EN 12845 Light Hazard (LH) Tasarımı: 2,25 mm/dk ve 84 m²

Light Hazard, TS EN 12845+A2:2026'nın en dar tanımlı sınıfıdır: hem tehlike tanımı hem de örnek listesi çok kısadır, buna karşılık sisteme getirdiği kısıtlar (kuru tesisat yasağı, tek K-faktörü, iki satırlık boru tablosu) oldukça katıdır. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 6.2.2, Tablo 3, Tablo 6 ve Annex A.

Kısa tanım: Madde 6.2.2

Madde 6.2.2 (TS s.34 / EN s.31): LH, düşük yangın yükü ve düşük yanıcılığa sahip, hiçbir tek kompartımanı 126 m²'den büyük olmayan ve yangına dayanımı en az 30 dakika olan kullanımları kapsar. Örnekler için Annex A'ya bakılır.

Bu tanım iki kapı birden kapatır: yangın yükü düşük olsa bile kompartıman 126 m²'yi aşıyorsa veya bölme 30 dakika dayanmıyorsa alan LH olamaz.

Annex A: LH listesi üç satırdır

Tablo A.1 (TS s.127 / EN s.124) "Light Hazard occupancies" başlığıyla yalnız üç kalem verir:

• Okullar ve diğer eğitim kurumları (belirli alanlar) - bkz. Madde 6.2.2
• Ofisler (belirli alanlar) - bkz. Madde 6.2.2
• Cezaevleri (Prisons)

Annex A'nın giriş cümlesi bu tabloların asgari tehlike sınıflandırmasını verdiğini, özel olarak anılmayan kullanımlar için de rehber olarak kullanılacağını ve Madde 6.2 ile birlikte okunacağını söyler.

Sık yapılan hatayı önlemek için Tablo A.2'nin (TS s.128 / EN s.125) OH1 sütununu hatırlamakta fayda var: Hospitals (hastaneler), Hotels (oteller), Libraries (kitap depoları hariç kütüphaneler), Restaurants (restoranlar), Schools (bkz. 6.2.2) ve Offices (bkz. 6.2.2) bu sütundadır. Yani hastane ve otel LH değil OH1'dir; okul ve ofis ise ancak Madde 6.2.2'nin kompartıman ve dayanım şartlarını sağlayan belirli alanlarında LH sayılır.

Tasarım kriteri: Tablo 3

Tablo 3 (Madde 7.1, TS s.39 / EN s.36):

Madde 7.1, tasarım yoğunluğunun, ilgili odadaki tüm tavan/çatı sprinklerleri veya operasyon alanındakiler (hangisi daha az ise) artı varsa raf içi ve tamamlayıcı sprinklerler çalışırken bu değerden az olmayacağını belirtir.

Basit aritmetik: 2,25 mm/dk x 84 m² = 189 l/dk. Bu, tasarımın teorik su ihtiyacıdır; ön-hesaplı sistemlerde besleme bundan yüksek bir değerle, Tablo 6 ile boyutlandırılır.

Kuru tesisat yasağı: Tablo 3'ün LH satırında kuru/alternatif sütununda "Not allowed - Use OH1" yazar. Yani LH bir alanda don riski varsa ya tesisat yaş kalıp yerel ısıtma/trace heating ile korunur (Madde 11.1.2), ya küçük bir bölüm Madde 11.5'in yardımcı kuru uzantısı olur, ya da tüm alan OH1 kriterleriyle tasarlanır.

Ön-hesaplı LH: Tablo 6 ve Tablo 16

Tablo 6 (Madde 7.3.1, TS s.42 / EN s.39) LH için tek satırlıktır:

ps, ilgili düzendeki en yüksek sprinklerin kontrol vana seti 'C' manometresi üzerindeki yüksekliğinden kaynaklanan statik yük kaybıdır. LH satırında maksimum talep debisi sütunu boştur; OH sınıflarının aksine LH'da ikinci bir çalışma noktası tanımlanmaz.

Madde 4.4.3.2 b) 1) (TS s.28 / EN s.25) de ön-hesaplı çizimlerde kontrol vana seti ile tasarım noktaları arasındaki basınç kayıplarının LH tesisatında 225 l/dk debide özetlenmesini ister.

Pompa tarafında Tablo 16 (Madde 10.7.1, TS s.65 / EN s.62) LH için üç yükseklik bandı verir:

NOT 1: gösterilen basınçlar kontrol vana setinde ölçülendir.

Su hacmi tarafında Tablo 9 (TS s.50 / EN s.47): LH yaş veya ön-tepkili için h ≤ 15 m'de 9 m³, 15 < h ≤ 30 m'de 10 m³, 30 < h ≤ 45 m'de 11 m³. İndirgenmiş kapasiteli tank kullanılıyorsa Tablo 11 (TS s.52 / EN s.49) tabanı 5 m³'tür. Süre Madde 8.1.1 (TS s.45 / EN s.42) uyarınca 30 dakikadır; bu, standarttaki en kısa süredir.

Sprinkler seçimi ve yerleşimi

K-faktör, Tablo 37a (TS s.107 / EN s.104): LH'da tasarım yoğunluğu 2,25 mm/dk, sprinkler tipleri conventional, spray, ceiling, flush, flat spray, recessed, concealed ve sidewall, nominal K-faktör 57'dir. LH, standartta tek bir K-faktörüyle sınırlanan tek sınıftır.

Kapsama alanı, Tablo 19 (Madde 12.2, TS s.73 / EN s.70):

Sidewall, Tablo 20 (TS s.74 / EN s.71): LH'da sidewall sprinkler başına azami alan 17,0 m², duvar boyunca sprinklerler arası 4,6 m, sprinklerden duvar sonuna 2,3 m. Oda genişliği w ≤ 3,7 m ise tek sıra, 3,7 < w ≤ 7,4 m ve oda uzunluğu ≤ 9,2 m ise iki sıra standart düzen, uzunluk > 9,2 m ise iki sıra kaydırmalı düzen kullanılır.

Deflektör altı boşluk, Madde 12.1.2 a) (TS s.73 / EN s.70): LH ve OH'de çatı ve tavan sprinklerlerinin deflektörü altında flat spray sprinklerde en az 0,3 m, diğer tüm hâllerde en az 0,5 m serbest boşluk bırakılır.

Duvar mesafesi, Madde 12.4.1 (TS s.75 / EN s.72): duvar ve bölmelerden sprinklere azami mesafe, aşağıdakilerin en küçüğüdür: standart aralıkta 2,0 m; kaydırmalı aralıkta 2,3 m; tavan/çatı açık kirişli veya mertekler açıktaysa 1,5 m; açık cepheli binaların açık yüzünden 1,5 m; dış duvarlar yanıcı malzeme veya metalse 1,5 m; Tablo 19 ve Tablo 20'de verilen azami mesafenin yarısı. LH'da Tablo 19'un 4,6 m'sinin yarısı 2,3 m'dir, dolayısıyla standart düzende 2,0 m belirleyici olur.

LH'ya özgü boru hesabı

LH, standartta kendi boru tablosuna sahip tek sınıftır ve tablo iki satırdır.

Tablo 27 (Madde 13.3.3.1, TS s.90 / EN s.87):

Madde 13.3.1.2 (TS s.88 / EN s.85) bu tablonun kapsamını netleştirir: Light Hazard'da Tablo 27 yalnız her kol üzerindeki son üç veya dört sprinkleri besleyen boruları belirler.

Tasarım noktası, Tablo 25 (Madde 13.3.2.2, TS s.89 / EN s.86):

Madde 13.3.3.1 bir esneklik tanır: hidrolik hesap mümkün olduğunu gösterirse tasarım noktası ile kontrol vana seti arasına 25 mm çaplı boru konabilir. Ancak 2 sprinkler noktası belirleyici ise 3. ve 4. sprinkler arasına 25 mm boru konmayacaktır.

Basınç kaybı sınırı, Tablo 28 (Madde 13.3.3.2, TS s.90 / EN s.87):

NOT: birden fazla katlı binalarda basınç kaybı, ilgili sprinkler seviyesi ile en üst kattaki sprinkler seviyesi arasındaki statik basınca eşdeğer bir miktar kadar artırılabilir.

Birim kayıplar, Tablo 29 (TS s.90 / EN s.87):

Madde 13.3.3.3: bir kol borusunda ikiden fazla sprinkler varsa, 2 sprinkler noktası ile dağıtım borusu arasındaki basınç kaybı Tablo 29 sütun 2'deki değerle, bu bağlantı ile kontrol vana seti arasındaki kayıp ise sütun 3'teki metre başına değerle belirlenir.

Çalışma örneği (standart değerlerle yapılan aritmetik): dört veya daha fazla sprinklerli bir LH kolunda izin verilen toplam sürtünme kaybı Tablo 28 uyarınca 0,7 bar = 700 mbar'dır. Yol tamamen 25 mm ile çekilseydi Tablo 29 sütun 3'e göre 198 mbar/m ile yalnız 700 / 198 = 3,5 m gidilebilirdi; aynı yol 50 mm ile çekilirse 7,8 mbar/m ile 700 / 7,8 = 89 m'ye çıkılır. LH'da çapın neden hızla büyütüldüğü bu iki sayıda görülür.

Asgari çap, Tablo 36 (Madde 13.4.5, TS s.106 / EN s.103): LH riskinde asgari boru çapı 20 mm'dir.

Minimum basınç ve diğer LH sınırları

• Madde 13.4.4 (TS s.105 / EN s.102): en gayri müsait sprinklerdeki basınç, Madde 13.4.1'deki yoğunluğu sağlamak için gerekenden veya LH'da 0,70 bar'dan, hangisi yüksekse ondan az olmayacaktır.
• Tablo 17 (Madde 11.1.3, TS s.70 / EN s.67): tek bir yaş alarm vanasının kontrol ettiği azami korunan alan LH'da 10 000 m²'dir.
• Tablo 39 (Madde 15.4, TS s.111 / EN s.108): LH tesisatını boşaltan drenaj vanası ve borusunun asgari çapı 40 mm'dir.
• Madde 20.1.4 a) (TS s.121 / EN s.118): LH tesisatlarında sahada en az 6 yedek sprinkler bulundurulur.
• Tablo 15 (TS s.65 / EN s.62): emiş kaldırmalı pompalarda LH için priming tankı en az 100 litre, priming borusu en az 25 mm.
• Madde 9.5.3 (TS s.57 / EN s.54): tek besleme olarak kullanılan basınçlı tankta LH için asgari su hacmi 15 m³'tür. Madde 9.6.1 c) basınçlı tankı yalnız LH ve OH1'de tek besleme olarak kabul eder.
• Madde 5.4 (TS s.33 / EN s.30): gizli hacimlerdeki koruma, ana tehlike sınıfı LH olduğunda LH'ya, diğer tüm hâllerde OH1'e göre yapılır.
• Madde F.4 (TS s.146 / EN s.143): Annex F'in uygulandığı hâllerde quick response sprinkler kullanılır; standard 'A' ve special response ancak alanı en az 500 m² veya yüksekliği en az 5 m olan odalarda kullanılabilir.

Bir tutarlılık kontrolü (aritmetik): LH'da bir sprinklerin kapsadığı azami alan 21,0 m² ve tasarım yoğunluğu 2,25 mm/dk ise gereken debi 2,25 x 21,0 = 47,25 l/dk'dır. Madde 14.3'teki Q = K√P bağıntısı ve K = 57 ile bu debinin gerektirdiği basınç (47,25 / 57)² = 0,69 bar çıkar; Madde 13.4.4'ün 0,70 bar tabanı bu değerin hemen üzerindedir, yani LH'da minimum basınç kuralı tam kapsama alanında dahi belirleyici olur.

Sık Sorulan Sorular

EN 12845'te Light Hazard tasarım kriteri nedir?

Tablo 3 (Madde 7.1, TS s.39 / EN s.36): LH için tasarım yoğunluğu 2,25 mm/dk, operasyon alanı 84 m² (yaş veya ön-tepkili sistem). Bu iki değerin çarpımı 189 l/dk eder. Aynı satır, LH'da kuru veya alternatif tesisata izin vermez ve OH1'e geçilmesini şart koşar.

Bir alan hangi şartlarda LH sayılır?

Madde 6.2.2 (TS s.34 / EN s.31): LH, düşük yangın yükü ve düşük yanıcılığa sahip, hiçbir tek kompartımanı 126 m²'den büyük olmayan ve yangına dayanımı en az 30 dakika olan kullanımları kapsar. Tablo A.1 (TS s.127 / EN s.124) yalnız üç kalem sayar: okullar ve diğer eğitim kurumları (belirli alanlar), ofisler (belirli alanlar) ve cezaevleri.

Hastane ve otel LH midir?

Hayır. Tablo A.2 (TS s.128 / EN s.125) OH1 sütununda Hospitals, Hotels, Libraries (kitap depoları hariç), Restaurants, Schools ve Offices yer alır. LH listesi olan Tablo A.1 yalnız okulların ve ofislerin belirli alanlarını ve cezaevlerini içerir; hastane ve otel bu listede yoktur.

LH'da minimum sprinkler deşarj basıncı kaç bardır?

Madde 13.4.4 (TS s.105 / EN s.102): hidrolik olarak en gayri müsait konumdaki sprinklerdeki basınç, Madde 13.4.1'deki yoğunluğu sağlamak için gerekenden veya LH'da 0,70 bar'dan, hangisi yüksekse ondan az olmayacaktır.

LH'da boru çapları nasıl belirlenir?

Tablo 27 (TS s.90 / EN s.87) yalnız iki satırdır: tüm kol boruları ve terminal dağıtım boruları için 20 mm çap 1 sprinkler, 25 mm çap 3 sprinkler besler. Tasarım noktasının yukarısındaki her şey Madde 13.3.3.2 uyarınca Tablo 28 ve Tablo 29 değerleriyle hidrolik hesapla boyutlandırılır. Madde 13.4.5 ve Tablo 36 asgari çapı LH'da 20 mm olarak verir.

Kaynakça

• TS EN 12845+A2:2026 Madde 4.4.3.2 (TS s.28 / EN s.25)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 5.4 (TS s.33 / EN s.30), Madde 6.2.2 (TS s.34 / EN s.31)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 7.1, Tablo 3 (TS s.38-39 / EN s.35-36)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 7.3.1, Tablo 6 (TS s.42 / EN s.39)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 8.1.1 (TS s.45 / EN s.42)
• TS EN 12845+A2:2026 Tablo 9 (TS s.50 / EN s.47), Tablo 11 (TS s.52 / EN s.49)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 9.5.3, Madde 9.6.1 (TS s.57-59 / EN s.54-56)
• TS EN 12845+A2:2026 Tablo 15 (TS s.65 / EN s.62), Madde 10.7.1, Tablo 16 (TS s.65 / EN s.62)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 11.1.3, Tablo 17 (TS s.70 / EN s.67)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 12.1.2, Madde 12.2, Tablo 19 (TS s.73 / EN s.70), Tablo 20 (TS s.74 / EN s.71), Madde 12.4.1 (TS s.75 / EN s.72)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.3.1.2 (TS s.88 / EN s.85), Madde 13.3.2.2, Tablo 25 (TS s.89 / EN s.86)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.3.3.1, 13.3.3.2, 13.3.3.3, Tablo 27, Tablo 28, Tablo 29 (TS s.89-90 / EN s.86-87)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.4.4 (TS s.105 / EN s.102), Madde 13.4.5, Tablo 36 (TS s.106 / EN s.103)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 14.3, Tablo 37a (TS s.107 / EN s.104)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 15.4, Tablo 39 (TS s.111 / EN s.108)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.1.4 (TS s.121 / EN s.118)
• TS EN 12845+A2:2026 Tablo A.1 (TS s.127 / EN s.124), Tablo A.2 (TS s.128 / EN s.125)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde F.4 (TS s.146 / EN s.143)