Kaynak: TS EN 12845+A2:2026 (EN 12845:2015+A2:2026), Madde 6.2.2, 7.1, 13.3.3, 13.4.4, 14.3 ve Tablo 3, 6, 9, 16, 19, 25, 27, 28, 29, 37a.
Hafif tehlike (Light Hazard, LH) sınıfı EN 12845'in en kısa hesap zinciridir: tek yoğunluk, tek K faktörü, iki satırlık boru tablosu ve iki sayılık bir sürtünme bütçesi. Buna rağmen pratikte en çok karıştırılan yer de burasıdır, çünkü "4 sprinkler" ifadesi iki farklı anlamda kullanılır. Bu yazı LH ön hesaplı tasarımın tam zincirini standardın kendi sayılarıyla kurar.
LH nedir: Madde 6.2.2
Madde 6.2.2 (TSE s.34 / EN s.31): LH, düşük yangın yükü ve düşük yanabilirliğe sahip, hiçbir tek bölmesi 126 m²'den büyük olmayan ve en az 30 dk yangın dayanımı bulunan kullanımları kapsar. Örnekler Annex A'dadır.
Madde 5.4 (TSE s.33 / EN s.30) bir de türev kural verir: gizli hacimlerdeki koruma, ana tehlike sınıfı LH olduğunda LH, diğer bütün durumlarda OH1 olur.
Hidrolik tasarım kriteri: Tablo 3
Madde 7.1 (TSE s.38 / EN s.35): tasarım yoğunluğu, ilgili odadaki veya operasyon alanındaki (hangisi daha az sprinkler içeriyorsa) bütün tavan/çatı sprinklerleri artı varsa raf içi ve ilave sprinklerler çalışırken, bu maddede verilen uygun değerden az olmamalıdır.
Tablo 3'ün LH satırı (TSE s.39 / EN s.36):
| Tehlike sınıfı | Tasarım yoğunluğu (mm/dk) | Operasyon alanı, yaş veya ön tepkili (m²) | Operasyon alanı, kuru veya alternatif (m²) |
|---|---|---|---|
| LH | 2,25 | 84 | İzin verilmez, OH1 kullanın |
Buradan iki türev sayı çıkar. Operasyon alanı talebi: 2,25 mm/dk × 84 m² = 189 l/dk. Sprinkler başına talep, Tablo 19'un LH için verdiği azami alanla: 2,25 mm/dk × 21,0 m² = 47,25 l/dk.
Sprinkler: K57 ve 0,70 bar
Tablo 37a (Madde 14.2.1, TSE s.107 / EN s.104) LH satırı:
| Tehlike sınıfı | Tasarım yoğunluğu | Sprinkler tipi | Anma K faktörü |
|---|---|---|---|
| LH | 2,25 mm/dk | konvansiyonel, sprey, tavan, gömme, düz sprey, ankastre, gizli ve sidewall | 57 |
LH, standardın K57'ye izin verdiği tek sınıftır.
Madde 13.4.4 (TSE s.105 / EN s.102): hidrolik olarak en olumsuz sprinklerdeki basınç, 13.4.1'de belirtilen yoğunluğu sağlamak için gerekenden veya LH'de 0,70 bar'dan, hangisi yüksekse ondan az olmaz.
Madde 14.3 (TSE s.107-108 / EN s.104-105) formülü verir: Q = K√P, Q l/dk, P bar. Buna göre K57 sprinkler 0,70 barda 57 × √0,70 = 47,7 l/dk verir. Bu değer, Tablo 19'un 21,0 m²'sine bölündüğünde 2,27 mm/dk eder; yani 0,70 bar tabanı, azami koruma alanında Tablo 3'ün 2,25 mm/dk yoğunluğunu zaten sağlar.
Sprinkler yerleşimi: Tablo 19 ve Tablo 20
Tablo 19 (Madde 12.2, TSE s.73 / EN s.70), sidewall dışındaki sprinklerler için:
| Tehlike sınıfı | Sprinkler başına azami alan (m²) | Standart yerleşim S ve D (m) | Şaşırtmalı yerleşim S (m) | Şaşırtmalı yerleşim D (m) |
|---|---|---|---|---|
| LH | 21,0 | 4,6 | 4,6 | 4,6 |
Sidewall kullanılacaksa Tablo 20 (TSE s.74 / EN s.71) LH için sprinkler başına 17,0 m², duvar boyunca sprinklerler arası 4,6 m ve sprinklerden duvar ucuna 2,3 m verir.
Duvar ve bölmelere mesafe Madde 12.4.1 (TSE s.75 / EN s.72) ile sınırlanır ve maddede sayılan değerlerin en küçüğü seçilir: standart yerleşimde 2,0 m; şaşırtmalı yerleşimde 2,3 m; tavan/çatı açık kirişli veya mertekler açıktaysa 1,5 m; açık cepheli binaların açık yüzünden 1,5 m; dış duvarlar yanıcı malzemedense 1,5 m; dış duvarlar metalse (yanıcı kaplama/yalıtım ile veya olmadan) 1,5 m; ve Tablo 19 ile 20'de verilen azami mesafenin yarısı.
Madde 12.1.2 a) (TSE s.73 / EN s.70): LH ve OH'ta tavan ve çatı sprinklerlerinin deflektörünün altında düz sprey sprinklerlerde 0,3 m, diğer bütün durumlarda 0,5 m boş mesafe korunur.
Madde 12.3 (TSE s.75 / EN s.72): sprinklerler 2 m'den küçük aralıklarla tesis edilmez; istisnalar, komşu sprinklerlerin birbirini ıslatmasını önleyen düzenlemeler (yaklaşık 200 mm × 150 mm baffle veya araya giren yapısal öğeler), raflardaki ara sprinklerler ve yürüyen merdiven/merdiven boşluklarıdır.
Tasarım noktası: Tablo 25 ve "4 sprinkler" ifadesinin anlamı
Madde 13.3.2.2 (TSE s.89 / EN s.86): LH tesisatlarında tasarım noktası, Tablo 25 sütun 3'te belirtilen sprinklerin akış aşağısındadır.
Tablo 25 (TSE s.89 / EN s.86):
| Tehlike sınıfı | Bir odada, bir range üzerindeki sprinkler sayısı | Tasarım noktasının akış aşağısında olduğu n. sprinkler |
|---|---|---|
| LH | ≤ 3 | 3 |
| LH | ≥ 4 | 4 |
Bu tablo eş zamanlı açılan sprinkler sayısını vermez; tasarım noktasının konumunu verir. Eş zamanlı çalışan sprinkler kabulü, tam hesaplı sistemlerde Madde 13.4.1'in (TSE s.101 / EN s.98) "en yakın komşu dört sprinkler" tanımından gelir; ön hesaplı LH'de ise yoğunluk, Tablo 6 ve Tablo 16'nın besleme şartlarıyla dolaylı olarak sağlanır (Madde 7.1 NOT).
Boru çapları: Tablo 27 ve 25 mm istisnası
Madde 13.3.1.2 (TSE s.88 / EN s.85): range borusu çapları ve her çapın besleyeceği azami sprinkler sayısı Tablo 30'a göre belirlenir; Light Hazard'da ise Tablo 27 yalnız her range'deki son üç veya dört sprinkleri besleyen boruları tanımlar.
Tablo 27 (Madde 13.3.3.1, TSE s.90 / EN s.87):
| Borular | Çap (mm) | Range borularındaki azami sprinkler sayısı |
|---|---|---|
| Bütün range boruları ve terminal dağıtım boruları | 20 | 1 |
| Bütün range boruları ve terminal dağıtım boruları | 25 | 3 |
Madde 13.3.3.1'in ikinci paragrafı bir esneklik ve bir yasak içerir: hidrolik hesap mümkün olduğunu gösterirse tasarım noktası ile kontrol vana seti arasına 25 mm çaplı boru konulmasına izin verilir; ancak 2 sprinkler noktası belirleyici ise, 3. ve 4. sprinkler arasına 25 mm boru konulmaz.
Madde 13.3.1.1: boru çapları suyun herhangi bir sprinklere akış yönünde artamaz. Tablo 36 (Madde 13.4.5, TSE s.106 / EN s.103) LH için mutlak alt sınırı verir: 20 mm.
Tasarım noktasının yukarısı: Tablo 28 ve Tablo 29
Madde 13.3.3.2 (TSE s.90 / EN s.87): kontrol vana seti ile bir dizinin her ucundaki tasarım noktası arasındaki bütün boru şebekesi, Tablo 28 ve Tablo 29'daki değerler kullanılarak hidrolik hesapla boyutlandırılır.
Tablo 28 - kontrol vana seti ile herhangi bir tasarım noktası arasındaki azami sürtünme kaybı:
| Bir range üzerinde veya bir odadaki sprinkler sayısı | Azami sürtünme kaybı (yön değişimleri dâhil) | Kullanılacak Tablo 29 sütunu |
|---|---|---|
| ≤ 3 | 0,9 bar | Sütun 2 ve 3 |
| ≥ 4 | 0,7 bar | Sütun 3 |
| Tek sıra hâlinde, dar bir odada veya çatı tepesindeki range'de ≥ 3 | 0,7 bar | Sütun 3 |
Tablo 28'in notu: birden fazla katlı binalarda basınç kaybı, ilgili sprinklerlerin seviyesi ile en üst kattaki sprinklerlerin seviyesi arasındaki statik basınca eşdeğer bir miktar kadar artırılabilir.
Tablo 29 - LH tesisatlarında tasarım debilerindeki basınç kaybı (mbar/m):
| Çap (mm) | Sütun 2 (100 l/dk) | Sütun 3 (225 l/dk) |
|---|---|---|
| 25 | 44 | 198 |
| 32 | 12 | 52 |
| 40 | 5,5 | 25 |
| 50 | 1,7 | 7,8 |
| 65 | 0,44 | 2,0 |
Madde 13.3.3.3 iki sütunun nerede kullanılacağını ayırır: bir range borusunda ikiden fazla sprinkler varsa, 2 sprinkler noktası ile dağıtım borusu arasındaki basınç kaybı Tablo 29'un sütun 2'sindeki değerle; bu bağlantı ile kontrol vana seti arasındaki dağıtım borusu kaybı ise sütun 3'teki metre başına kayıpla belirlenir.
Basit bir bütçe kontrolü: 4 veya daha fazla sprinklerli bir dizide bütçe 0,7 bar = 700 mbar'dır. 32 mm dağıtım borusu 225 l/dk'da metre başına 52 mbar kaybettiğine göre, 12 m'lik bir 32 mm hat 12 × 52 = 624 mbar eder ve bütçe içinde kalır; 14 m aynı çapta 728 mbar ile bütçeyi aşar. Bu, tablonun kendi sayılarının aritmetiğidir.
Besleme tarafı: Tablo 6, Tablo 16 ve Tablo 9
Madde 7.3.1 (TSE s.42 / EN s.39): su beslemesi, her kontrol vana setinde Tablo 6'da belirtilen debi ve basınçlardan az olmayanı sağlayabilmelidir. Su kaynağı ile her kontrol vana seti arasındaki sürtünme ve statik yük kaybı ayrıca hesaplanır.
Tablo 6 LH satırı (TSE s.42 / EN s.39): 225 l/dk debide kontrol vana setinde 2,2 + ps bar. (ps, ilgili dizideki en yüksek sprinklerin kontrol vana seti 'C' manometresi üzerindeki yüksekliğinden doğan statik yük kaybıdır.) LH satırında azami talep debisi sütunu boştur.
Pompa kullanılıyorsa Tablo 16 (Madde 10.7.1, TSE s.65 / EN s.62) LH satırları:
| Sprinkler yüksekliği h (m) | Anma: bar / l/dk | Karakteristik: bar / l/dk |
|---|---|---|
| h ≤ 15 | 1,5 / 300 | 3,7 / 225 |
| 15 < h ≤ 30 | 1,8 / 340 | 5,2 / 225 |
| 30 < h ≤ 45 | 2,3 / 375 | 6,7 / 225 |
Depolama tankı kullanılıyorsa Tablo 9 (Madde 9.3.2.2, TSE s.50 / EN s.47):
| Grup | h (en yüksek sprinklerin en alçak sprinklere göre yüksekliği) | Asgari su hacmi (m³) |
|---|---|---|
| LH (yaş veya ön tepkili) | h ≤ 15 | 9 |
| LH (yaş veya ön tepkili) | 15 < h ≤ 30 | 10 |
| LH (yaş veya ön tepkili) | 30 < h ≤ 45 | 11 |
İndirgenmiş kapasiteli tank kullanılıyorsa Tablo 11 (Madde 9.3.4, TSE s.52 / EN s.49) LH için asgari efektif kapasiteyi 5 m³ olarak verir; bu durumda tank kapasitesi artı otomatik doldurma, 9.3.2'deki tam kapasiteyi sağlamaya yetmelidir.
Madde 8.1.1 (TSE s.45 / EN s.42) LH için asgari besleme süresini 30 dk olarak verir; ancak notu hatırlatır: şehir şebekeleri, tükenmez kaynaklar ve bütün ön hesaplı sistemlerde süre, standardın diğer şartlarında zaten örtülüdür.
Tesisat büyüklüğü
Madde 11.1.3 (TSE s.70 / EN s.67): tek bir yaş alarm vanasının kontrol ettiği azami alan, herhangi bir tali uzantıdaki sprinklerler dâhil, Tablo 17'de gösterileni aşmaz. Tablo 17'nin LH satırı: 10 000 m². Standart LH için tesisat başına sprinkler adedi sınırı koymaz.
Sık Sorulan Sorular
EN 12845'te LH tasarım yoğunluğu ve operasyon alanı nedir?
Tablo 3 (Madde 7.1, TSE s.39 / EN s.36): LH için tasarım yoğunluğu 2,25 mm/dk, operasyon alanı yaş veya ön tepkili sistemlerde 84 m²'dir. LH'de kuru veya alternatif sisteme izin verilmez, bunun yerine OH1 kullanılır.
LH'de tasarım noktası nerededir?
Tablo 25 (Madde 13.3.2.2, TSE s.89 / EN s.86): bir odada bir range üzerinde 3 veya daha az sprinkler varsa tasarım noktası 3. sprinklerin, 4 veya daha fazla sprinkler varsa 4. sprinklerin akış aşağısındadır. Tablo eş zamanlı açılan sprinkler sayısı vermez, tasarım noktasının konumunu verir.
LH'de bir K57 sprinkler asgari basınçta ne kadar su verir?
Madde 13.4.4 (TSE s.105 / EN s.102) LH için asgari sprinkler boşalma basıncını 0,70 bar olarak verir. Madde 14.3 (TSE s.107-108 / EN s.104-105) formülü Q = K√P olduğuna göre K57 sprinkler 0,70 barda 57 × √0,70 = 47,7 l/dk verir.
LH range borusu çapları nasıl seçilir?
Tablo 27 (Madde 13.3.3.1, TSE s.90 / EN s.87): bütün range boruları ve terminal dağıtım boruları için 20 mm çap 1 sprinkler, 25 mm çap 3 sprinkler besler. Tasarım noktası ile kontrol vana seti arasına, hidrolik hesap gösterirse 25 mm boru konulabilir; ancak 2 sprinkler noktası belirleyiciyse 3. ve 4. sprinkler arasına 25 mm boru konulmaz.
LH sistemde su deposu en az kaç m³ olmalıdır?
Tablo 9 (Madde 9.3.2.2, TSE s.50 / EN s.47): ön hesaplı LH yaş veya ön tepkili sistemlerde en yüksek sprinklerin en alçak sprinklere göre yüksekliği h ≤ 15 m ise asgari su hacmi 9 m³, 15 < h ≤ 30 m ise 10 m³, 30 < h ≤ 45 m ise 11 m³'tür.
Tek bir LH kontrol vana seti ne kadar alan koruyabilir?
Tablo 17 (Madde 11.1.3, TSE s.70 / EN s.67): LH için kontrol vana seti başına azami korunan alan 10 000 m²'dir. Standart LH için bir sprinkler adedi sınırı koymaz.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 5.4 (TSE s.33 / EN s.30), Madde 6.2.2 (TSE s.34 / EN s.31)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 7.1 (TSE s.38 / EN s.35), Tablo 3 (TSE s.39 / EN s.36)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 7.3.1, Tablo 6 (TSE s.42 / EN s.39)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 8.1.1 (TSE s.45 / EN s.42)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 9.3.2.2, Tablo 9 (TSE s.50 / EN s.47), Tablo 11 (TSE s.52 / EN s.49)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.7.1, Tablo 16 (TSE s.65 / EN s.62)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 11.1.3, Tablo 17 (TSE s.70 / EN s.67)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 12.1.2, 12.2, Tablo 19 (TSE s.73 / EN s.70), Tablo 20 (TSE s.74 / EN s.71)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 12.3, 12.4.1 (TSE s.75 / EN s.72)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.3.1.1, 13.3.1.2 (TSE s.88 / EN s.85)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.3.2.2, Tablo 25 (TSE s.89 / EN s.86)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.3.3.1, 13.3.3.2, 13.3.3.3, Tablo 27, 28, 29 (TSE s.90 / EN s.87)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.4.1 (TSE s.101 / EN s.98)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.4.4 (TSE s.105 / EN s.102), Tablo 36 (TSE s.106 / EN s.103)
- TS EN 12845+A2:2026 Tablo 37a, Madde 14.3 (TSE s.107-108 / EN s.104-105)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.