TS EN 12845+A2:2026, dizel motor tahrikli pompa setleri konusunda önceki sürümlere göre yapısal bir değişiklik içerir: Madde 10.9 artık üç kısa alt maddeden ibarettir ve teknik gereksinimleri EN 17451'e devreder. Bu yazı A2:2026'da fiilen ne yazdığını gösterir, dizel pompa setine uygulanmaya devam eden genel Madde 10 hükümlerini toplar ve bakım tarafındaki dizel testlerini kaynağıyla verir. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 10 ve 20.
Madde 10.9'un A2:2026'daki tam içeriği
10.9.1 Genel (TS s.68 / EN s.65)
Dizel tahrikli pompa setleri ve yardımcıları EN 17451'e uygun olacaktır. Pompa odasında, dizel pompa setini üretici tarafından belirtilen sınırlar ve EN 17451 içinde çalışır durumda tutmaya yetecek taze hava her zaman bulunacaktır.
10.9.2 Marş alarm göstergesi (TS s.69 / EN s.66)
Aşağıdaki durumların her biri hem yerel olarak hem de sorumlu personelin bulunduğu bir mahalde (bkz. Annex I) uyarı lambaları ile gösterilecektir: a) pompa çalışıyor; b) çalışmama (start failure); c) ortak arızalar; d) otomatik mod kapalı.
10.9.3 Saha devreye alma testi (TS s.69 / EN s.66)
Saha devreye alma testi EN 17451'e göre yapılacaktır.
Madde 10.9 bundan ibarettir. A2:2026 metninde 10.9.4, 10.9.5, 10.9.6, 10.9.7, 10.9.8, 10.9.9, 10.9.11 veya 10.9.13 diye alt maddeler bulunmaz. Dolayısıyla yakıt tankı kapasitesi (saat cinsinden çalışma süresi), egzoz düzeni, hava filtresi, marş deneme dizisi (deneme sayısı ve süreleri), akü seti sayısı ve standardı ile şarj cihazı hücre gerilimi gibi hükümler bu standartta aranmaz.
Metinde bir çapraz atıf askıda kalmıştır: Madde 20.3.4.3 (TS s.125 / EN s.122) yıllık rutinde "çalışmama alarmı 10.9.7.2'ye uygun olarak test edilecektir" der, ancak A2:2026'da 10.9.7.2 diye bir madde yoktur. Aynı maddenin ikinci cümlesi uygulanabilir durumdadır: bu testin hemen ardından motor manuel çalıştırma sistemi kullanılarak çalıştırılacaktır.
Standardın Avrupa önsözü bu değişikliğin gerekçesini verir (TS s.13 / EN s.10): EN 12845:2015+A1:2019 ile karşılaştırıldığında, EN 17451, EN 12845-2 ve EN 12845-3'e yapılan atıfların ve bunların kullanımının bu dokümana entegre edilmesi için teknik değişiklikler yapılmıştır.
EN 17451'e yapılan diğer atıflar
A2:2026 metninde EN 17451 birkaç yerde daha geçer:
| Madde | Atıf | Sayfa |
|---|---|---|
| 4.4.4.4 | Pompa seti dokümantasyonu EN 17451'e uygun sağlanacaktır | TS s.31 / EN s.28 |
| 10.1 | Pompalardan oluşan su kaynakları EN 17451'e uygun olacaktır | TS s.60 / EN s.57 |
| 10.6.2.1 | Emme borusundaki mevcut NPSH'nin, Tablo 14'te gösterilen maksimum pompa seti debisinde gerekli NPSH'yi en az 1 m aşması, EN 17451'e göre sağlanacaktır | TS s.62 / EN s.59 |
| 18.2.5.2 | Tam hesaplı tesisatlarda EN 17451'e uygun kurulumcu verileri pompada sergilenecektir | TS s.119 / EN s.116 |
| Annex P | ESFR su kaynağı için EN 17451'e uygun üç adet %50 pompa seti tavsiye edilir | TS s.167 / EN s.164 |
Dizel pompa setine uygulanmaya devam eden hükümler
Madde 10.9 daralmış olsa da, Madde 10'un genel hükümleri "pompa seti" olarak dizel setleri de kapsar.
10.2 Çoklu pompa seti düzenlemeleri (TS s.60 / EN s.57)
- Pompa setleri uyumlu karakteristik eğrilere sahip olacak ve tüm olası debilerde paralel çalışabilecektir.
- İki pompa kurulduğunda, her biri bağımsız olarak belirtilen debi ve basınçları sağlayabilecektir.
- Üç pompa kurulduğunda, her pompa belirtilen basınçta belirtilen debinin en az %50'sini sağlayabilecektir.
- Üstün veya çift su kaynağında birden fazla pompa kurulduğunda, en çok biri elektrik motoruyla tahrik edilecektir.
Son madde pratikte şu anlama gelir: iki veya daha fazla pompalı bir üstün/çift su kaynağında en az bir pompa dizel (veya elektrik dışı) tahrikli olmak zorundadır.
10.3 Pompa seti bölmeleri (TS s.60-61 / EN s.57-58)
10.3.1 Genel: Pompa setleri, yangın koruma dışında başka hiçbir amaçla kullanılmayan ve yangına dayanımı en az 60 dakika olan bir bölmede barındırılacaktır. Bölme şunlardan biri olacaktır (tercih sırasıyla):
- a) ayrı bir bina;
- b) sprinkler korumalı bir binaya bitişik, dışarıdan doğrudan erişimli bir bina;
- c) sprinkler korumalı bir bina içinde, dışarıdan doğrudan erişimli bir bölme.
10.3.2 Sprinkler koruması: Pompa seti bölmeleri sprinkler korumalı olacaktır. Pompa bölmesi ayrıysa, korumanın tesisteki kontrol valf setlerinden sağlanması pratik olmayabilir; bu durumda koruma, pompanın çıkış çek valfinin mansap tarafındaki en yakın erişilebilir noktadan, açık konumda emniyete alınmış bir yardımcı stop valf üzerinden ve sprinklerlerin çalışmasını görsel ve sesli gösterecek EN 12259-5'e uygun bir su akış detektörü ile birlikte sağlanabilir. Alarm sistemini pratik olarak test etmek üzere akış alarmının mansabına 15 mm nominal çaplı bir drenaj ve test valfi takılacaktır.
10.3.3 Sıcaklık: Pompa seti bölmesi şu sıcaklıkta veya üzerinde tutulacaktır:
| Pompa tipi | Minimum bölme sıcaklığı |
|---|---|
| Elektrik tahrikli pompa setleri | 4 °C |
| Dizel tahrikli pompa setleri | 10 °C |
10.3.4 Havalandırma: Dizel pompa seti bölmelerine, tedarikçinin tavsiyelerine uygun yeterli havalandırma sağlanacaktır.
10.4 Su kaynağının maksimum sıcaklığı (TS s.61 / EN s.58)
Su kaynağı sıcaklığı 40 °C'yi aşmayacaktır. Dalgıç pompa setleri kullanıldığında, motorun 40 °C'ye kadar sıcaklıklar için uygunluğu kanıtlanmadıkça su sıcaklığı 25 °C'yi aşmayacaktır.
10.5 Valfler ve aksesuarlar (TS s.61 / EN s.58)
Maksimum su seviyesi pompadan alçak olmadıkça pompa emme borusuna bir stop valf takılacaktır. Her pompanın basma borusuna bir çek valf ve bir stop valf takılacaktır. Pompa çıkışına takılan herhangi bir konik boru, akış yönünde 20°'yi aşmayan bir açıyla genişleyecektir.
Aynı madde dizel için özel bir not içerir: Pompanın kapalı valfe karşı çalışırken aşırı ısınmasını önlemeye yetecek sürekli bir su akışı sağlanacaktır; bu akış sistem hidrolik hesabında ve pompa seçiminde dikkate alınacaktır. Çıkış açıkça görülebilir olacak ve birden fazla pompa varsa çıkışlar ayrı olacaktır. Dizel motor soğutma devreleri genellikle aynı suyu kullanır; ancak ek su kullanılıyorsa bu da dikkate alınacaktır.
10.6 Emme koşulları (TS s.62-63 / EN s.59-60)
10.6.1: Mümkün olan her yerde yatay santrifüj pompa setleri, pozitif emme yükü ile kurulacaktır: emme tankının etkin kapasitesinin en az üçte ikisi pompa merkez hattının üstünde olacak ve pompa merkez hattı emme tankının düşük su seviyesinin (9.3.5'teki X seviyesi) en çok 2 m üstünde olacaktır.
10.6.2.2 Pozitif yük: Emme borusu çapı 65 mm'den az olmayacak ve pompa maksimum talep debisinde çalışırken 1,8 m/s hızının aşılmayacağı bir çap seçilecektir.
10.6.2.3 Emme yükseltmesi: Emme borusu çapı 80 mm'den az olmayacak ve maksimum talep debisinde 1,5 m/s hızı aşılmayacaktır. Birden fazla pompa seti kurulduğunda emme boruları birbirine bağlanmayacaktır. Düşük su seviyesinden pompa merkez hattına yükseklik 3,2 m'yi aşmayacaktır. Emme borusunun en alçak noktasına bir foot valf takılacaktır.
10.6.2.4 Pompa priming: Her pompa seti ayrı bir otomatik priming düzeneği ile donatılacaktır. Düzenek, pompadan daha yüksek bir seviyede yer alan ve pompanın basma tarafına eğimli bir boru bağlantısı bulunan bir tanktan oluşacaktır; bu bağlantıya bir çek valf takılacaktır. Tanktaki su seviyesi normal seviyenin 2/3'üne düşerse pompa çalışacaktır; alternatif olarak, derhal harekete geçilmesini sağlayacak şekilde sürekli personel bulunan bir mahalle alarm gönderilecektir.
Tablo 15 Pompa seti priming tankı kapasitesi ve boru ölçüsü (TS s.65 / EN s.62):
| Tehlike sınıfı | Minimum tank kapasitesi (litre) | Minimum priming borusu çapı (mm) |
|---|---|---|
| LH | 100 | 25 |
| OH, HHP ve HHS | 500 | 50 |
İzleme ve etiketleme
Annex I, Tablo I.1 (TS s.158 / EN s.155) dizel pompa setinin alarm tiplerini verir (atıf Madde 10.9.2'yedir):
| Alarm | Tip |
|---|---|
| Otomatik mod kapalı | B |
| Çalışmama (start failure) | B |
| Çalışıyor (running) | A |
| Ortak arıza (common fault) | B |
Annex I I.2 Alarm seviyeleri (TS s.159 / EN s.156): Su akış alarmlarından ve/veya alarm valflerinden gelen sinyaller yangın alarmı (Tablo I.1'de A seviyesi) olarak gösterilecektir. Yerel koşullara bağlı olarak, sprinkler pompa setinin çalıştığını gösteren bir sinyal alternatif olarak arıza alarmı şeklinde ele alınabilir. Yangında sistemin doğru çalışmasını engelleyebilecek güç kesintisi gibi teknik arızalar arıza alarmı (B seviyesi) olarak gösterilecektir.
Annex H, H.2.6 Elektrik gücü (TS s.157 / EN s.154): Elektrikli pompa setlerine veya diğer kritik elektrikli ekipmana giden güç beslemesi izlenecektir; ana beslemenin, kumanda devresinin ya da elektrikli veya dizel pompa seti kumanda ünitesinin herhangi bir noktasında bir veya daha fazla faz arızalanırsa gösterge verilecektir. H.2.4 (TS s.156 / EN s.153) yakıt seviyesi nominal dolum seviyesinin %25'inden fazla düşmeden önce gösterge verilmesini ister. H.2.7 (TS s.157 / EN s.154) sprinkler valf ve pompa odasının minimum sıcaklığının izlenmesini şart koşar.
Madde 18.2.6.2 (TS s.119-120 / EN s.116-117): Madde 10.8.5.1 ve 10.9.2'de belirtilen alarmlar hem pompa seti kumanda ünitesinde hem de sorumlu personelin bulunduğu mahalde şu ifadelerle işaretlenecektir: 'diesel fire pump starter switched off', 'diesel fire pump failure to start', 'pump running', 'diesel controller fault'. Elle çalıştırılan kapatma mekanizması 'SPRINKLER PUMP SHUT-OFF' olarak etiketlenecektir.
Madde 18.2.5.1 (TS s.119 / EN s.116): Her emme veya takviye pompasına, Tablo 16'da belirtilen giriş koşulunda ve debi değerinde bar cinsinden çıkış basıncını, buna karşılık gelen anma devrini ve dakikada litre cinsinden debiyi ve ilgili devirde herhangi bir debi değerinde çekilen maksimum gücü taşıyan bir isim plakası sabitlenecektir.
Karşılaştırma: elektrikli pompa setinde 15 saniye
Sık karıştırılan bir nokta: 15 saniye şartı dizel değil elektrikli pompa içindir. Madde 10.8.1.3 (TS s.67 / EN s.64), "10.8 Elektrikle tahrik edilen pompa setleri" başlığı altında, "Çalıştırmadan sonra pompa seti 15 s içinde nominal kapasitede çalışacaktır" der. A2:2026'nın Madde 10.9'unda dizel pompa için bir çalışma süresi hükmü yoktur.
Elektrikli setin izleme listesi de ayrıdır. Madde 10.8.5.1 (TS s.68 / EN s.65): motora güç mevcut olması ve AC ise üç fazın tamamında; pompa talep üzerine; pompa çalışıyor; çalışmama. 10.8.5.2: izlenen tüm durumlar pompa odasında tek tek görsel olarak gösterilecek; pompa çalışıyor ve arıza alarmı ayrıca sorumlu personelin sürekli bulunduğu bir mahalde sesli ve görsel olarak gösterilecektir.
Bakım: dizel pompaya ait testler
| Periyot | Madde | İçerik | Sayfa |
|---|---|---|---|
| Haftalık | 20.2.2.4 | Dizel motorlarda yakıt ve motor yağlama yağı seviyeleri kontrol edilir; başlatma cihazındaki su basıncı düşürülerek otomatik çalıştırma simüle edilir; pompa çalıştığında başlatma basıncı kontrol edilip kaydedilir; dizel pompalarda yağ basıncı ve açık devre soğutma sistemlerinden soğutma suyu akışı kontrol edilir | TS s.122 / EN s.119 |
| Haftalık | 20.2.2.5 | Motor 20 dk (veya tedarikçinin tavsiye ettiği süre) çalıştırılır, durdurulur, manuel start test butonuyla derhal yeniden çalıştırılır; kapalı devre soğutmanın birincil devre su seviyesi kontrol edilir; test boyunca yağ basıncı, motor sıcaklıkları ve soğutucu akışı izlenir; yağ hortumları kontrol edilir; yakıt, soğutucu veya egzoz dumanı kaçağı için genel inceleme yapılır | TS s.122-123 / EN s.119-120 |
| Aylık | 20.2.3 | Tüm kurşun-asit hücrelerin (dizel motor marş aküleri ve kontrol paneli güç beslemeleri dâhil) elektrolit seviyesi ve yoğunluğu; yoğunluk düşükse önce şarj cihazı kontrol edilir, normal çalışıyorsa akü değiştirilir | TS s.123 / EN s.120 |
| Üç aylık | 20.3.2.6 | Dizel jeneratörlerden gelen ikincil elektrik beslemeleri tatminkâr çalışma yönünden kontrol edilir | TS s.124 / EN s.121 |
| Yıllık | 20.3.4.2.1 | Tesisattaki her su kaynağı pompa seti, pompa seti çıkış çek valfinin mansabındaki basma kolu üzerindeki test hattı bağlantısı ile tam yük koşulunda test edilecek ve isim plakasında belirtilen basınç/debi değerlerini verecektir; kaynak ile her kontrol valf seti arasındaki besleme borusu ve valflerdeki basınç kayıpları için uygun paylar bırakılacaktır | TS s.124-125 / EN s.121-122 |
| Yıllık | 20.3.4.3 | Dizel motor çalışmama (failed-to-start) alarmı testi; hemen ardından motor manuel çalıştırma sistemi ile çalıştırılacaktır | TS s.125 / EN s.122 |
| Yıllık | 20.3.4.5 | Pompa seti emme süzgeçleri, çökeltme haznesi ve elekleri en az yılda bir incelenecek ve gerektiğinde temizlenecektir | TS s.125 / EN s.122 |
Devreye almada da aynı testler kullanılır: Madde 19.1.3 (TS s.120 / EN s.117) su kaynaklarının 8.6'ya göre bir kez test edilmesini ve dizel motor tahrikli pompaların 20.2.2.5'te belirtildiği gibi test edilmesini ister.
Saha notu
A2:2026'nın Madde 10.9'u boşaltılmış değil, yönlendirilmiştir: dizel setin iç gereksinimleri EN 17451'de aranır, sistem tarafındaki gereksinimler (bölme, sıcaklık, havalandırma, emme, priming, izleme, etiketleme, periyodik testler) EN 12845'te kalır. Bir şartnamede dizel pompa maddesinin yalnız EN 12845'e atıf yapması, artık teknik gereksinimlerin büyük bölümünü dışarıda bırakır. (Bu paragraf mühendislik yorumudur.)
Sık Sorulan Sorular
A2:2026'da dizel pompa setleri için hangi madde geçerli?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.9 üç alt maddeden oluşur. 10.9.1 Genel (TS s.68 / EN s.65): dizel tahrikli pompa setleri ve yardımcıları EN 17451'e uygun olacaktır; pompa odasında dizel pompa setini üretici tarafından belirtilen sınırlar ve EN 17451 içinde çalışır durumda tutmaya yetecek taze hava her zaman bulunacaktır. 10.9.2 Marş alarm göstergesi (TS s.69 / EN s.66). 10.9.3 Saha devreye alma testi: EN 17451'e göre yapılacaktır. A2:2026'da 10.9.4 ve sonrası alt maddeler bulunmaz.
Dizel pompa odasının minimum sıcaklığı kaç derece?
Madde 10.3.3 (TS s.61 / EN s.58): pompa seti bölmesi elektrik tahrikli pompa setleri için 4 °C, dizel tahrikli pompa setleri için 10 °C ve üzerinde tutulacaktır. Madde 10.3.4 ayrıca dizel pompa seti bölmelerine tedarikçinin tavsiyelerine uygun yeterli havalandırma sağlanmasını şart koşar.
Dizel pompa setinde hangi dört durum gösterilir?
Madde 10.9.2 (TS s.69 / EN s.66): aşağıdaki durumların her biri hem yerel olarak hem de sorumlu personelin bulunduğu bir mahalde (bkz. Annex I) uyarı lambalarıyla gösterilecektir: a) pompa çalışıyor; b) çalışmama (start failure); c) ortak arızalar; d) otomatik mod kapalı. Annex I Tablo I.1 (TS s.158 / EN s.155) bunlardan 'çalışıyor' sinyalini A tipi, diğer üçünü B tipi alarm sayar.
15 saniye şartı dizel pompa için mi geçerli?
Hayır, elektrikli pompa içindir. Madde 10.8.1.3 (TS s.67 / EN s.64): 'Çalıştırmadan sonra pompa seti 15 s içinde nominal kapasitede çalışacaktır.' Bu madde 10.8 Elektrikle tahrik edilen pompa setleri başlığı altındadır. A2:2026'nın 10.9'unda dizel pompa için bir çalışma süresi hükmü yoktur; konu EN 17451'e devredilmiştir.
Üç pompa kurulduğunda her biri ne kadar debi vermeli?
Madde 10.2 (TS s.60 / EN s.57): pompa setleri uyumlu karakteristik eğrilere sahip olacak ve tüm olası debilerde paralel çalışabilecektir. İki pompa kurulduğunda her biri bağımsız olarak belirtilen debi ve basınçları sağlayabilecektir. Üç pompa kurulduğunda her pompa belirtilen basınçta belirtilen debinin en az %50'sini sağlayabilecektir. Üstün veya çift su kaynağında birden fazla pompa kurulduğunda en çok biri elektrik motoruyla tahrik edilecektir.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Avrupa önsözü, EN 17451 / EN 12845-2 / EN 12845-3 entegrasyonu (TS s.13 / EN s.10)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 4.4.4.4 Otomatik pompa seti dokümantasyonu (TS s.31 / EN s.28)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.1, 10.2, 10.3.1 (TS s.60 / EN s.57)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.3.2, 10.3.3, 10.3.4, 10.4, 10.5 (TS s.61 / EN s.58)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.6.1, 10.6.2.1, Tablo 14, 10.6.2.2 (TS s.62 / EN s.59)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.6.2.3, 10.6.2.4 (TS s.63 / EN s.60)
- TS EN 12845+A2:2026 Tablo 15 Priming tankı (TS s.65 / EN s.62)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.8.1.3 (TS s.67 / EN s.64)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.8.5.1, 10.8.5.2, 10.9.1 (TS s.68 / EN s.65)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.9.2, 10.9.3 (TS s.69 / EN s.66)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 18.2.5.1, 18.2.5.2, 18.2.6.2 (TS s.119-120 / EN s.116-117)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 19.1.3 (TS s.120 / EN s.117)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.2.4, 20.2.2.5, 20.2.3 (TS s.122-123 / EN s.119-120)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.2.6, 20.3.4.2.1 (TS s.124 / EN s.121)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.4.3, 20.3.4.5 (TS s.125 / EN s.122)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex H, H.2.4 (TS s.156 / EN s.153), H.2.6 ve H.2.7 (TS s.157 / EN s.154)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex I, Tablo I.1 (TS s.158 / EN s.155), I.2 (TS s.159 / EN s.156)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex P (TS s.167 / EN s.164)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.