Haftalık dizel pompa testi EN 12845'te tek bir maddede değil, Madde 20.2.2'nin altı alt başlığında tanımlanır. Bu yazı test adımlarını standardın kendi sırasıyla ve tek tek madde atıflarıyla verir. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 20.2, EN s.119-120.
Standart bu testte sayısal "tipik aralık" tabloları vermez. Yağ basıncının kaç bar, soğutma suyunun kaç derece, akünün kaç volt olacağı standardın hükmü değildir; standart bu büyüklüklerin izlenmesini ister, değerini tedarikçiye ve pompa etiketine bırakır. Aşağıda uydurma bant değerleri yoktur.
Periyot ve kapsam
Madde 20.2.1 (EN s.119): montajcı, kullanıcıya sistem için dokümante edilmiş bir muayene ve kontrol prosedürü sağlar. Bu program arızalar karşısında yapılacak işlemleri, sistemin işletilmesini, özellikle pompaların acil elle başlatma prosedürünü ve 20.2.2'deki haftalık rutinin ayrıntılarını içerir.
Madde 20.2.2.1 (EN s.119): haftalık rutinin her parçası en fazla 7 günlük aralıklarla yapılır.
Madde 20.1.1 (EN s.118): kullanıcı, gerekli talimatları aldıktan sonra sistemin çalışır durumda kalmasını sağlayacak bir kişi ile bir yedeğini görevlendirir. Sorumlu kişinin ve yedeğinin adı, adresi ve telefon numarası sprinkler valf odasında göze çarpacak şekilde asılır.
Adım 1: Kontroller ve kayıt (20.2.2.2)
Şunlar kontrol edilir ve kaydedilir:
- a) tesisatlardaki, ana kollektörlerdeki ve basınç tanklarındaki tüm su ve hava basınç göstergesi okumaları. Kuru, alternatif ve pre-action tesisatlarda borulamadaki basınç haftada 1,0 bardan hızlı düşmemelidir;
- b) yükseltilmiş özel rezervuar, nehir, kanal, göl ve su depolama tanklarındaki su seviyeleri (pompa priming su tankları ve basınç tankları dahil);
- c) tüm ana stop valflerin doğru konumu.
Adım 2: Su motor alarmı (20.2.2.3)
Her su motor alarmı en az 30 saniye çaldırılır.
Bu alarmın kendisi Madde 16.1.1 uyarınca her kontrol valf setinde bulunur ve EN 12259-4'e uygundur. Madde 16.1.2 (EN s.110) gongun dış duvarın dışında ve alarm valfine bağlantı noktasından en fazla 6 m yukarıda olmasını, su çıkışının akışın görülebileceği şekilde düzenlenmesini ister.
Adım 3: Otomatik pompa seti başlatma testi (20.2.2.4)
Otomatik pompa setlerindeki testler şunları içerir:
- a) dizel motorlarda yakıt ve motor yağlama yağı seviyeleri kontrol edilir;
- b) başlatma cihazındaki su basıncı düşürülür, böylece otomatik başlama koşulu simüle edilir;
- c) pompa seti çalıştığında başlama basıncı kontrol edilir ve kaydedilir;
- d) dizel pompalarda yağ basıncı ile açık devre soğutma sistemlerindeki soğutma suyu akışı kontrol edilir.
Kaydedilen başlama basıncının değerlendirme ölçütü Madde 10.7.5.2'dedir (EN s.63): ilk pompa seti, ana kollektördeki basınç kapalı valf basıncı p'nin 0,8p değerinden aşağı düşmeden otomatik olarak çalışır. İki pompa seti varsa ikincisi, basınç 0,6p değerinden aşağı düşmeden çalışır. Pompa bir kez çalıştıktan sonra elle durdurulana kadar çalışmaya devam eder.
Madde 10.7.5.1 (EN s.63): her pompa setini çalıştırmak için iki basınç şalteri bulunur, bunlara giden boru en az 15 mm'dir ve şalterlerden herhangi biri pompayı çalıştıracak şekilde bağlanır.
Adım 4: Dizel motor yeniden çalıştırma testi (20.2.2.5)
20.2.2.4'teki pompa seti başlatma testinin hemen ardından dizel motorlar şöyle denenir:
- a) motor 20 dakika veya tedarikçinin önerdiği süre çalıştırılır. Sonra durdurulur ve hemen elle start test butonu kullanılarak yeniden çalıştırılır;
- b) kapalı devre soğutma sistemlerinin birincil çevrimindeki su seviyesi kontrol edilir.
Test boyunca yağ basıncı (gösterge takılıysa), motor sıcaklıkları ve soğutucu akışı izlenir. Yağ hortumları kontrol edilir ve yakıt, soğutucu veya egzoz gazı kaçağı için genel muayene yapılır.
Buradaki kritik kelime "hemen"dir: motorun sıcak ve az önce yük görmüş hâlde, akü de deşarj olmuşken yeniden kalkması beklenir. Test bu iki koşulu bir arada denemek için bu sırayla kurgulanmıştır.
Adım 5: Isıtma sistemleri (20.2.2.6)
Sprinkler sistemindeki donmayı önleyen ısıtma sistemleri doğru çalışıp çalışmadıkları açısından kontrol edilir. Bu, trace heating ve mahal ısıtmasını kapsar.
Haftalık rutinin dışındaki komşu periyotlar
| Periyot | Madde | Dizel pompayı ilgilendiren içerik | Sayfa |
|---|---|---|---|
| Aylık | 20.2.3 | Dizel marş aküleri ve kumanda paneli aküleri dahil tüm kurşun asit hücrelerinde elektrolit seviyesi ve yoğunluğu | EN s.120 |
| 3 aylık (en fazla 13 hafta) | 20.3.2.5 | Her su kaynağı, sistemdeki her kontrol valf setiyle test edilir; pompalar otomatik çalışmalı ve ilgili debide besleme basıncı Madde 10'a göre uygun değerin altında olmamalıdır | EN s.121 |
| 3 aylık | 20.3.2.6 | Dizel jeneratörlerden gelen ikincil elektrik beslemeleri tatmin edici çalışma açısından kontrol edilir | EN s.121 |
| Yıllık (en fazla 12 ay) | 20.3.4.2.1 | Her su besleme pompa seti tam yük koşulunda, pompa seti çıkış çek valfinin mansabındaki basma kolu üzerindeki test hattı bağlantısıyla denenir ve etiket üzerindeki basınç/debi değerlerini vermelidir | EN s.122 |
| Yıllık | 20.3.4.3 | Start hatası alarmı test edilir; hemen ardından motor elle başlatma sistemiyle çalıştırılır | EN s.122 |
| Yıllık | 20.3.4.5 | Pompa seti emiş süzgeçleri, çökeltme haznesi ve elekleri en az yılda bir muayene edilir ve gerektiğinde temizlenir | EN s.122 |
Kayıt ve sistemi geri alma
Madde 20.1.2 (EN s.118): kullanıcı bir muayene ve kontrol programı yürütür, bir deney, servis ve bakım çizelgesi düzenler ve tesiste tutulan bir kayıt defteri dahil kayıtları saklar. Deney, servis ve bakım çizelgesinin sistem montajcısı veya benzer nitelikte bir firma tarafından sözleşmeyle yürütülmesini sağlar. Bir muayene, kontrol, deney, servis veya bakım işleminden sonra sistem ve tüm otomatik pompalar, basınç tankları ve cazibe tankları uygun işletme koşuluna geri döndürülür.
Madde 20.3.1.2 (EN s.121): muayenenin imzalı ve tarihli bir raporu kullanıcıya verilir; rapor yapılan veya gereken düzeltmeleri ve sonuçları etkilemiş olabilecek dış etkenlerin (örneğin hava koşulları) ayrıntılarını içerir.
Madde 20.1.3 (EN s.118): sistem çalışır durumda değilken veya bir sprinkler çalıştıktan sonra alınacak önlemler için Ek J'ye bakılır.
Devreye almada aynı testin bir kez yapılması
Madde 19.1.2 (EN s.117): sistem, 20.2.2 ve 20.3.2'de belirtildiği gibi bir kez test edilir, yani rutin haftalık ve üç aylık esasla yapılacak testler devreye almada da yapılır ve tespit edilen arızalar giderilir. Madde 19.1.3 su kaynaklarının 8.6'ya göre bir kez test edilmesini, dizel motorla tahrikli pompaların ise 20.2.2.5'e göre test edilmesini ister.
Saha notu: haftalık test tutanağında kaydedilecek asgari alanlar standardın kendi listesinden çıkarılabilir: basınç göstergesi okumaları, su seviyeleri, stop valf konumları, başlama basıncı, çalışma süresi, yeniden start sonucu, alarm süresi. Standart bu alanlar için kabul bandı vermediğinden kabul ölçütü pompa etiketi ile tedarikçi verisidir.
Sık Sorulan Sorular
EN 12845 haftalık dizel pompa testinde motor kaç dakika çalıştırılır?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.2.5 a) (EN s.119): motor 20 dakika veya tedarikçinin önerdiği süre çalıştırılır. Ardından durdurulur ve hemen elle start test butonu kullanılarak yeniden çalıştırılır. Haftalık rutinin her parçası en fazla 7 günlük aralıklarla yapılır (Madde 20.2.2.1).
Otomatik start nasıl simüle edilir?
Madde 20.2.2.4 b) (EN s.119): başlatma cihazındaki su basıncı düşürülerek otomatik başlama koşulu simüle edilir. Pompa seti çalıştığında başlama basıncı kontrol edilir ve kaydedilir (20.2.2.4 c). Madde 10.7.5.2 (EN s.63) ilk pompa setinin, ana kollektördeki basınç kapalı valf basıncı p'nin 0,8p değerine düştüğünde otomatik çalışmasını; pompa çalıştıktan sonra elle durdurulana kadar çalışmaya devam etmesini ister.
Su motor alarmı testi ne kadar sürer?
Madde 20.2.2.3 (EN s.119): her su motor alarmı en az 30 saniye çaldırılır. Bu da haftalık rutinin bir parçasıdır.
Haftalık testte hangi değerler kaydedilir?
Madde 20.2.2.2 (EN s.119): tesisatlardaki, ana kollektörlerdeki ve basınç tanklarındaki tüm su ve hava basınç göstergesi okumaları; yükseltilmiş özel rezervuar, nehir, kanal, göl ve su depolama tanklarındaki (priming tankları ve basınç tankları dahil) su seviyeleri; tüm ana stop valflerin doğru konumu. Ayrıca 20.2.2.4 c) uyarınca başlama basıncı kaydedilir.
Test bittikten sonra ne yapılmalı?
Madde 20.1.2 (EN s.118): bir muayene, kontrol, deney, servis veya bakım işleminden sonra sistem ile tüm otomatik pompalar, basınç tankları ve cazibe tankları uygun işletme koşuluna geri döndürülür. Ayrıca kullanıcı bir kayıt defteri dahil olmak üzere kayıtları tutar ve bu kayıtlar tesiste bulundurulur.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.7.5.1, 10.7.5.2 (EN s.63)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 16.1.1, 16.1.2 (EN s.110)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 19.1.2, 19.1.3 (EN s.117)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.1.1, 20.1.2, 20.1.3 (EN s.118)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.1, 20.2.2.1, 20.2.2.2, 20.2.2.3, 20.2.2.4 (EN s.119)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.2.5, 20.2.2.6, 20.2.3 (EN s.119-120)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.1.2, 20.3.2.5, 20.3.2.6 (EN s.121)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.4.2.1, 20.3.4.3, 20.3.4.5 (EN s.122)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.