Kısa cevap: Yalnız LH ve OH1'de. TS EN 12845+A2:2026 Madde 9.6.1 c) (TS s.59 / EN s.56) kabul edilebilir tekli su kaynaklarını sayarken basınç tankını 'a pressure tank (LH and OH1 only)' olarak yazar. Madde 9.5.3 (TS s.57 / EN s.54) buna karşılık gelen hacimleri verir: tek kaynak için LH 15 m³, OH1 23 m³. Çift kaynakta ise LH ve tüm OH gruplarında 15 m³.

Basınç tankı (pressure tank), TS EN 12845+A2:2026'nın Madde 9.5'inde düzenlenir ve standardın en dar kapsamlı su kaynağıdır: tek su kaynağı olarak yalnız Light Hazard (LH) ve OH1'de kabul edilir. Bu yazı Madde 9.5'in tüm alt maddelerini, hesap formülünü ve kontrol/emniyet ekipmanı hükümlerini kaynak göstererek aktarır. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 9.5 ve 9.6, TS s.57-59 / EN s.54-56.

Nerede tek kaynak olabilir

Madde 9.6.1 Tekli su kaynakları (TS s.58-59 / EN s.55-56) kabul edilebilir tekli su kaynaklarını sayar:

Çift su kaynağı düzeninde de sınır vardır: Madde 9.6.3 (TS s.59 / EN s.56) çift su kaynağının birbirinden bağımsız iki tekli su kaynağından oluşacağını belirtir ve kısıtları sıralar; bunların ilki OH sistemlerinde birden fazla basınç tankı kullanılmamasıdır.

Minimum su hacmi

Madde 9.5.3 Minimum kapasite (su) (TS s.57 / EN s.54):

Kullanım Tehlike sınıfı Minimum su hacmi
Tek su kaynağı LH 15 m³
Tek su kaynağı OH1 23 m³
Çift su kaynağı LH ve OH (tüm gruplar) 15 m³

Hava hacmi ve basınç sınırı

Madde 9.5.4.1 Genel (TS s.57 / EN s.54) üç şart koyar:

  1. Hava boşluğu, basınç tankı hacminin üçte birinden az olmayacaktır (Va ≥ Vt/3).
  2. Tanktaki basınç 12 barı aşmayacaktır.
  3. Tanktan gelen hava basınçları ve su debileri, tükeniş noktasına kadar sprinkler tesisatının talep gereksinimlerini karşılamaya yeterli olacaktır.

12 bar sınırı, standardın genel maksimum su basıncı hükmüyle uyumludur: Madde 8.2.1 (TS s.45 / EN s.42) test dışında, sprinklerler, çoklu jet kontrolleri, su akış detektörleri, kuru boru ve ön tepkili alarm valfleri gibi ekipman bağlantılarında basıncın 12 barı geçmemesini şart koşar.

Hava basıncı hesabı

Madde 9.5.4.2 Hesaplama (TS s.58 / EN s.55) tankta korunacak hava basıncını şu formülle belirler:

P = (P1 + P2 + 0,1 h) × (Vt / Va) − P1

Sembollerin standarttaki tanımları:

Sembol Tanım Birim
p manometre basıncı bar
p1 atmosfer basıncı (p1 = 1 kabul edilir) bar
p2 basınç tankı tükenişinde en yüksek sprinklerde gereken minimum basınç bar
h en yüksek sprinklerin veya hidrolik olarak en uzak sprinklerin basınç tankı tabanından yüksekliği (en yüksek sprinkler tankın altındaysa negatif) m
Vt tankın toplam hacmi m³
Va tanktaki hava hacmi m³

Standart ayrıca p2'nin kaynağını belirtir: ön hesaplı sistemlerde p2, Tablo 6'dan alınacak ve tasarım noktası ile basınç tankı arasındaki sürtünme kayıpları eklenecektir.

Tablo 6 (Madde 7.3.1, TS s.42 / EN s.39) ön hesaplı LH ve OH sistemleri için kontrol valf setindeki basınç ve debileri verir; değerler "bar + ps" biçimindedir ve tablo altındaki nota göre ps, ilgili dizideki en yüksek sprinklerin kontrol valf setinin 'C' manometresi üzerindeki yüksekliğinden kaynaklanan statik yük kaybıdır (bar).

Tehlike sınıfı Debi (l/dk) Kontrol valf setinde basınç Maksimum talep debisi (l/dk) Kontrol valf setinde basınç
LH (ıslak ve ön tepkili) 225 2,2 + ps - -
OH1 ıslak ve ön tepkili 375 1,0 + ps 540 0,7 + ps
OH1 kuru ve alternatif / OH2 ıslak ve ön tepkili 725 1,4 + ps 1 000 1,0 + ps
OH2 kuru ve alternatif / OH3 ıslak ve ön tepkili 1 100 1,7 + ps 1 350 1,4 + ps
OH3 kuru ve alternatif / OH4 ıslak ve ön tepkili 1 800 2,0 + ps 2 100 1,5 + ps

Basınç tankı tek kaynak olarak yalnız LH ve OH1'de kullanılabildiğinden (9.6.1 c), pratikte tablonun ilk iki satırı devreye girer.

Formülün sayısal davranışı

Aşağıdaki sayılar standarttan alınmış tasarım verileri değildir; Madde 9.5.4.2 formülünün nasıl çalıştığını göstermek için seçilmiş örnek girdilerdir. Gerçek bir projede p2 Tablo 6'dan ve sürtünme kayıplarından, h ise projeden gelir.

Örnek girdiler: p1 = 1 bar (standardın kabulü), p2 = 1,4 bar, Va = Vt/3 yani Vt/Va = 3 (9.5.4.1'in izin verdiği en küçük hava hacmi).

h (m) (p1 + p2 + 0,1h) × 3 − p1 p (bar)
6 3,0 9,0 −1 8,0
9 3,3 9,9 −1 8,9
12 3,6 10,8 −1 9,8
15 3,9 11,7 −1 10,7

Tablonun gösterdiği iki nokta: yükseklik her 3 m arttığında gerekli manometre basıncı 0,9 bar artar (0,1 × 3 × Vt/Va) ve hava hacmi asgari değerde tutulduğunda (Vt/Va = 3) basınç hızla 12 bar sınırına yaklaşır. Hava hacmini büyütmek Vt/Va oranını küçülteceği için gerekli basıncı düşürür.

Yerleşim, barındırma ve don koruması

Madde 9.5.1 Genel (TS s.57 / EN s.54):

Madde 9.5.2 Barındırma (TS s.57 / EN s.54): basınç tankı kolay erişilebilir bir konumda, aşağıdakilerden birinde barındırılacaktır:

Basınç tankı sprinkler korumalı bir binada barındırıldığında alan, en az 30 dakika yangına dayanıklı yapı ile çevrelenecektir. Basınç tankı ve barındırma mahalli en az 4 °C sıcaklıkta tutulacaktır.

Bu 4 °C değeri, standardın diğer don koruma eşikleriyle aynı ailedendir: Madde 8.1.3 Don koruması (TS s.45 / EN s.42) besleme borusunun ve kontrol valf setinin minimum 4 °C'de tutulmasını, Madde 10.3.3 (TS s.61 / EN s.58) pompa seti bölmesinin elektrikli pompada 4 °C, dizel pompada 10 °C'de tutulmasını ister.

Hava ve su ile doldurma

Madde 9.5.5 Hava ve su ile şarj (TS s.58 / EN s.55):

Karşılaştırma için, depolama tanklarında dolum süresi farklıdır: Madde 9.3.3 (TS s.51 / EN s.48) tam kapasiteli depolama tankının su kaynağı tarafından en çok 36 saatte doldurulabilmesini ister.

Kontrol ve emniyet ekipmanı

Madde 9.5.6 (TS s.58 / EN s.55) üç alt maddeden oluşur.

9.5.6.1 Manometre ve emniyet tertibatı: Tanka bir manometre takılacak ve doğru manometre basıncı p, manometre üzerinde işaretlenecektir. Tanka, izin verilen en yüksek basıncın aşılmamasını sağlayacak uygun emniyet tertibatları takılacaktır.

9.5.6.2 Cam seviye göstergesi: Su seviyesini göstermek için bir cam seviye göstergesi (gauge glass) takılacaktır. Cam göstergenin her iki ucuna stop valf takılacak ve bu valfler normalde kapalı tutulacaktır; ayrıca bir drenaj valfi de sağlanacaktır. Cam gösterge mekanik hasara karşı korunacak ve doğru su seviyesi üzerine işaretlenecektir.

9.5.6.3 Otomatik uyarı sistemi: Doğru hava basıncını veya su seviyesini geri getiren cihazların arızasını göstermek üzere otomatik bir uyarı sistemi sağlanacaktır. Alarmlar, tesisat kontrol valfinde veya sürekli personel bulunan bir mahalde görsel ve sesli olarak verilecektir.

Basınç tankına özgü bir izleme eşiği Annex H'de bulunur: H.2.4 Sıvı seviyeleri (TS s.156 / EN s.153) kritik sıvı seviyelerinin izlenmesini ister; su depolama seviyesi nominal dolum seviyesinin %10'undan fazla düşmeden önce gösterge verilecek, basınç tanklarında ayrıca seviye nominal dolum seviyesinin %10 üstüne ulaşmadan önce de bir gösterge verilecektir. Aynı ekin H.2.5 Basınçlar maddesi (TS s.156 / EN s.153) su kaynaklarındaki basınçların izlenmesini şart koşar.

Bakım periyodu

Madde 20.3.5.2 Depolama ve basınç tankları (TS s.125 / EN s.122): 9.6.2 b)'ye göre 10 yıl içinde bakım gerektirmeyecek şekilde tasarlanmış tanklar hariç, en çok 3 yıl ara ile tüm tanklar içten muayene edilecek, gerekirse boşaltılıp temizlenecektir. Tanklar üreticinin tavsiyelerine göre korozyon yönünden incelenecek ve gerektiği ölçüde yeniden boyanacak veya korozyon koruması yenilenecektir.

Haftalık rutin de basınç tankını kapsar: Madde 20.2.2.2 (TS s.122 / EN s.119) tesisatlardaki, ana borulardaki ve basınç tanklarındaki tüm su ve hava manometre okumalarının ve pompa priming su tankları ile basınç tankları dâhil tüm su seviyelerinin kontrol edilip kaydedilmesini ister.

Saha notu

Basınç tankının tükeniş noktasına kadar talebi karşılaması şartı (9.5.4.1), tank seçiminin tek bir çalışma noktasıyla değil bir eğri ile doğrulanmasını gerektirir: su boşaldıkça hava genleşir ve basınç düşer. Formülün Vt/Va çarpanı bu düşüşü başlangıç basıncına yansıtır. (Bu paragraf mühendislik yorumudur.)

Sık Sorulan Sorular

Basınç tankı hangi tehlike sınıflarında tek su kaynağı olabilir?

Yalnız LH ve OH1'de. TS EN 12845+A2:2026 Madde 9.6.1 c) (TS s.59 / EN s.56) kabul edilebilir tekli su kaynaklarını sayarken basınç tankını 'a pressure tank (LH and OH1 only)' olarak yazar. Madde 9.5.3 (TS s.57 / EN s.54) buna karşılık gelen hacimleri verir: tek kaynak için LH 15 m³, OH1 23 m³. Çift kaynakta ise LH ve tüm OH gruplarında 15 m³.

Basınç tankında hava hacmi ve basınç sınırı nedir?

Madde 9.5.4.1 (TS s.57 / EN s.54): hava boşluğu basınç tankı hacminin üçte birinden az olmayacaktır ve tanktaki basınç 12 barı aşmayacaktır. Ayrıca tanktan gelen hava basınçları ve su debileri, tükeniş noktasına kadar sprinkler tesisatının talep gereksinimlerini karşılamaya yeterli olacaktır.

Basınç tankının hava basıncı nasıl hesaplanır?

Madde 9.5.4.2 (TS s.58 / EN s.55) formülü: P = (P1 + P2 + 0,1h) × (Vt / Va) - P1. Burada p manometre basıncı (bar), p1 atmosfer basıncı (1 kabul edilir), p2 tank tükenişinde en yüksek sprinklerde gereken minimum basınç (bar), h en yüksek veya hidrolik olarak en uzak sprinklerin tank tabanından yüksekliği (m; sprinkler tankın altındaysa negatif), Vt tankın toplam hacmi, Va tanktaki hava hacmi (m³). Ön hesaplı sistemlerde p2, Tablo 6'dan alınır ve tasarım noktası ile basınç tankı arasındaki sürtünme kayıpları eklenir.

Basınç tankı ne kadar sürede dolmalı?

Madde 9.5.5 (TS s.58 / EN s.55): tek kaynak olarak kullanılan basınç tanklarında hava basıncını ve su seviyesini otomatik koruyacak düzenek bulunacaktır. Hava ve su kaynakları tankı en çok 8 saatte tamamen doldurup basınçlandırabilecek kapasitede olacaktır. Su kaynağı, tankın manometre basıncında (9.5.4'teki p) en az 6 m³/h debiyle tamamlama yapabilecektir.

Basınç tankı nereye yerleştirilir?

Madde 9.5.2 (TS s.57 / EN s.54) üç seçenek verir: a) sprinkler korumalı bir bina; b) yalnızca yangın koruma su kaynakları ve ekipmanının barındırılması için kullanılan, Euroclass A1 veya A2 yapıda ayrı bir sprinkler korumalı bina; c) yanıcı malzeme bulunmayan, 60 dakika yangına dayanıklı bir bölmede yer alan korunmasız bir bina. Sprinkler korumalı binada barındırılıyorsa alan en az 30 dakika yangına dayanıklı yapı ile çevrelenecektir. Tank ve mahalli en az 4 °C'de tutulacaktır.

Kaynakça

Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.

FS

Fatih Selvi

Makina mühendisi ve yazılım geliştirici. 16+ yıl mekanik tesisat ve yangın tesisatı deneyimi. NFPA 13/14/20/25 ve BYKHY uzmanı.