Bu konuda sahada en sık karşılaşılan yanlış, EN 12845'in dizel yangın pompası aküleri için hücre gerilimi, şarj akımı, marş deneme sayısı gibi ayrıntılı sayısal hükümler içerdiği varsayımıdır. TS EN 12845+A2:2026'da durum böyle değildir. Madde 10.9 "Dizel motorla tahrikli pompa setleri" başlığı altında yalnız üç alt maddeden oluşur ve bu üç madde EN s.65-66'da (TS s.68-69) yarım sayfayı geçmez. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 10.9, EN s.65-66.
Bu yazı standardın bu konuda gerçekten ne söylediğini eksiksiz aktarır ve neyi artık söylemediğini açıkça belirtir. Boşluk başka kaynaklardan derlenen sayılarla doldurulmamıştır.
Madde 10.9 bugün neyi kapsıyor
| Alt madde | Başlık | Hüküm | Sayfa |
|---|---|---|---|
| 10.9.1 | Genel | Dizel tahrikli pompa setleri ve yardımcı ekipmanı EN 17451'e uygun olacaktır. Pompa odasında, dizel pompa setini üreticinin belirttiği sınırlar ve EN 17451 içinde çalışır tutacak kadar taze hava her zaman bulunacaktır. | EN s.65 |
| 10.9.2 | Marş alarm göstergesi | Dört durum hem mahallinde hem de sorumlu personelin sürekli bulunduğu bir yerde ikaz lambalarıyla gösterilecektir (bkz. Ek I). | EN s.66 |
| 10.9.3 | Saha devreye alma testi | Saha devreye alma testi EN 17451'e göre yapılacaktır. | EN s.66 |
Madde 10.1 de aynı yöne işaret eder: pompalardan oluşan su kaynakları EN 17451'e uygun olacaktır (EN s.57). A2 revizyonunun teknik değişiklik gerekçesi Avrupa önsözünde açıkça yazılıdır: EN 17451, EN 12845-2 ve EN 12845-3 atıflarının ve kullanımının bu dokümana entegre edilmesi (EN s.10).
Metinde 10.9.1'in hemen öncesinde, 10.9.1 ile 10.9.2 arasında ve 10.9.2 ile 10.9.3 arasında "silinmiş metin" işaretleri bulunur. Eski sürümlerde bu konumlarda yer alan akü, şarj cihazı, marş motoru ve yedek parça hükümleri A2 ile kaldırılmıştır.
10.9.2'nin dört alarm durumu
Madde 10.9.2 (EN s.66) şu dört durumu sayar:
- a) pompa çalışıyor;
- b) start hatası;
- c) ortak arızalar;
- d) otomatik konum kapalı.
Dördü de iki yerde birden gösterilir: mahallinde ve sorumlu personelin sürekli bulunduğu bir mahalde. Gösterim şekli ikaz lambasıdır.
Alarmların iletim seviyesi: Ek I, Tablo I.1
Ek I (normatif, EN s.155-156) alarmların hangi seviyede iletileceğini belirler. Dizel pompa seti satırı 10.9.2'ye atıf yapar:
| Alarm | Alarm tipi |
|---|---|
| Otomatik konum kapalı | B |
| Start hatası | B |
| Pompa çalışıyor | A |
| Ortak arıza | B |
A tipi yangın alarmı, B tipi teknik (arıza) alarmıdır. Madde I.2, pompa setinin çalıştığını bildiren sinyalin yerel koşullara bağlı olarak arıza alarmı gibi de ele alınabileceğini belirtir. Alarmlar sprinkler kontrol odasındaki veya pompa odasındaki bir alarm paneline bağlanır ve sürekli görevli bir yere iletilir. B tipi teknik alarmlar ayrıca 20.1'e göre belirlenmiş sorumlu kişiye de iletilebilir.
Etiketleme: Madde 18.2.6.2
Madde 18.2.6.2 (EN s.116-117), 10.8.5.1 ve 10.9.2'de belirtilen alarmların hem pompa seti kumanda panosunda hem de sorumlu personelin bulunduğu mahalde uygun şekilde işaretlenmesini ister:
- a) dizel yangın pompası marş anahtarı kapalı;
- b) dizel yangın pompası start hatası;
- c) pompa çalışıyor;
- d) dizel kumanda panosu arızası.
Elle kumandalı durdurma mekanizması "SPRINKLER PUMP SHUT-OFF" olarak etiketlenir.
Akü bakımı: standartta kalan tek doğrudan hüküm
Akülerle ilgili tek doğrudan bakım hükmü Madde 20.2.3'tedir (aylık rutin, EN s.120): dizel motor marş aküleri ve kumanda paneli güç kaynağı aküleri dahil olmak üzere tüm kurşun asit hücrelerinin elektrolit seviyesi ve yoğunluğu kontrol edilir. Yoğunluk düşükse şarj cihazı kontrol edilir; şarj cihazı normal çalışıyorsa etkilenen akü veya aküler değiştirilir.
Bu hüküm aylık rutindedir, yarı yıllık rutinde değildir. Madde 20.3.3.2 (EN s.121) yarı yıllık rutinde kuru alarm valflerinin, hızlandırıcıların ve egzoterlerin hareketli parçalarının tedarikçi talimatına göre egzersiz edilmesini düzenler; akülerle ilgisi yoktur.
Standardın normatif atıf listesinde (EN s.15) akü tarafına bakan üç doküman hâlâ yer alır:
- EN 50342-1, Kurşun asit marş aküleri, Bölüm 1: Genel kurallar ve deney metotları;
- EN 50342-2, Kurşun asit marş aküleri, Bölüm 2: Akü boyutları ve terminal işaretlemesi;
- EN 60623, Alkali veya diğer asit olmayan elektrolitli ikincil hücreler ve bataryalar, havalandırmalı nikel kadmiyum prizmatik şarj edilebilir tek hücreler.
Akü tipine dair sınıflandırma atıfları korunmuş, ancak bu akülerin gerilim, kapasite ve şarj karakteristiğine dair sayısal şartlar EN 12845 metninden çıkarılmıştır.
Haftalık ve yıllık testlerin marş devresine bakan kısmı
Madde 20.2.2.4 (EN s.119) otomatik pompa seti başlatma testinde dizel motorlarda yakıt ve motor yağı seviyelerinin kontrol edilmesini, başlatma cihazındaki su basıncının düşürülerek otomatik start koşulunun simüle edilmesini, pompa çalıştığında başlama basıncının kontrol edilip kaydedilmesini, yağ basıncı ile açık devre soğutma sistemlerindeki soğutma suyu akışının kontrol edilmesini ister.
Madde 20.2.2.5 (EN s.119-120) bunun hemen ardından motorun 20 dakika ya da tedarikçinin önerdiği süre çalıştırılmasını, sonra durdurulup hemen elle start test butonuyla yeniden çalıştırılmasını ister. Kapalı devre soğutma sistemlerinin birincil çevrimindeki su seviyesi de kontrol edilir. Test boyunca yağ basıncı (göstergesi varsa), motor sıcaklıkları ve soğutucu akışı izlenir; yağ hortumları kontrol edilir ve yakıt, soğutucu veya egzoz gazı kaçağı için genel muayene yapılır.
Madde 20.3.4.3 (yıllık rutin, EN s.122) start hatası alarmının test edilmesini ister ve bu testi "10.9.7.2'ye uygun" diye niteler. A2:2026 metninde 10.9.7 alt maddesi bulunmamaktadır; bu askıda kalmış bir çapraz atıftır. Testin hemen ardından motor elle başlatma sistemiyle çalıştırılır.
Pompa odası tarafı
- Madde 10.3.1 (EN s.57): pompa setleri en az 60 dakika yangın dayanımına sahip, yangından korunma dışında başka amaçla kullanılmayan bir kompartmanda bulunur. Tercih sırası: a) ayrı bina, b) sprinkler korumalı binaya bitişik ve dışarıdan doğrudan girişli bina, c) sprinkler korumalı bina içinde dışarıdan doğrudan girişli kompartman.
- Madde 10.3.3 (EN s.58): pompa seti kompartmanı dizel tahrikli setlerde en az 10 °C'de tutulur (elektrikli setlerde 4 °C).
- Madde 10.3.4 (EN s.58): dizel pompa seti kompartmanları tedarikçinin tavsiyelerine uygun yeterli havalandırmayla donatılır. Sayısal bir hava debisi verilmez.
- Madde 10.2 (EN s.57): birden fazla pompanın bulunduğu üstün veya yedekli su kaynaklarında bunlardan yalnız biri elektrik motoruyla tahrik edilebilir. Üç pompalı düzende her pompa belirtilen basınçta belirtilen debinin en az %50'sini verebilmelidir.
Belgelendirme
Madde 4.4.4.4 (EN s.28) pompa seti dokümantasyonunun EN 17451'e uygun olarak sağlanmasını ister. Madde 18.2.5.2 (EN s.116) tam hesaplı tesisatlarda pompa başında EN 17451'e uygun montajcı verilerinin sergilenmesini, bunların a) pompa tedarikçisi veri sayfalarını, b) 4.4.4.4'te belirtilen teknik verileri listeleyen bir cetveli ve c) montajcının pompa karakteristik sayfasının bir kopyasını içermesini ister.
Standartta artık bulunmayan hükümler
Aşağıdaki başlıklar TS EN 12845+A2:2026 metninde yer almaz. Bir teknik şartnamede bu başlıklara EN 12845 atfıyla değer yazmak, karşılığı olmayan bir atıf olur:
- akü hücresi başına float ve boost şarj gerilimi;
- şarj cihazı çıkış akımının C10 veya C5 kapasitesine oranı;
- marş deneme sayısı, her denemenin süresi ve denemeler arası dinlenme süresi;
- iki akü seti arasında ayırıcı röle veya diyot grubu şartı;
- pompa odasında hidrometre bulundurma şartı (hidrometre standartta yalnız 11.1.2.2'de, antifriz çözeltisinin özgül ağırlığının kontrolü için geçer, EN s.66);
- dizel motor yedek parça listesi (filtre, kayış, conta, enjektör adetleri);
- yakıt deposunun kaç saatlik çalışmaya yeteceği.
Saha notu: bu hükümlerin metinden çıkması, sahada bu konuların önemsizleştiği anlamına gelmez; yalnızca atıf zinciri değişmiştir. Bu başlıkları şartnameye yazarken kaynak olarak EN 17451 ve pompa seti üreticisinin dokümantasyonu gösterilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
EN 12845+A2:2026 dizel pompa aküsü için hücre gerilimi veya marş deneme sayısı veriyor mu?
Hayır. TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.9 (EN s.65-66) yalnız üç alt maddeden oluşur: 10.9.1 dizel pompa setleri ve yardımcı ekipmanının EN 17451'e uygun olacağını, 10.9.2 dört alarm durumunun gösterileceğini, 10.9.3 saha devreye alma testinin EN 17451'e göre yapılacağını söyler. Hücre gerilimi, marş deneme sayısı, deneme süresi, şarj akımı ve yedek parça listesi gibi hükümler bu standartta artık yer almaz.
Madde 10.9.2 hangi dört durumun gösterilmesini istiyor?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.9.2 (EN s.66): a) pompa çalışıyor, b) start hatası, c) ortak arızalar, d) otomatik konum kapalı. Dördü de hem mahallinde hem de sorumlu personelin sürekli bulunduğu bir yerde ikaz lambalarıyla gösterilir.
Akü elektrolit kontrolü hangi periyotta ve hangi maddede?
Aylık rutinde, Madde 20.2.3 (EN s.120). Dizel motor marş aküleri ve kumanda paneli besleme aküleri dahil tüm kurşun asit hücrelerinin elektrolit seviyesi ve yoğunluğu kontrol edilir. Yoğunluk düşükse önce şarj cihazı kontrol edilir; şarj cihazı normal çalışıyorsa etkilenen akü veya aküler değiştirilir.
Haftalık testte dizel pompanın marş devresi için ne yapılır?
Madde 20.2.2.4 ve 20.2.2.5 (EN s.119-120): yakıt ve motor yağı seviyeleri kontrol edilir, başlatma cihazındaki su basıncı düşürülerek otomatik start koşulu simüle edilir, motor 20 dakika veya tedarikçinin önerdiği süre çalıştırılır, durdurulur ve hemen elle start test butonuyla yeniden çalıştırılır.
Yıllık start hatası testi hangi maddeye atıf yapıyor?
Madde 20.3.4.3 (EN s.122) start hatası alarmının 10.9.7.2'ye uygun şekilde test edileceğini yazar. Ancak A2:2026 metninde 10.9.7 alt maddesi bulunmamaktadır; 10.9 yalnız 10.9.1, 10.9.2 ve 10.9.3'ten oluşur. Bu askıda kalmış bir çapraz atıftır.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 2, Normatif atıflar (EN s.15)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 4.4.4.4 (EN s.28)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.1, 10.2 (EN s.57)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.3.1, 10.3.3, 10.3.4 (EN s.57-58)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.9.1, 10.9.2, 10.9.3 (EN s.65-66)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 11.1.2.2 (EN s.66)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 18.2.5.2, 18.2.6.2 (EN s.116-117)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.2.4, 20.2.2.5 (EN s.119-120)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.3 (EN s.120)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.3.2 (EN s.121)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.4.3 (EN s.122)
- TS EN 12845+A2:2026 Ek I, Tablo I.1 ve Madde I.2 (EN s.155-156)
- TS EN 12845+A2:2026 Avrupa önsözü (EN s.10)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.