TS EN 12845+A2:2026'da işaretleme, "Signs, notices, and information" başlıklı Madde 18'de toplanmıştır (TS s.118-120 / EN s.115-117). Madde 18.1 block planı, 18.2 ise plakaları ve bildirimleri düzenler. Bu yazı maddenin tüm alt başlıklarını, metinde geçen harf yüksekliklerini ve renk kurallarını kaynağıyla birlikte verir; ayrıca sık karıştırılan yedek sprinkler dolabı hükmünün Madde 18'de değil Madde 20.1.4'te olduğunu gösterir.
Madde 18.1: Block plan
Standart (TS s.118 / EN s.115): Tesisin bir block planı, bir ana girişe yakın bir yere veya itfaiyenin ya da bir alarma müdahale edecek diğer kişilerin kolayca görebileceği başka bir yere konulacaktır. Plan şunları gösterecektir:
- a) tesisat numarası ve ilgili kontrol valf seti ile su motor alarmının konumu;
- b) her ayrı tehlike sınıflandırma alanı, ilgili tehlike sınıfı ve uygun olduğunda maksimum depolama yüksekliği;
- c) renk taraması veya tarama çizgileriyle her tesisatın kapsadığı alan ve itfaiye isterse tesis içinden bu alanlara giden güzergâhların gösterimi;
- d) varsa yardımcı stop valflerin konumu.
Block plan bir kontrol valfi yanı tabelası değildir; yeri ana giriş veya itfaiyenin göreceği bir noktadır. Standart block planın boyutu, malzemesi, yazı yüksekliği veya yangına dayanımı hakkında hüküm vermez.
Block planın b) bendindeki tehlike sınıfı adlandırması Madde 6.2'ye dayanır (TS s.34-35 / EN s.31-32): LH; OH1-OH4; HHP1-HHP4; HHS1-HHS4.
Madde 18.2: İşaretler ve bildirimler
18.2.1 Konum plakası (location plate)
Hava koşullarına dayanıklı malzeme ve yazıdan bir konum plakası, kontrol valf setlerine en yakın girişe mümkün olduğunca yakın olacak şekilde dış duvarın dışına sabitlenecektir (TS s.118 / EN s.115). Plaka şu yazıyı taşıyacaktır:
| Yazı | Minimum harf yüksekliği |
|---|---|
| SPRINKLER STOP VALVE | 35 mm |
| INSIDE | 25 mm |
Yazı kırmızı zemin üzerine beyaz harflerle olacaktır.
18.2.2 Stop valfler için işaretler
Ana ve varsa yardımcı stop valflerin yakınına şu sözcükleri taşıyan bir işaret takılacaktır (TS s.118 / EN s.115):
'SPRINKLER CONTROL VALVE'
İşaret dikdörtgen, kırmızı zemin üzerine en az 20 mm yüksekliğinde beyaz harflerle olacaktır.
Stop valf kapılı bir odada bulunuyorsa işaret kapının dışına sabitlenecek ve kapının içine 'Keep door locked' yazan ikinci bir işaret konulacaktır. İkinci işaret dairesel, mavi zemin üzerine en az 5 mm yüksekliğinde beyaz harflerle olacaktır.
Bu, standartta 5 mm harf yüksekliğinin geçtiği tek yerdir.
18.2.3 Kontrol valf seti
18.2.3.1 Genel (TS s.118 / EN s.115): Sprinkler sistemi birden fazla tesisattan oluşuyorsa, her kontrol valf seti kontrol ettiği tesisatı tanımlayan numara ile belirgin şekilde işaretlenecektir.
18.2.3.2 Kontrol valfi bildirimi (TS s.119 / EN s.116): Her kontrol valf setinin yanındaki yükseltme borusuna (rise pipe) dayanıklı bir bildirim sabitlenecektir. Bildirim şu bilgileri içerecektir:
- tesisat numarası;
- tesisatın tehlike sınıflandırması veya sınıflandırmaları;
- tesisat içindeki her tehlike sınıfı alanı için: 1. tasarım gereksinimleri (etki alanı ve deşarj yoğunluğu); 2. hangisi uygulanabilirse, en elverişsiz ve en elverişli etki alanları için akış test tesisatlarındaki basınç-debi gereksinimi veya pompa çıkış basınç manometresindeki basınç-debi gereksinimi.
Bu bildirimde yazılacak tasarım gereksinimlerinin kaynağı Tablo 3'tür (Madde 7.1, TS s.39 / EN s.36). Örnek satırlar: OH3 için 5,0 mm/dk yoğunluk ve ıslak/ön tepkili sistemde 216 m² etki alanı, kuru/alternatif sistemde 270 m²; HHP1 için 7,5 mm/dk ve 260 m² (kuru/alternatif 325 m²). HHS için etki alanı Tablo 4'ten gelir (TS s.41 / EN s.38): tasarım yoğunluğu 7,5-17,5 mm/dk aralığında 260 m², 20,0-30,0 mm/dk aralığında 300 m².
18.2.4 Diğer servislere su kaynağı bağlantıları
Sprinkler sistemi besleme borularından veya ana borulardan diğer servislere giden su kaynaklarını kontrol eden stop valflere bir etiket sabitlenecektir; etiket uygun şekilde, örneğin 'Firefighting hose reels' veya 'Domestic water supply' şeklinde kabartma veya baskı harflerle işaretlenecektir (TS s.119 / EN s.116).
18.2.5 Emme ve takviye pompaları
18.2.5.1 Genel (TS s.119 / EN s.116): Her emme veya takviye pompasına, şu bilgileri taşıyan bir isim plakası sabitlenecektir:
- a) Tablo 16'da belirtilen giriş koşulunda ve debi değerinde bar cinsinden çıkış basıncı ile buna karşılık gelen anma devri ve dakikada litre cinsinden debi;
- b) ilgili devirde herhangi bir debi değerinde çekilen maksimum güç.
18.2.5.2 Tam hesaplı tesisatlar (TS s.119 / EN s.116): EN 17451'e uygun kurulumcu verileri pompada sergilenecektir: pompa tedarikçisinin veri sayfaları; 4.4.4.4'te belirtilen teknik verileri listeleyen bir çizelge; kurulumcunun pompa karakteristik sayfasının bir kopyası.
18.2.6 Elektrik anahtarları ve kumanda panoları
18.2.6.1 İtfaiyeye iletilen alarmlar (TS s.119 / EN s.116): Bir tesisata su akışı itfaiyeye otomatik alarm başlatıyorsa, bu durumu bildiren bir bildirim alarm test valf(ler)inin bitişiğine sabitlenecektir.
18.2.6.2 Dizel pompa seti (TS s.119-120 / EN s.116-117): Madde 10.8.5.1 ve 10.9.2'de belirtilen alarmlar hem pompa seti kumanda ünitesinde hem de sorumlu personelin bulunduğu mahalde uygun şekilde işaretlenecektir:
- a) diesel fire pump starter switched off;
- b) diesel fire pump failure to start;
- c) pump running;
- d) diesel controller fault.
Elle çalıştırılan kapatma mekanizması şöyle etiketlenecektir: 'SPRINKLER PUMP SHUT-OFF'.
18.2.6.3 Elektrik motoru tahrikli yangın pompası (TS s.120 / EN s.117): Elektrikli sprinkler pompa setinin tahsisli güç beslemesindeki her anahtar şöyle etiketlenecektir:
'SPRINKLER PUMP MOTOR SUPPLY - NOT TO BE SWITCHED OFF IN THE EVENT OF FIRE'
Aynı etiketin harf yüksekliği ve rengi Madde 10.8.3.2'de verilir (TS s.68 / EN s.65): bildirimdeki harfler en az 10 mm yüksekliğinde ve kırmızı zemin üzerine beyaz olacaktır; anahtar, kurcalamaya karşı korunmak üzere kilitlenecektir.
18.2.7 Test ve işletme cihazları
Sistemin testi ve işletilmesi için kullanılan tüm valfler ve enstrümanlar uygun şekilde etiketlenecektir. Karşılık gelen tanımlama dokümantasyonda yer alacaktır (TS s.120 / EN s.117).
Bu madde, devreye alma dokümantasyonu ile doğrudan bağlıdır: Madde 19.2 (TS s.121 / EN s.118) kurulumcunun kullanıcıya vereceği 'as-built' tasarım dokümanlarının test ve işletme için kullanılan tüm valf ve enstrümanların tanımlanmasını içermesini şart koşar.
Su motor alarmı üzerindeki işaret
Madde 18'in dışında ama işaretlemeye ait bir hüküm daha vardır: Madde 16.1.1 (TS s.113 / EN s.110) her su motor alarm gongunun kontrol ettiği tesisatın numarası ile belirgin şekilde işaretlenmesini ister. Bir grup ıslak alarm valfi için tek bir alarm motoru ve gongu ortak kullanılabilir; bu durumda her alarm valfine, çalıştığını gösteren bir gösterge takılır.
Yedek sprinkler dolabı: Madde 18'de değil, Madde 20.1.4'te
Yedek sprinkler hükmü Madde 14'te veya Madde 18'de değildir. Madde 14, 14.9'da biter. Doğru adres Madde 20.1.4 Replacement sprinklers'tır (TS s.121-122 / EN s.118-119).
Standart şunları şart koşar:
- Çalışan veya hasar görmüş sprinklerlerin yerine kullanılmak üzere tesiste bir yedek sprinkler stoğu bulundurulacaktır.
- Yedek sprinklerler, tedarikçi tarafından verilen sprinkler anahtarlarıyla birlikte, belirgin ve kolay erişilebilir bir konumda, ortam sıcaklığının 27 °C'yi aşmadığı bir dolapta veya dolaplarda muhafaza edilecektir.
- Sistem başına yedek sprinkler sayısı şunlardan az olmayacaktır:
| Tesisat sınıfı | Minimum yedek sprinkler adedi |
|---|---|
| LH tesisatlar | 6 |
| OH tesisatlar | 24 |
| HHP ve HHS tesisatlar | 36 |
- Stok, yedekler kullanıldıktan sonra derhal tamamlanacaktır.
- Tesisatlarda yüksek sıcaklık sprinklerleri, duvar tipi (sidewall) veya başka sprinkler desen varyasyonları bulunuyorsa ya da çoklu kontroller varsa, bunlardan da yeterli sayıda yedek bulundurulacaktır.
Sayılar tehlike sınıfına bağlıdır; toplam sprinkler adedine göre kademelenmiş bir tablo standartta yoktur. Standart ayrıca dolabın kilitli olmasını, kontrol valf setinin yanında bulunmasını veya önünde belirli bir serbest alan bırakılmasını istemez.
Yedeklerin sayımı bakım çizelgesinde de yer alır: Madde 20.3.2.9 (TS s.124 / EN s.121), en çok 13 hafta ara ile yapılan üç aylık rutinde yedek olarak tutulan değiştirme parçalarının sayısının ve durumunun kontrol edilmesini ister.
Madde 18'in kapsamadığı konular
Aşağıdakiler TS EN 12845+A2:2026 metninde bulunmaz; şartnameye girecekse kaynağı EN 12845 dışında gösterilmelidir:
- Block plan veya tabelalar için kâğıt/pano boyutu (A3 vb.) şartı
- Tabelaların yangına dayanım süresi, reflektif olması veya belirli ölçüde (örneğin 600 × 400 mm) olması
- Boru boyama rengi, boru üzerine akış yönü oku veya belirli aralıklarla 'SPRINKLER' yazısı
- Tabelaların acil aydınlatma altında okunabilirliği şartı
- Tabela veya dolap önünde belirli bir serbest alan ölçüsü
- Tabelaların yıllık temizlik ve okunabilirlik kontrolü için ayrı bir kontrol listesi
Saha notu
Madde 18.2.3.2'nin istediği bildirim, tasarımın özetini valfin başında tutan tek belgedir: tesisat numarası, sınıf, yoğunluk, etki alanı ve basınç-debi. Bu bildirimin as-built ile aynı değerleri taşıması, Madde 18.2.7'nin "dokümantasyonda karşılık gelen tanımlama" şartıyla birlikte, üç aylık ve yıllık testlerde ölçülen değerin karşılaştırılacağı referansı sabitler. (Bu paragraf mühendislik yorumudur.)
Sık Sorulan Sorular
Block plan nereye asılır ve neleri gösterir?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 18.1 (TS s.118 / EN s.115): tesisin bir block planı, ana girişe yakın bir yere veya itfaiyenin ya da alarma müdahale edecek diğer kişilerin kolayca görebileceği başka bir yere konulacaktır. Plan şunları gösterecektir: a) tesisat numarası ile ilgili kontrol valf setinin ve su motor alarmının konumu; b) her ayrı tehlike sınıflandırma alanı, ilgili tehlike sınıfı ve uygun olduğunda maksimum depolama yüksekliği; c) renk taraması veya tarama çizgileriyle her tesisatın kapsadığı alan ve itfaiye isterse bu alanlara giden güzergâhlar; d) varsa yardımcı stop valflerin konumu.
'SPRINKLER STOP VALVE' tabelasının harf yüksekliği kaç mm?
Madde 18.2.1 Konum plakası (TS s.118 / EN s.115): hava koşullarına dayanıklı malzeme ve yazıdan bir konum plakası, kontrol valf setlerine en yakın girişe mümkün olduğunca yakın olacak şekilde dış duvarın dışına sabitlenecektir. Plaka en az 35 mm yüksekliğinde harflerle 'SPRINKLER STOP VALVE' ve en az 25 mm yüksekliğinde harflerle 'INSIDE' yazısını taşıyacaktır. Yazı, kırmızı zemin üzerine beyaz harflerle olacaktır.
Kontrol valf seti yanındaki tabelada ne yazar?
İki ayrı tabela vardır. Madde 18.2.2 (TS s.118 / EN s.115): ana ve varsa yardımcı stop valflerin yakınına 'SPRINKLER CONTROL VALVE' yazan bir işaret takılacaktır; işaret dikdörtgen, kırmızı zemin üzerine en az 20 mm yüksekliğinde beyaz harflerle olacaktır. Madde 18.2.3.2 (TS s.119 / EN s.116) ise her kontrol valf setinin yanındaki yükseltme borusuna dayanıklı bir bildirim takılmasını ister: tesisat numarası, tesisatın tehlike sınıflandırması ve her tehlike sınıfı alanı için tasarım gereksinimleri (etki alanı ve deşarj yoğunluğu) ile en elverişsiz ve en elverişli etki alanları için basınç-debi gereksinimi.
Kaç yedek sprinkler bulundurulur?
Madde 20.1.4 (TS s.121-122 / EN s.118-119): sistem başına yedek sprinkler sayısı LH tesisatlar için 6'dan, OH tesisatlar için 24'ten, HHP ve HHS tesisatlar için 36'dan az olmayacaktır. Sayı toplam sprinkler adedine değil tehlike sınıfına bağlıdır. Yüksek sıcaklık sprinklerleri, duvar tipi veya başka desen varyasyonları ya da çoklu kontrol bulunan tesisatlarda bunlardan da yeterli sayıda yedek bulundurulacaktır.
Yedek sprinkler dolabı nereye konur?
Madde 20.1.4 (TS s.121 / EN s.118): yedek sprinklerler, tedarikçinin verdiği sprinkler anahtarlarıyla birlikte, belirgin ve kolay erişilebilir bir konumda, ortam sıcaklığının 27 °C'yi aşmadığı bir yerde bulunan bir dolapta veya dolaplarda muhafaza edilecektir. Standart dolabın kilitli olmasını veya kontrol valf setinin yanında olmasını şart koşmaz.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 18.1 Block plan, 18.2.1 Konum plakası, 18.2.2 Stop valf işaretleri, 18.2.3.1 (TS s.118 / EN s.115)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 18.2.3.2 Kontrol valfi bildirimi, 18.2.4, 18.2.5.1, 18.2.5.2, 18.2.6.1, 18.2.6.2 (TS s.119 / EN s.116)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 18.2.6.2 b)-d), 18.2.6.3, 18.2.7 (TS s.120 / EN s.117)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.8.3.2 Etiket harf yüksekliği ve rengi (TS s.68 / EN s.65)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 16.1.1 Su motor alarmı işaretlemesi (TS s.113 / EN s.110)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 6.2 Tehlike sınıfları (TS s.34-35 / EN s.31-32)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 7.1, Tablo 3 (TS s.39 / EN s.36)
- TS EN 12845+A2:2026 Tablo 4 (TS s.41 / EN s.38)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 19.2 Tamamlama sertifikası ve dokümanlar (TS s.121 / EN s.118)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.1.4 Yedek sprinklerler (TS s.121-122 / EN s.118-119)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.2.9 Değiştirme parçaları (TS s.124 / EN s.121)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.