların ve bir logbook'un tutulmasını ve tesiste bulundurulmasını şart koşar.

Kaynakça

Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.

FS

Fatih Selvi

Makina mühendisi ve yazılım geliştirici. 16+ yıl mekanik tesisat ve yangın tesisatı deneyimi. NFPA 13/14/20/25 ve BYKHY uzmanı.