Kaynak: TS EN 12845+A2:2026 (EN 12845:2015+A2:2026), Madde 10.1, 10.7.5, 10.8, 10.9 ve Annex I.
A2:2026 revizyonu pompa konusunu ikiye ayırdı. Madde 10.1 (TSE s.60 / EN s.57) tek cümleye indi: pompalardan oluşan su kaynakları EN 17451'e uygun olmalıdır. Yani pompa setinin ve kontrolörünün donanım ayrıntısı artık EN 12845'te değil, EN 17451'dedir. EN 12845'te kalanlar şunlardır: pompa setini neyin başlattığı (Madde 10.7.5), hangi durumların izleneceği (Madde 10.8.5 ve 10.9.2) ve bu sinyallerin nereye, hangi alarm tipiyle iletileceği (Annex I). Bu yazı yalnız bu kalan hükümleri ele alır.
Pompa setini ne başlatır: iki basınç şalteri
Madde 10.7.5.1 (TSE s.66 / EN s.63) üç şey ister:
- Her pompa setini başlatmak için iki basınç şalteri sağlanır.
- Basınç şalterlerine giden boru en az 15 mm olmalıdır.
- Şalterler, ikisinden herhangi biri pompa setini başlatacak biçimde bağlanır.
Madde 10.7.5.3 (TSE s.67 / EN s.64) bu düzeneğin test edilebilir olmasını şart koşar: her basınç şalteriyle pompa setinin başlatılmasını test edecek düzenleme bulunur. Ana boru ile herhangi bir pompa seti başlatma basınç şalteri arasındaki bağlantıya bir izolasyon vanası konulmuşsa, bu vanaya paralel bir çek vana takılır; böylece izolasyon vanası kapalıyken bile ana borudaki basınç düşüşü şaltere iletilir.
Madde 15.5.1 d) (TSE s.111 / EN s.108) otomatik pompa seti başlatma cihazını test etmek için 15 mm test vanası takılmasını ister.
Başlama eşikleri ve manuel durdurma
Madde 10.7.5.2 (TSE s.66 / EN s.63), p'yi kapalı vana durumundaki basınç olarak tanımlar ve iki eşik verir:
| Olay | Eşik | Madde |
|---|---|---|
| Birinci pompa setinin otomatik başlaması | Ana boru basıncı 0,8p değerinden düşük olmayan bir değere inince | 10.7.5.2 |
| İkinci pompa setinin başlaması (iki set varsa) | Basınç 0,6p değerinden düşük olmayan bir değere inmeden önce | 10.7.5.2 |
Aynı maddenin son cümlesi tasarımın en belirleyici hükmüdür: pompa bir kez başladıktan sonra elle durdurulana kadar çalışmaya devam eder. Yani otomatik durdurma yoktur.
Eşikler oransaldır, sabit bar değeri değildir. Kapalı vana basıncı p = 8,0 bar olan bir sette 0,8p = 6,4 bar ve 0,6p = 4,8 bar olur; bu yalnız maddenin aritmetiğidir, standartta örnek olarak verilmiş bir değer değildir.
Elektrikli pompa setinde izlenecek dört durum
Madde 10.8.5.1 (TSE s.68 / EN s.65) dört durumu sayar ve Annex I'e atıf yapar:
- Motora elektrik mevcudiyeti; AC ise üç fazın hepsinde,
- Pompa talepte (pump on demand),
- Pompa çalışıyor (pump running),
- Start arızası (start failure).
Madde 10.8.5.2 gösterimi ikiye ayırır: izlenen durumların hepsi pompa odasında ayrı ayrı görsel olarak gösterilir; pompa çalışıyor ve arıza alarmı ayrıca sorumlu personelin sürekli bulunduğu bir yerde hem sesli hem görsel olarak gösterilir.
Dizel pompa setinde dört gösterge
Madde 10.9.1 (TSE s.68 / EN s.65): dizel tahrikli pompa setleri ve yardımcı ekipmanları EN 17451'e uygun olur; pompa odasında dizel pompa setini üreticinin belirlediği sınırlar ve EN 17451 içinde çalışır tutmaya yetecek kadar taze hava her zaman bulunur.
Madde 10.9.2 (TSE s.69 / EN s.66) "Starter alarm indication" başlığıyla dört durumu sıralar. Bu dört durum hem yerel olarak hem de sorumlu personelin bulunduğu bir yerde ikaz lambalarıyla gösterilir:
- a) pompa çalışıyor,
- b) start arızası,
- c) ortak arızalar (common faults),
- d) otomatik mod kapalı.
Madde 10.9.3 devreye alma testini de EN 17451'e devreder: saha devreye alma testi EN 17451'e uygun olarak yapılır.
Saha notu: A2 metninde deneme sayısı, susturma butonu, lamba testi veya ikaz lambası rengi gibi kontrolör iç detayları yer almaz. Bu konularda EN 12845'e değil EN 17451'e ve üretici belgesine dayanmak gerekir.
Etiketleme: alarm hangi adla görünecek
Madde 18.2.6.2 (TSE s.119-120 / EN s.116-117) 10.8.5.1 ve 10.9.2'de belirtilen alarmların hem pompa seti kontrolöründe hem sorumlu personel mahallinde uygun şekilde işaretlenmesini ister:
- a) dizel yangın pompası marş anahtarı kapalı,
- b) dizel yangın pompası start arızası,
- c) pompa çalışıyor,
- d) dizel kontrolör arızası.
Elle çalıştırılan durdurma mekanizması "SPRINKLER PUMP SHUT-OFF" olarak etiketlenir.
Elektrik tarafında Madde 10.8.3.2 (TSE s.68 / EN s.65) besleme anahtarının şu yazıyla etiketlenmesini ister: "SPRINKLER PUMP MOTOR SUPPLY - NOT TO BE SWITCHED OFF IN THE EVENT OF FIRE". Harfler en az 10 mm yüksekliğinde, kırmızı zemin üzerine beyaz olur ve anahtar kurcalanmaya karşı kilitlenir.
Besleme ve kablolama: izleme sinyalinin dayandığı altyapı
Madde 10.8.2 (TSE s.67 / EN s.64):
- Pompa setine giden besleme yalnız sprinkler sistemine ait olur ve diğer bütün bağlantılardan ayrılır. Elektrik idaresinin izin verdiği yerde besleme, binaya gelen ana şalterin giriş tarafından alınır; izin verilmezse ana şalterden bir bağlantı ile alınır.
- Her güç kablosuna yalnız bir yük bağlanır.
- Güç kabloları alev geciktirici olur ve EN 60332, deney tipi B veya C'ye uygun yanma davranışı gösterir. İletken kesiti en az 2,5 mm² Cu'dur.
- Alev geciktirici kablolar ek şart aranmadan şu şekillerde serilebilir: a) en az 70 cm örtü ile gömülü; b) yanmaz malzemeden döşeme ve duvarlar içinde yeterli örtüyle, örneğin 10 cm beton örtü; c) sprinkler pompa odalarında; d) sprinklerli veya 5.1.2 c)'ye uygun ana elektrik pano odalarında.
- Aksi halde E 90 yangına dayanıklı kablolar kullanılır.
- Sprinkler sistemleri iki elektrik kaynağından besleniyorsa, pompa setine giden kablolar birbirinden en az 3 m uzağa serilmelidir.
Madde 10.8.4 (TSE s.68 / EN s.65) kablo kesiti için tek bir sayı verir: doğru kesiti hesaplamada kullanılacak akım, pompa setinin mümkün olan en büyük tam yük akımının %150'si alınarak belirlenir.
Madde 10.8.1.3: pompa seti başladıktan sonra 15 s içinde anma kapasitesinde çalışmalıdır. Madde 10.8.1.2: montaj çizimleri, ana besleme ve trafo şemaları, kontrol panosu, motor, kontrol alarm devreleri ve sinyal bağlantıları gibi güncel dokümantasyon sprinkler vana veya pompa bölmesinde hazır bulundurulur.
Annex I: sinyal nereye gider, hangi tiple
Madde I.1 (TSE s.158 / EN s.155): alarmlar sprinkler kontrol odasındaki veya pompa odasındaki bir alarm paneline bağlanır ve önemine göre ileri iletilir. Alarmlar, tesis içinde veya dışında sürekli görevli bir yere iletilir; B tipi (teknik) alarmlar ek olarak sorumlu bir kişiye de iletilebilir.
Tablo I.1'in pompa ile ilgili satırları:
| Alarm | Madde | Alarm tipi |
|---|---|---|
| Su akış alarmı | 16.1.1 | A |
| Şehir şebekesinde düşük basınç | 9.2 | B |
| Pompa odasında su akış dedektörü | 10.3.2 | A |
| Priming (dolgu) tankı alçak seviye | 10.6.2.4 | B |
| Elektrikli pompa seti: talepte | 10.8.5.1 | B |
| Elektrikli pompa seti: start arızası | 10.8.5.1 | B |
| Elektrikli pompa seti: çalışıyor | 10.8.5.1 | A |
| Elektrikli pompa seti: elektrik yok | 10.8.5.1 | B |
| Dizel pompa seti: otomatik mod kapalı | 10.9.2 | B |
| Dizel pompa seti: start arızası | 10.9.2 | B |
| Dizel pompa seti: çalışıyor | 10.9.2 | A |
| Dizel pompa seti: ortak arıza | 10.9.2 | B |
| Kuru borulu ve ön tepkili sistemlerde düşük basınç | 16.2.3 | B |
Madde I.2 (TSE s.159 / EN s.156) ayrımı tanımlar: su akış alarmlarından ve alarm vanalarından gelen sinyaller yangın alarmı (A seviyesi) olarak gösterilir. Yerel koşullara bağlı olarak sprinkler pompa setinin çalıştığını bildiren sinyal alternatif olarak arıza alarmı gibi ele alınabilir. Sistemin yangında doğru çalışmasını engelleyebilecek elektrik kesintisi gibi teknik arızalar arıza alarmı (B seviyesi) olarak gösterilir.
İzleme zincirinin periyodik doğrulaması
Madde 20.2.2.4 (TSE s.122 / EN s.119) haftalık otomatik pompa seti başlatma testini tanımlar: dizelde yakıt ve yağ seviyeleri kontrol edilir; başlatma cihazındaki su basıncı düşürülerek otomatik başlama koşulu benzetilir; pompa seti başladığında başlama basıncı kontrol edilir ve kaydedilir; dizelde yağ basıncı ve açık devre soğutmada soğutma suyu akışı kontrol edilir.
Madde 20.2.2.5: bu testin hemen ardından dizel motor 20 dk ya da üreticinin önerdiği süre kadar çalıştırılır, durdurulur ve elle start test butonuyla hemen yeniden çalıştırılır.
Madde 20.3.4.3 (TSE s.125 / EN s.122) yıllık rutinde dizel motor start edememe testini ister ve alarmın 10.9.7.2'ye uygunluğunun test edilmesini söyler. A2:2026'da Madde 10.9 yalnız 10.9.1, 10.9.2 ve 10.9.3 alt maddelerinden oluştuğu için bu, metinde kalmış artık bir çapraz atıftır; testin içeriği pratikte EN 17451 üzerinden tanımlanır. Maddenin ikinci cümlesi geçerlidir: bu testin hemen ardından motor manuel başlatma sistemiyle çalıştırılır.
Sık Sorulan Sorular
EN 12845+A2:2026'da pompa seti kaç basınç şalteriyle başlatılır?
Madde 10.7.5.1 (TSE s.66 / EN s.63) her pompa setini başlatmak için iki basınç şalteri ister. Şalterlere giden boru en az 15 mm olmalı ve şalterler, ikisinden herhangi biri pompa setini başlatacak biçimde bağlanmalıdır.
Pompa seti hangi basınçta devreye girer?
Madde 10.7.5.2 (TSE s.66 / EN s.63): ilk pompa seti, ana boruda basınç kapalı vana basıncı p'nin 0,8p değerine düşünce otomatik başlar. İki pompa seti varsa ikincisi 0,6p değerine düşmeden önce başlar. Pompa, başladıktan sonra elle durdurulana kadar çalışır.
Elektrikli pompa setinde hangi durumlar izlenir?
Madde 10.8.5.1 (TSE s.68 / EN s.65) dört durum sayar: motora elektrik mevcudiyeti (AC ise üç fazın hepsinde), pompa talepte, pompa çalışıyor ve start arızası.
Dizel pompa setinde hangi göstergeler zorunludur?
Madde 10.9.2 (TSE s.69 / EN s.66): pompa çalışıyor, start arızası, ortak arıza ve otomatik mod kapalı. Bu dört durum hem yerel olarak hem de sorumlu personelin sürekli bulunduğu bir yerde ikaz lambalarıyla gösterilir.
Hangi alarm A tipi, hangisi B tipi sayılır?
Tablo I.1 (TSE s.158 / EN s.155): su akış alarmı ve pompa odasındaki akış dedektörü A tipidir. Elektrikli pompa setinin talep, start arızası ve elektrik yok sinyalleri B tipi, pompa çalışıyor sinyali A tipidir. Madde I.2 yerel koşullara bağlı olarak pompa çalışıyor sinyalinin arıza alarmı gibi ele alınabileceğini belirtir.
A2:2026 ile pompa kontrolörü hükümleri nereye taşındı?
Madde 10.1 (TSE s.60 / EN s.57) artık tek cümledir: pompalardan oluşan su kaynakları EN 17451'e uygun olmalıdır. Kontrolör donanımının ayrıntısı EN 12845'te değil EN 17451'dedir; EN 12845'te başlatma mantığı (10.7.5), izlenecek durumlar (10.8.5, 10.9.2) ve alarm iletimi (Annex I) kalmıştır.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.1 (TSE s.60 / EN s.57)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.3.2 (TSE s.61 / EN s.58)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.6.2.4 (TSE s.63 / EN s.60)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.7.5.1, 10.7.5.2 (TSE s.66 / EN s.63)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.7.5.3, 10.8.1.2, 10.8.1.3, 10.8.2 (TSE s.67 / EN s.64)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.8.3.2, 10.8.4, 10.8.5.1, 10.8.5.2, 10.9.1 (TSE s.68 / EN s.65)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.9.2, 10.9.3 (TSE s.69 / EN s.66)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 15.5.1 (TSE s.111 / EN s.108)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 16.2.3 (TSE s.114 / EN s.111)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 18.2.6.2 (TSE s.119-120 / EN s.116-117)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.2.4, 20.2.2.5 (TSE s.122 / EN s.119)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.4.3 (TSE s.125 / EN s.122)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex I, Madde I.1 ve Tablo I.1 (TSE s.158 / EN s.155), Madde I.2 (TSE s.159 / EN s.156)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.