Pompa odası ve emme haznesi geometrisi, EN 12845'te iki ayrı yerde düzenlenir: depolama tankının emme ağzı geometrisi Madde 9.3.5'te (Şekil 4 ve Tablo 12), pompa kompartmanının kendisi Madde 10.3'te. Bu iki maddenin karıştırılması sahada en sık yapılan hatadır: Tablo 12'deki ölçüler duvar mesafesi değildir. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 9.3.5 ve Madde 10.3, EN s.50-51 ve EN s.57-58.
Şekil 4 ve Tablo 12: emme ağzı mesafeleri
Madde 9.3.5 (EN s.50) depolama tanklarının etkin hacminin Şekil 4'e göre hesaplanmasını tanımlar ve şu sembolleri verir:
- N: normal su seviyesi;
- X: düşük su seviyesi;
- d: emme borusunun anma çapı.
Tablo 12 iki asgari ölçü belirler:
- A: emme borusundan düşük su seviyesine olan asgari mesafe (bkz. Şekil 4);
- B: emme borusundan sump dibine olan asgari mesafe (bkz. Şekil 4).
Şekil 4 iki durum gösterir: sump'sız (1) ve sump'lı (2). Tank, etkin hacmi en üst düzeye çıkarmak için bir sump ile donatılabilir. Standart emme ağzının en yakın duvara mesafesi için bir ölçü vermez.
Tablo 12: Emme borusu giriş açıklıkları (EN s.51)
| Emme borusu anma çapı d (mm) | B asgari (m) | A asgari, vortex kırıcısız (m) | Vortex kırıcının asgari ölçüsü (m) | A asgari, vortex kırıcılı (m) |
|---|---|---|---|---|
| 65 | 0,08 | 0,25 | 0,20 | 0,10 |
| 80 | 0,08 | 0,31 | 0,20 | 0,10 |
| 100 | 0,10 | 0,37 | 0,40 | 0,10 |
| 150 | 0,10 | 0,50 | 0,60 | 0,10 |
| 200 | 0,15 | 0,62 | 0,80 | 0,10 |
| 250 | 0,20 | 0,75 | 1,00 | 0,10 |
| 300 | 0,20 | 0,90 | 1,20 | 0,10 |
| 400 | 0,30 | 1,05 | 1,20 | 0,10 |
| 500 | 0,35 | 1,20 | 1,20 | 0,10 |
Madde 9.3.5 (EN s.51): Tablo 12'de belirtilen asgari ölçülerde bir vortex kırıcı takılırsa A ölçüsü 0,10 m'ye düşürülebilir.
Tablodaki tüm değerler mutlak ölçülerdir. Standart "çapın şu katı" biçiminde bir oran kuralı (örneğin 0,5d, 1d, 2d veya 8d) vermez. Bir tasarımı denetlerken ölçüler doğrudan bu tablodan okunmalıdır.
Tank hacmi ve besleme
- Madde 9.3.2.1 (EN s.47): tankın etkin hacmi normal su seviyesi ile en alçak etkin su seviyesi arasındaki fark alınarak hesaplanır. Tank dona karşı korumalı değilse normal su seviyesi en az 1,0 m yükseltilir ve buz havalandırması sağlanır. Kapalı tanklarda kolay erişim sağlanır. Açık rezervuarlar hariç tanklar dışarıdan okunabilen bir su seviyesi göstergesiyle donatılır.
- Madde 9.3.3 (EN s.48): su kaynağı tankı en fazla 36 saatte doldurabilmelidir. Herhangi bir besleme borusunun çıkışı emme borusu girişinden yatayda en az 2,0 m uzakta olur.
- Madde 9.3.4 (EN s.48): azaltılmış kapasiteli tanklarda giriş şehir şebekesinden ve otomatik olur, en az iki mekanik şamandıralı valf üzerinden sağlanır, pompa seti emişini olumsuz etkilemez ve tek bir şamandıra valfin arızası gereken dolum debisini bozmaz.
Tükenmez kaynaklar: çökeltme ve emme hazneleri
Madde 9.4 (EN s.51-52) tükenmez bir kaynaktan beslenen çökeltme veya emme haznelerini düzenler ve Şekil 5 ile Tablo 13'e atıf yapar. Bu maddede tanımlanan başlıca hükümler:
- Borular, kanallar ve açık kanalların yatağı çökeltme veya emme haznesine doğru en az 1:125 sürekli eğimli olur.
- Akan suda, akış yönü ile emiş ekseni arasındaki açı (akış yönünde bakıldığında) 60°'den küçük olur.
- Boru veya kanal girişi, bilinen en düşük su seviyesinin en az bir anma boru çapı altına daldırılır.
- Emme haznesinin boyutları, emme borularının hazne duvarlarına konumu, bilinen en düşük su seviyesi altındaki daldırma ve dipten açıklık 9.3.5 ile Şekil 4 ve 5'e uygun olur.
- Çökeltme haznesi emme haznesiyle aynı genişlik ve derinlikte olur; uzunluğu, boru veya kanalın asgari iç çapı d olmak üzere en az 10d ve 1,5 m'den az olmaz.
- Sistem, çökeltme haznesi girişi ile pompa seti emme borusu girişi arasındaki hiçbir noktada ortalama su hızı 0,2 m/s'yi aşmayacak şekilde tasarlanır.
- Çökeltme haznesi, taranmış düzenlemeler dahil, rüzgârla taşınan döküntülerin ve güneş ışığının girmesini önleyecek şekilde düzenlenir.
- Çökeltme haznesine girmeden önce su, LH veya OH'da pompa seti anma debisinin, HHP veya HHS'de azami tasarım debisinin her l/dk'sı için su seviyesi altında toplam 150 mm² açık alana sahip, sökülebilir tel örgü veya delikli metal levhadan bir elekten geçer. Elek gözü 12,5 mm'den büyük olmaz ve biri kullanımda, diğeri temizlik için değiştirilmeye hazır kaldırılmış konumda olmak üzere iki elek sağlanır.
- Çökeltme haznesini veya emme çukurunu besleyen boru veya kanal girişine, boru veya kanalın kesit alanının en az beş katı toplam açık alana sahip bir süzgeç takılır; tekil açıklıklar 25 mm çapında bir kürenin geçmesini önleyecek ölçüde olur.
Tablo 13: Çökeltme ve emme hazneleri için besleme borusu anma çapı (EN s.53)
| Besleme borusu anma çapı veya kanalın asgari ölçüsü d (mm) | Azami pompa seti debisi Qmax (l/dk) |
|---|---|
| 200 | 500 |
| 250 | 940 |
| 300 | 1 570 |
| 350 | 2 410 |
| 400 | 3 510 |
| 500 | 6 550 |
| 600 | 10 900 |
Tabloda bulunmayan ölçüler için standart şu bağıntıyı önerir: d ≥ 21,68 Q^0,357.
Madde 10.3: pompa setleri için kompartmanlar
| Alt madde | Hüküm | Sayfa |
|---|---|---|
| 10.3.1 | Pompa setleri en az 60 dakika yangın dayanımına sahip, yangından korunma dışında başka amaçla kullanılmayan bir kompartmanda bulunur. Tercih sırası: a) ayrı bina, b) sprinkler korumalı binaya bitişik, dışarıdan doğrudan girişli bina, c) sprinkler korumalı bina içinde dışarıdan doğrudan girişli kompartman | EN s.57 |
| 10.3.2 | Pompa seti kompartmanları sprinkler korumalı olur. Kompartman ayrıksa koruma, pompanın çıkış çek valfinin mansabındaki en yakın erişilebilir noktadan, açık konumda emniyete alınmış bir yardımcı stop valf ve EN 12259-5'e uygun bir su akış dedektörü ile sağlanabilir; dedektör sprinklerlerin çalışmasının görsel ve sesli göstergesini verir. Alarm ekipmanı ya kontrol valflerinde ya da bir kapı girişi gibi sorumlu personelin bulunduğu bir yerde kurulur. Akış alarmının mansabına 15 mm anma çaplı bir drenaj ve test valfi takılır | EN s.58 |
| 10.3.3 | Kompartman elektrikli tahrikli pompa setlerinde en az 4 °C, dizel tahrikli pompa setlerinde en az 10 °C'de tutulur | EN s.58 |
| 10.3.4 | Dizel pompa setleri için kompartmanlar tedarikçinin tavsiyelerine uygun yeterli havalandırmayla donatılır | EN s.58 |
Madde 10.9.1 (EN s.65) aynı konuyu dizel taraftan tekrarlar: pompa odasında, dizel pompa setini üreticinin belirttiği sınırlar ve EN 17451 içinde çalışır tutacak kadar taze hava her zaman bulunacaktır.
Standart pompa odası havalandırması için m³/h veya motor gücü başına hava debisi vermez; kapı yangın sınıfı (örneğin EI 60) belirtmez; bir üst ortam sıcaklığı sınırı koymaz. Bu üç kalem tedarikçi verisi ve yerel mevzuatla çözülür.
Su sıcaklığı: Madde 10.4
Su besleme sıcaklığı 40 °C'yi aşmaz. Dalgıç pompa setleri kullanıldığında, motorun 40 °C'ye kadar sıcaklıklar için uygunluğu kanıtlanmadıkça su sıcaklığı 25 °C'yi aşmaz (EN s.58).
Emme rejimi kararı: özet
| Karar noktası | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| Tercih edilen düzen | 10.6.1 | Yatay santrifüj pompa seti, pozitif emme yükü |
| Etkin hacmin konumu | 10.6.1 | Emme tankının etkin hacminin en az 2/3'ü pompa ekseni üzerinde |
| Pompa ekseni yüksekliği | 10.6.1 | Düşük su seviyesinden en fazla 2 m yukarıda |
| Bu sağlanamıyorsa | 10.6.1 | Emme yükseltme veya düşey türbin pompa; ancak bu düzenlerden kaçınılmalı |
| Emme yükseltmede azami yükseklik | 10.6.2.3 | Düşük su seviyesinden pompa eksenine 3,2 m |
| NPSH marjı | 10.6.2.1 | Mevcut NPSH, azami pompa seti debisinde gerekli NPSH'i en az 1 m aşar |
Saha notu: Tablo 12'nin A sütunu daldırma derinliğini, B sütunu dip açıklığını verdiğinden, bir tank içinde emme ağzının duvara yaklaşması standardın doğrudan bir ihlali sayılmaz; ancak vorteks ve ön dönü riski hidrolik bir tasarım konusudur ve vortex kırıcı kullanımı Tablo 12'nin kendi sütunuyla zaten öngörülmüştür.
Sık Sorulan Sorular
Tablo 12'deki A ve B ölçüleri neyi gösteriyor?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 9.3.5 ve Şekil 4 (EN s.50-51): A emme borusundan düşük su seviyesine olan asgari mesafe, B ise emme borusundan sump dibine olan asgari mesafedir. İkisi de duvar mesafesi değildir; standart emme ağzının duvara mesafesi için bir ölçü vermez. Örneğin DN100 emme borusunda vortex kırıcısız A en az 0,37 m, B en az 0,10 m'dir.
Vortex kırıcı kullanınca A ölçüsü ne olur?
Madde 9.3.5 (EN s.51): Tablo 12'de belirtilen asgari ölçülerde bir vortex kırıcı takılırsa A ölçüsü 0,10 m'ye düşürülebilir. Tablo 12 ayrıca her çap için vortex kırıcının asgari ölçüsünü verir: DN65 ve DN80 için 0,20 m, DN100 için 0,40 m, DN150 için 0,60 m, DN200 için 0,80 m, DN250 için 1,00 m, DN300, DN400 ve DN500 için 1,20 m.
Pompa odasının yangın dayanımı ne olmalı?
Madde 10.3.1 (EN s.57): pompa setleri en az 60 dakika yangın dayanımına sahip, yangından korunma dışında başka amaçla kullanılmayan bir kompartmanda bulunur. Tercih sırasıyla a) ayrı bir bina, b) sprinkler korumalı binaya bitişik, dışarıdan doğrudan girişli bir bina, c) sprinkler korumalı bina içinde dışarıdan doğrudan girişli bir kompartman. Standart kapı için bir sınıf (örneğin EI 60) belirtmez.
Pompa odası sıcaklığı kaç derece tutulur?
Madde 10.3.3 (EN s.58): pompa seti kompartmanı elektrikli tahrikli pompa setlerinde en az 4 °C, dizel tahrikli pompa setlerinde en az 10 °C'de tutulur. Standart bir üst sıcaklık sınırı vermez. Madde 10.4 yalnız suyun sıcaklığını sınırlar: su besleme sıcaklığı 40 °C'yi, dalgıç pompa setlerinde ise motorun uygunluğu kanıtlanmadıkça 25 °C'yi aşmaz.
Pompa odası sprinklerle korunmak zorunda mı?
Evet. Madde 10.3.2 (EN s.58): pompa setleri için kompartmanlar sprinkler korumalı olur. Kompartman ayrıksa koruma, pompanın çıkış çek valfinin mansabındaki en yakın erişilebilir noktadan, açık konumda emniyete alınmış bir yardımcı stop valf ve EN 12259-5'e uygun bir su akış dedektörü ile sağlanabilir. Akış alarmının mansabına, alarm sisteminin pratik testi için 15 mm anma çaplı bir drenaj ve test valfi takılır.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 9.3.2.1 (EN s.47)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 9.3.3, 9.3.4 (EN s.48)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 9.3.5, Şekil 4 (EN s.50)
- TS EN 12845+A2:2026 Tablo 12, Madde 9.3.6, 9.4.1 (EN s.51)
- TS EN 12845+A2:2026 Şekil 5, Madde 9.4.2 - 9.4.5, Tablo 13 (EN s.52-53)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.3.1 (EN s.57)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.3.2, 10.3.3, 10.3.4, 10.4 (EN s.58)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.6.1, 10.6.2.1 (EN s.59)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.6.2.3 (EN s.60)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.9.1 (EN s.65)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.