TS EN 12845+A2:2026'da devreye alma Madde 19'dur ve iki alt başlıktan oluşur: 19.1 Devreye alma testleri (TS s.120 / EN s.117) ve 19.2 Tamamlama sertifikası ve dokümanlar (TS s.121 / EN s.118). Bu yazı maddenin yapısını olduğu gibi verir, test basınç ve sürelerini kaynağıyla aktarır ve devreye alma sırasında sistem devre dışı kaldığında uygulanacak bilgilendirici Annex J önlemlerini özetler.
Madde 19'un yapısı
| Madde | Başlık |
|---|---|
| 19.1 | Commissioning tests (Devreye alma testleri) |
| 19.1.1 | Pipework (Boru hattı) |
| 19.1.1.1 | Dry pipework (Kuru boru hattı) |
| 19.1.1.2 | All pipework (Tüm boru hattı) |
| 19.1.2 | Equipment (Ekipman) |
| 19.1.3 | Water supplies (Su kaynakları) |
| 19.2 | Completion certificate and documents (Tamamlama sertifikası ve dokümanlar) |
Madde 19'da 19.3 veya 19.4 yoktur ve yıkama (flushing) hükmü bulunmaz. Yıkama bağlantıları Madde 15.6'dadır (TS s.112 / EN s.109) ve standart bir yıkama hızı veya debisi vermez.
19.1.1.1: Kuru boru hattının pnömatik testi
Standart (TS s.120 / EN s.117): Kuru boru hattı en az 2,5 bar basınçta en az 24 saat süreyle pnömatik olarak test edilecektir. 24 saatte 0,15 bardan fazla basınç kaybına yol açan herhangi bir kaçak giderilecektir.
İklim koşulları 19.1.1.2'de belirtilen hidrostatik testin pnömatik testin hemen ardından yapılmasına izin vermiyorsa, bu test koşullar elverir elvermez yapılmalıdır.
| Büyüklük | Değer |
|---|---|
| Minimum test basıncı | 2,5 bar |
| Minimum süre | 24 saat |
| İzin verilen maksimum basınç kaybı | 0,15 bar / 24 saat |
19.1.1.2: Tüm boru hattının hidrostatik testi
Standart (TS s.120 / EN s.117): Tüm tesisat boru hattı, 15 bardan ya da sistemin maruz kalacağı maksimum basıncın 1,5 katından (her ikisi de tesisat kontrol valflerinde ölçülmek üzere) hangisi büyükse o basınçta, en az 2 saat süreyle hidrostatik olarak test edilecektir.
Kalıcı deformasyon, yırtılma veya kaçak gibi ortaya çıkan herhangi bir hata giderilecek ve test tekrarlanacaktır.
Hiçbir sistem bileşeninin tedarikçinin tavsiye ettiğinden yüksek basınca maruz bırakılmamasına dikkat edilecektir.
| Büyüklük | Değer |
|---|---|
| Test basıncı | 15 bar veya 1,5 × maksimum sistem basıncı (hangisi büyükse) |
| Ölçüm noktası | Tesisat kontrol valfleri |
| Minimum süre | 2 saat |
Standart, yer altı boru hattı için ayrı bir hidrostatik basınç veya süre vermez; 19.1.1.2 "tüm tesisat boru hattı" için geçerlidir.
Karşılaştırma: bilgilendirici Annex K (TS s.162 / EN s.159) 25 yıl sonraki inceleme için boru hattının iyice yıkanmasını ve maksimum statik basınca veya 12 bara, hangisi yüksekse o basınca hidrostatik test edilmesini tavsiye eder. Bu, devreye alma testinden farklı bir eşiktir.
19.1.2: Ekipman
Standart (TS s.120 / EN s.117): Sistem, 20.2.2 ve 20.3.2'de belirtildiği gibi bir kez test edilecektir (yani rutin olarak haftalık ve üç aylık esasla yapılacak testler yapılır) ve ortaya çıkan herhangi bir hata giderilecektir.
Madde 19.1.2'nin fiilen çağırdığı iki test paketi şunlardır:
Madde 20.2.2 Haftalık rutin (TS s.122-123 / EN s.119-120):
- 20.2.2.2: Tesisatlardaki, ana borulardaki ve basınç tanklarındaki tüm su ve hava manometre okumaları; yükseltilmiş özel rezervuarlar, nehirler, kanallar, göller ve su depolama tankları (pompa priming su tankları ve basınç tankları dâhil) dâhil tüm su seviyeleri; tüm ana stop valflerin doğru konumu. NOT: Kuru, alternatif ve ön tepkili tesisatlarda boru hattındaki basınç haftada 1,0 bardan fazla bir hızla düşmemelidir.
- 20.2.2.3: Her su motor alarmı en az 30 s çaldırılacaktır.
- 20.2.2.4: Otomatik pompa setlerinde yakıt ve motor yağlama yağı seviyeleri kontrol edilir; başlatma cihazındaki su basıncı düşürülerek otomatik çalıştırma koşulu simüle edilir; pompa seti çalıştığında başlatma basıncı kontrol edilip kaydedilir; dizel pompalarda yağ basıncı ve açık devre soğutma sistemlerinden soğutma suyu akışı kontrol edilir.
- 20.2.2.5: Motor 20 dk (veya tedarikçinin tavsiye ettiği süre) çalıştırılır, durdurulur ve manuel start test butonuyla derhal yeniden çalıştırılır; kapalı devre soğutma sistemlerinin birincil devresindeki su seviyesi kontrol edilir. Test boyunca yağ basıncı, motor sıcaklıkları ve soğutucu akışı izlenir; yağ hortumları kontrol edilir ve yakıt, soğutucu veya egzoz dumanı kaçağı için genel bir inceleme yapılır.
- 20.2.2.6: Sprinkler sisteminde donmayı önleyecek ısıtma sistemlerinin doğru çalışması kontrol edilir.
Madde 20.3.2 Üç aylık rutin (TS s.123-124 / EN s.120-121): tehlikenin gözden geçirilmesi; sprinklerler, çoklu kontroller ve sprayerler; boru hattı ve boru destekleri; su kaynakları ve alarmları (her su kaynağı sistemdeki her kontrol valf seti ile test edilir ve uygun debide besleme basıncı Madde 10'a göre uygun değerden az olmamalıdır); elektrik beslemeleri; stop valfler; akış alarmları; yedek parçalar.
19.1.3: Su kaynakları
Standart (TS s.120 / EN s.117): Su kaynakları 8.6'da belirtildiği gibi bir kez test edilecek ve dizel motor tahrikli pompalar 20.2.2.5'te belirtildiği gibi test edilecektir.
Madde 8.6.1 Genel (TS s.48 / EN s.45): 8.5.2'de belirtilen test tesisatı kullanılacaktır. Her besleme, diğer tüm beslemeler izole edilerek bağımsız olarak test edilecektir. Hem ön hesaplı hem de tam hesaplı tesisatlarda su kaynağı en az tesisatın maksimum talep debisinde test edilecektir.
Madde 8.6.2 Depolama tankı ve basınç tankı beslemeleri (TS s.48 / EN s.45): Su kaynağından tesisata akışı kontrol eden stop valfler tamamen açılacaktır. Otomatik pompa seti çalıştırma, sistem basıncı düşürülerek kontrol edilecektir. Debi Madde 7'ye uygun olarak doğrulanacaktır. 'C' manometresinde ölçülen besleme basıncının, Madde 7'de belirtilen uygun değerden en az o kadar olduğu doğrulanacaktır.
Madde 8.6.3 Şehir şebekesi, takviye pompası, yükseltilmiş özel rezervuar ve yerçekimi tankı beslemeleri (TS s.49 / EN s.46): Stop valfler tamamen açılacak, otomatik pompa seti çalıştırma sistem basıncı düşürülerek kontrol edilecek, drenaj ve test valfi Madde 7'de belirtilen debiyi verecek şekilde ayarlanacaktır. Akış kararlı hâle geldiğinde 'C' manometresinde ölçülen besleme basıncı doğrulanacaktır.
Test tesisatının kendisi Madde 8.5'te tanımlanır (TS s.47-48 / EN s.44-45): 8.5.1 sprinkler sistemlerinin 7.3 ve Madde 10'a uygunluğu kontrol etmek üzere basınç ve debi ölçüm cihazlarıyla kalıcı olarak donatılmasını ister; basınç/debi test eğrisi için kullanılacak basınç okumaları yalnız doğru bir test manometresiyle (± %1,6) yapılacak ve eğri oluşturmak için en az üç basınç/debi okuması ile ayrıca akış yokken bir statik basınç okuması yapılacaktır. 8.5.2 otomatik pompa setli sistemlerde debi ölçüm cihazının pompa dairesine kalıcı olarak kurulmasını, 8.5.3 pompasız beslemelerde cihazın kontrol valf setlerinde sahada sürekli hazır (sabit veya seyyar) bulunmasını ve test suyunun tahliyesi için tesis sağlanmasını şart koşar.
19.2: Tamamlama sertifikası ve dokümanlar
Standart (TS s.121 / EN s.118): Sistemin kurulumcusu kullanıcıya şunları sağlayacaktır:
- Sistemin bu standardın tüm uygun gereksinimlerine uygun olduğunu belirten ya da gereksinimlerden herhangi bir sapmanın ayrıntılarını veren bir tamamlama sertifikası;
- Test ve işletme için kullanılan tüm valf ve enstrümanların tanımlanması dâhil olmak üzere, eksiksiz bir işletme talimatları takımı ve 'as-built' tasarım dokümanları, ayrıca bir kullanıcı denetim ve kontrol programı (bkz. 20.2) ve bir servis ve bakım çizelgesi (bkz. 20.3).
Madde ayrıca bir tavsiye içerir: Tesisatın yargı yetkisinde başka gereksinimler bulunmadıkça, yeni veya tadil edilmiş tüm tesisatlar tamamlandıktan sonra üçüncü bir tarafça denetlenmelidir ve yetkili makamlar bunun sonucunda düzenlenen tamamlama sertifikasını ve ilgili tasarım dokümanlarını almalıdır.
Madde 19.2 bunların dışında sertifika için asgari bir içerik listesi (kalem kalem) vermez.
Etiketleme tarafındaki karşılığı Madde 18.2.7'dir (TS s.120 / EN s.117): sistemin testi ve işletilmesi için kullanılan tüm valfler ve enstrümanlar uygun şekilde etiketlenecek ve karşılık gelen tanımlama dokümantasyonda yer alacaktır.
Sistem devre dışıyken: Annex J
Devreye alma, tadilat ve onarım sırasında sistem tam işlevsel olmayabilir. Bilgilendirici Annex J (TS s.160-161 / EN s.157-158) bu dönemde alınacak önlemleri verir.
J.1 Etkilerin en aza indirilmesi (TS s.160 / EN s.157): Tam işlevsel olmayan sistemlerin bakımı, tadilatı ve onarımı, işlevsizlik süresini ve kapsamını en aza indirecek şekilde yapılmalıdır. Bir tesisat işlevsiz hâle getirildiğinde kullanıcı şu önlemleri uygulamalıdır:
- a) Yetkili makamlar ve varsa merkezî izleme istasyonu bilgilendirilmelidir.
- b) Bir tesisata veya su kaynağına yapılacak tadilat ve onarımlar (Annex F'nin uygulandığı durumlar hariç) normal çalışma saatlerinde yapılmalıdır.
- c) Etkilenen alanlardaki denetim personeli bilgilendirilmeli ve alan sürekli olarak devriye edilmelidir.
- d) Herhangi bir sıcak iş bir izin (permit) sistemine tabi olmalıdır. Çalışmanın sürdüğü süre boyunca etkilenen alanlarda sigara içilmesi ve açık alevler yasaklanmalıdır.
- e) Bir tesisat çalışma saatleri dışında işlevsiz kaldığında tüm yangın kapıları ve yangın panjurları kapalı kalmalıdır.
- f) Yangın söndürme cihazları, bunları kullanmak üzere eğitilmiş personel hazır bulunacak şekilde hazır tutulmalıdır.
- g) Çalışmanın yapıldığı kısımları besleyen boru hattı kör tapalanarak tesisatın mümkün olduğunca çok kısmı işler durumda tutulmalıdır.
- h) İmalat tesislerinde tadilat veya onarımlar kapsamlı olduğunda ya da nominal çapı 40 mm'yi aşan bir borunun sökülmesi veya bir ana stop valfin, alarm valfinin ya da çek valfin revizyonu veya sökülmesi gerektiğinde, çalışmanın makineler durdurulmuşken yapılması için her türlü çaba gösterilmelidir.
- i) İşletme dışı kalan herhangi bir pompa seti, sağlanan valflerle izole edilmelidir.
- j) Mümkün olduğunda tesisat kısımları, boru hattı içinde körleme ve tapa kullanılarak gece boyunca bir miktar koruma sağlayacak şekilde devreye alınmalı; körleme ve tapalar zamanında sökülmelerine yardımcı olmak üzere numaralandırılmış ve kayda geçirilmiş görünür gösterge etiketleriyle donatılmalıdır.
J.2 Planlı kapatma (TS s.160-161 / EN s.157-158): Acil durum dışındaki herhangi bir nedenle bir sprinkler tesisatının veya zonunun kapatılmasına yalnız kullanıcı izin vermelidir. Bir sistem tamamen veya kısmen kapatılmadan önce, tesisin her bölümü yangın belirtisi olmadığından emin olmak üzere kontrol edilmelidir.
J.3 Plansız kapatma (TS s.161 / EN s.158): Bir tesisat acil bir mesele olarak veya kazara işlevsiz hâle geldiğinde, J.1'deki önlemler uygulanabilir oldukları ölçüde mümkün olan en kısa gecikmeyle gözetilmelidir. İlgili yetkili makamlar da mümkün olan en kısa sürede bilgilendirilmelidir.
J.4.1 Sprinkler çalışmasını izleyen eylem (TS s.161 / EN s.158): Bir tesisatın çalışmasının ardından kapatma sonrasında, çalışan sprinkler başlıkları doğru tip ve sıcaklık derecesindeki başlıklarla değiştirilmeli ve su kaynağı geri getirilmelidir. Çalışmanın gerçekleştiği alanın çevresindeki açılmamış sprinklerler ısı veya başka nedenle hasar yönünden kontrol edilmeli ve gerektiğinde değiştirilmelidir. Çalışmış bir tesisata veya tesisat zonuna giden su, tüm yangın söndürülünceye kadar kapatılmamalıdır. Yangın nedeniyle çalışmış bir tesisatı veya zonu kapatma kararı yalnız itfaiye tarafından alınmalıdır. Sistemden sökülen bileşenler, bir yetkili makam tarafından incelenmesi olasılığına karşı kullanıcı tarafından saklanmalıdır.
Saha notu
Madde 19.1.2'nin "sistem 20.2.2 ve 20.3.2'de belirtildiği gibi bir kez test edilecektir" ifadesi, devreye alma protokolünü ayrı bir belge olmaktan çıkarır: haftalık ve üç aylık rutin formları ilk kez devreye almada doldurulur ve aynı formlar işletme boyunca tekrarlanır. Bu, devreye alma kayıtları ile bakım kayıtlarının aynı formatta karşılaştırılabilmesini sağlar. (Bu paragraf mühendislik yorumudur.)
Sık Sorulan Sorular
EN 12845 hidrostatik testi nasıl tanımlar?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 19.1.1.2 (TS s.120 / EN s.117): tüm tesisat boru hattı, 15 bardan ya da sistemin maruz kalacağı maksimum basıncın 1,5 katından (her ikisi de tesisat kontrol valflerinde ölçülmek üzere) hangisi büyükse o basınca, en az 2 saat süreyle hidrostatik olarak test edilecektir. Kalıcı deformasyon, yırtılma veya kaçak gibi ortaya çıkan herhangi bir hata giderilecek ve test tekrarlanacaktır. Hiçbir sistem bileşeninin tedarikçinin tavsiye ettiğinden yüksek basınca maruz bırakılmamasına dikkat edilecektir.
Kuru boru hattı nasıl test edilir?
Madde 19.1.1.1 (TS s.120 / EN s.117): kuru boru hattı en az 2,5 bar basınçta en az 24 saat süreyle pnömatik olarak test edilecektir. 24 saatte 0,15 bardan fazla basınç kaybına yol açan herhangi bir kaçak giderilecektir. İklim koşulları 19.1.1.2'deki hidrostatik testin pnömatik testin hemen ardından yapılmasına izin vermiyorsa, koşullar elverir elvermez yapılmalıdır.
Madde 19'da yıkama (flushing) hükmü var mı?
Hayır. Madde 19.1 'Commissioning tests' başlığını taşır ve üç alt maddeden oluşur: 19.1.1 Pipework, 19.1.2 Equipment, 19.1.3 Water supplies. Yıkama bağlantıları Madde 15.6'da düzenlenir (TS s.112 / EN s.109) ve standart bir yıkama hızı veya debisi vermez.
Tamamlama sertifikasında ne bulunur?
Madde 19.2 (TS s.121 / EN s.118) kurulumcunun kullanıcıya şunları vermesini ister: sistemin bu standardın tüm uygun gereksinimlerine uygun olduğunu belirten ya da gereksinimlerden herhangi bir sapmanın ayrıntılarını veren bir tamamlama sertifikası; test ve işletme için kullanılan tüm valf ve enstrümanların tanımlanması dâhil olmak üzere eksiksiz bir işletme talimatları takımı ve 'as-built' tasarım dokümanları ile bir kullanıcı denetim ve kontrol programı (bkz. 20.2) ve bir servis ve bakım çizelgesi (bkz. 20.3).
Sistem devre dışıyken sıcak iş yapılabilir mi?
Annex J.1 d) (bilgilendirici, TS s.160 / EN s.157): herhangi bir sıcak iş bir izin (permit) sistemine tabi olmalıdır. Çalışmanın sürdüğü süre boyunca etkilenen alanlarda sigara içilmesi ve açık alevler yasaklanmalıdır. Yani sıcak iş yasak değil, izne bağlıdır; yasak olan sigara ve açık alevdir.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 19.1.1.1, 19.1.1.2, 19.1.2, 19.1.3 (TS s.120 / EN s.117)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 19.2 Tamamlama sertifikası ve dokümanlar (TS s.121 / EN s.118)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 18.2.7 Test ve işletme cihazları (TS s.120 / EN s.117)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 8.5.1 Test tesisatı cihazları (TS s.47-48 / EN s.44-45)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 8.5.2, 8.5.3, 8.6.1, 8.6.2 (TS s.48 / EN s.45)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 8.6.3 (TS s.49 / EN s.46)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 15.6 Yıkama bağlantıları (TS s.112 / EN s.109)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.2 Haftalık rutin (TS s.122-123 / EN s.119-120)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.2 Üç aylık rutin (TS s.123-124 / EN s.120-121)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex J (bilgilendirici), J.1 ve J.2 (TS s.160 / EN s.157)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex J, J.2 devamı, J.3, J.4.1 (TS s.161 / EN s.158)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex K (bilgilendirici) (TS s.162 / EN s.159)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.