TS EN 12845+A2:2026'da elektrikli pompa setleri Madde 10.8'de düzenlenir. A2 revizyonu bu maddede birçok hükmü silmiş, pompa setinin kendisini EN 17451'e devretmiştir: Madde 10.1 pompalardan oluşan su kaynaklarının EN 17451'e uygun olacağını söyler (EN s.57). Madde 10.8'de kalan hükümler ağırlıklı olarak besleme, kablolama, etiketleme ve izleme tarafıdır. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 10.8, EN s.64-65.
10.8.1 Genel
| Alt madde | Hüküm | Sayfa |
|---|---|---|
| 10.8.1.1 | Elektrik besleme sistemi her zaman mevcut olacaktır | EN s.64 |
| 10.8.1.2 | Montaj çizimleri, ana besleme ve trafo şemaları, pompa seti kumanda panosunu besleyen bağlantılar ile motor, kumanda, alarm devreleri ve sinyallere ait güncel dokümantasyon sprinkler valf veya pompa kompartmanında hazır bulundurulur | EN s.64 |
| 10.8.1.3 | Çalışmaya başladıktan sonra pompa seti 15 saniye içinde nominal kapasitede çalışır | EN s.64 |
10.8.2 Elektrik beslemesi
Pompa setine giden besleme yalnız sprinkler sisteminin kullanımına ayrılır ve diğer tüm bağlantılardan ayrıdır. Elektrik kuruluşunun izin verdiği yerlerde pompa kumanda panosuna giden elektrik beslemesi, tesise gelen beslemedeki ana şalterin giriş tarafından alınır; buna izin verilmediği yerde ana şalterden bir bağlantı ile alınır (EN s.64).
Bu paragrafın hemen ardından metinde "silinmiş metin" işareti bulunur. A2 öncesi sürümlerde bu konumda yer alan hükümler kaldırılmıştır. Dolayısıyla sigorta tipi, sigortanın start akımını kaç saniye taşıyacağı, aşırı yük korumasının varlığı veya yasağı gibi konular A2:2026 metninde bulunmamaktadır.
Kalan hükümler şunlardır:
- Her güç kablosuna yalnız bir yük (şalt cihazı, ekipman vb.) bağlanır.
- Güç kabloları alev geciktirici olur ve EN 60332 deney tipi B veya C'ye uygun yanma davranışı gösterir.
- İletken kesiti en az 2,5 mm² Cu olur.
- Sprinkler sisteminin işletilmesi için gerekli tüm kablolar, yangın hâlinde işlevini sürdürecek şekilde seçilir ve döşenir.
Alev geciktirici kablolar, şu şekilde döşenmeleri koşuluyla başka bir şart aranmadan kullanılabilir (EN s.64):
- a) en az 70 cm örtü ile gömülü;
- b) yanmaz malzemeden yapılmış döşeme ve duvarlarda yeterli örtü ile, örneğin betonda 10 cm örtü ile;
- c) sprinkler pompa odalarında; veya
- d) ana elektrik pano işletme odalarında, bu odanın sprinklerle donatılmış olması veya 5.1.2 c)'ye uygun olması koşuluyla.
Aksi hâlde kablolar şu şekilde döşenir (EN s.64-65):
- e) yetkili makamlarca ilave deneye tabi tutulmuş, suya maruz kalmada işlevselliği ve mekanik hasara karşı koruması sağlanmış E 90 yangına dayanıklı kablolar olarak; 5.4'e uygun asma tavan boşluklarında kaba tavanın hemen altında, yanmaz malzemeden yapılmış kapalı şaft ve kanallarda veya yanmaz malzemeyle tamamen kapatılmış kablo tavalarında.
E 90 kablolar kullanıldığında ilgili onaya uygun döşenir ve her kablo için montaj talimatına uygun onaylı bağlantı elemanları kullanılır. Sprinkler sistemleri iki elektrik güç kaynağıyla besleniyorsa, pompa setine giden kablolar birbirinden en az 3 m mesafede döşenmelidir (EN s.65).
10.8.3 Ana pano
- 10.8.3.1: tesisin ana panosu, elektrik güç beslemeleri dışında başka bir amaçla kullanılmayan bir yangın kompartmanında bulunur. Ana panodaki elektrik bağlantıları, diğer servisler izole edildiğinde pompa setine giden beslemenin izole olmayacağı şekilde düzenlenir (EN s.65).
- 10.8.3.2: sprinkler pompa setine ayrılmış güç beslemesindeki her şalter şöyle etiketlenir: SPRINKLER PUMP MOTOR SUPPLY - NOT TO BE SWITCHED OFF IN THE EVENT OF FIRE. Levhadaki harfler en az 10 mm yüksekliğinde, kırmızı zemin üzerine beyaz olur. Şalter kurcalanmaya karşı kilitlenir (EN s.65). Aynı etiket Madde 18.2.6.3'te de tekrarlanır (EN s.117).
10.8.4 Ana pano ile elektrikli pompa seti arasındaki tesisat
Kablo için doğru kesitin hesabında kullanılacak akım, pompa setinin mümkün olan en büyük tam yük akımının %150'si alınarak belirlenir (EN s.65).
Hesap örneği (yalnız aritmetik): tam yük akımı 120 A olan bir pompa seti için kablo 120 × 1,50 = 180 A'e göre boyutlandırılır. Standart, motor gücünden akım hesaplamak için bir tablo vermez; tam yük akımı motor etiketinden ve pompa seti üreticisi verisinden alınır.
Bu maddenin ardından da metinde "silinmiş metin" işareti bulunur.
10.8.5 Pompa seti çalışmasının izlenmesi
Madde 10.8.5.1 (EN s.65) şu dört durumun izlenmesini ister (bkz. Ek I):
- motora güç mevcut ve alternatif akımda üç fazın hepsinde;
- pompa talep altında (pump on demand);
- pompa çalışıyor;
- start hatası.
Madde 10.8.5.2: tüm izlenen durumlar pompa odasında ayrı ayrı görsel olarak gösterilir. Pompa çalışıyor ve arıza alarmı ayrıca, sorumlu personelin kalıcı olarak bulunduğu bir yerde sesli ve görsel olarak gösterilir. Bu paragrafın ardından da "silinmiş metin" işareti vardır.
Standart bu göstergeler için renk kodu veya ses seviyesi (dB) vermez. Renk tanımı yalnız zonlu tesisatların panelleri için Ek D.3.7'de bulunur (EN s.137): izlenen her stop valfin doğru işletme konumunda olduğunu gösteren yeşil görsel göstergeler; kontrol valf setlerinin veya zon yardımcı stop valflerinin tam açık olmadığını gösteren sesli cihazlar ve kehribar rengi görsel göstergeler; besleyen herhangi bir ana kollektördeki statik basıncın normal statik basınçtan 0,5 bar veya daha fazla düştüğünü gösteren sesli cihazlar ve kehribar rengi göstergeler; tesisata veya bir ya da daha çok zona su aktığını gösteren sesli cihazlar ve kırmızı görsel göstergeler.
Ek I, Tablo I.1: elektrikli pompa seti alarm tipleri (EN s.155)
| Alarm | Alarm tipi |
|---|---|
| Talep altında (on demand) | B |
| Start hatası | B |
| Çalışıyor (running) | A |
| Güç mevcut değil | B |
A tipi yangın alarmı, B tipi teknik (arıza) alarmıdır.
Pompa setinin etrafındaki diğer hükümler
- Madde 10.2 (EN s.57): pompa setleri uyumlu karakteristik eğrilerine sahip olur ve tüm olası debilerde paralel çalışabilir. İki pompa kurulduğunda her biri bağımsız olarak belirtilen debi ve basınçları sağlayabilmelidir. Üç pompa kurulduğunda her pompa, belirtilen basınçta belirtilen debinin en az %50'sini sağlayabilmelidir. Üstün veya yedekli bir su kaynağında birden fazla pompa varsa bunlardan yalnız biri elektrik motoruyla tahrik edilebilir.
- Madde 10.3.3 (EN s.58): pompa seti kompartmanı elektrikli setlerde en az 4 °C'de tutulur.
- Madde 10.4 (EN s.58): su besleme sıcaklığı 40 °C'yi aşmaz. Dalgıç pompa setleri kullanıldığında, motorun 40 °C'ye kadar uygunluğu kanıtlanmadıkça su sıcaklığı 25 °C'yi aşmaz.
- Madde 10.7.5.2 (EN s.63): ilk pompa seti, ana kollektördeki basınç kapalı valf basıncı p'nin 0,8p değerinden aşağı düşmeden otomatik olarak çalışır; iki pompa setinde ikincisi basınç 0,6p değerinden aşağı düşmeden çalışır. Pompa bir kez çalıştıktan sonra elle durdurulana kadar çalışmaya devam eder. Yani "yalnız elle durdurma" hükmü 10.8.5'te değil, 10.7.5.2'dedir.
- Madde 10.7.5.1 (EN s.63): her pompa setini çalıştırmak için iki basınç şalteri sağlanır; şalterlere giden boru en az 15 mm olur ve şalterlerden herhangi biri pompa setini çalıştıracak şekilde bağlanır.
- Madde 10.7.5.3 (EN s.64): her basınç şalteriyle pompa setinin çalıştırılmasını test edecek düzenleme yapılır. Ana kollektör ile pompa seti başlatma basınç şalteri arasındaki bağlantıda bir izolasyon valfi varsa, izolasyon valfi kapalıyken bile ana kollektördeki basınç düşüşünün şaltere iletilmesi için bu valfe paralel bir çek valf takılır.
- Madde 18.2.5.1 (EN s.116): her emiş veya booster pompaya bir isim plakası sabitlenir; plaka Tablo 16'da belirtilen giriş koşulu ve debi değerinde çıkış basıncını (bar), buna karşılık gelen anma devrini ve debiyi (l/dk) ve ilgili devirde herhangi bir debi değerinde çekilen azami gücü içerir.
- Madde 20.3.2.6 (EN s.121): üç aylık rutinde, dizel jeneratörlerden gelen ikincil elektrik beslemeleri tatmin edici çalışma açısından kontrol edilir.
Standartta bulunmayan hükümler
Aşağıdaki başlıklar TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.8 metninde yer almaz:
- sigortaların HRC tipinde olacağı veya start akımını belirli bir süre taşıyacağı;
- termik veya aşırı yük korumasının yasaklanması;
- kontaktörler için AC-3 kullanım kategorisi zorunluluğu (EN 60947-4 normatif atıf listesinde yer alır, ancak 10.8'de kategori belirtilmez);
- pano ile motorun aynı kompartmanda olması;
- pompa-motor terminal bloğuna giden kablonun tek parça olması;
- lamba test butonu;
- panoda ampermetre bulunması;
- arıza göstergesinin rengi veya sesli sinyalin desibel değeri.
Saha notu: bu başlıklar sahada hâlâ tartışılan konulardır, ancak şartnameye yazılırken kaynak olarak EN 17451, EN 60947 serisi veya pompa seti üreticisinin dokümantasyonu gösterilmelidir; EN 12845 atfı bu hükümler için karşılık bulmaz.
Sık Sorulan Sorular
EN 12845 elektrikli pompa seti kaç saniyede nominal kapasiteye ulaşmalı?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.8.1.3 (EN s.64): pompa seti çalışmaya başladıktan sonra 15 saniye içinde nominal kapasitede çalışacaktır. Madde 10.8.1.1 elektrik besleme sisteminin her zaman mevcut olmasını, 10.8.1.2 ise montaj çizimleri, ana besleme ve trafo şemaları ile motor, kumanda, alarm devresi ve sinyal bağlantılarının güncel dokümantasyonunun sprinkler valf veya pompa kompartmanında bulundurulmasını ister.
Pompa besleme kablosu hangi akıma göre boyutlandırılır?
Madde 10.8.4 (EN s.65): kablo için doğru kesitin hesabında kullanılacak akım, pompa setinin mümkün olan en büyük tam yük akımının %150'si alınarak belirlenir. Ayrıca Madde 10.8.2 (EN s.64) iletken kesitinin en az 2,5 mm² Cu olmasını, kabloların alev geciktirici olmasını ve EN 60332 deney tipi B veya C'ye uygun yanma davranışı göstermesini ister.
Pompa panosunda hangi durumlar izlenir?
Madde 10.8.5.1 (EN s.65) dört durumu sayar: motora güç mevcut mu (alternatif akımda üç fazın hepsinde), pompa talep altında, pompa çalışıyor, start hatası. Madde 10.8.5.2 tüm izlenen durumların pompa odasında ayrı ayrı görsel olarak gösterilmesini; pompa çalışıyor ve arıza alarmının ayrıca sorumlu personelin sürekli bulunduğu bir yerde sesli ve görsel olarak gösterilmesini ister.
Ana şalterdeki etiket nasıl olmalı?
Madde 10.8.3.2 (EN s.65): sprinkler pompa setine ayrılmış güç beslemesi üzerindeki her şalter SPRINKLER PUMP MOTOR SUPPLY - NOT TO BE SWITCHED OFF IN THE EVENT OF FIRE olarak etiketlenir. Levhadaki harfler en az 10 mm yüksekliğinde ve kırmızı zemin üzerine beyaz olur. Şalter kurcalanmaya karşı korumak için kilitlenir. Madde 18.2.6.3 aynı etiketi tekrarlar.
Pompa seti panosu ile motor aynı kompartmanda mı olmalı?
TS EN 12845+A2:2026'da böyle bir hüküm yoktur. Madde 10.8.5.2 izlenen durumların nerede gösterileceğini düzenler, pano ile motorun konumunu değil. Standart Madde 10.3.1'de pompa setlerinin en az 60 dakika yangın dayanımlı, yangından korunma dışında başka amaçla kullanılmayan bir kompartmanda bulunmasını; Madde 10.8.3.1'de ise binanın ana panosunun yalnız elektrik güç beslemeleri için kullanılan bir yangın kompartmanında olmasını ister.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.1, 10.2 (EN s.57)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.3.3, 10.4 (EN s.58)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.7.5.1, 10.7.5.2 (EN s.63)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.7.5.3, 10.8.1.1, 10.8.1.2, 10.8.1.3, 10.8.2 (EN s.64)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.8.3.1, 10.8.3.2, 10.8.4, 10.8.5.1, 10.8.5.2 (EN s.65)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 18.2.5.1, 18.2.6.3 (EN s.116-117)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.2.6 (EN s.121)
- TS EN 12845+A2:2026 Ek D, Madde D.3.7 (EN s.137)
- TS EN 12845+A2:2026 Ek I, Tablo I.1 (EN s.155)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 2, Normatif atıflar (EN s.15)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.