Kaynak: TS EN 12845+A2:2026 (EN 12845:2015+A2:2026), Madde 6.2.3, 7.1, 7.3.1, 13.3.4, 13.4.4 ve Tablo 1, 3, 6, 9, 16, 19, 26, 30, 31, 37a.
Orta tehlike (Ordinary Hazard, OH) sınıfı EN 12845 projelerinin çoğunluğunu oluşturur ve ön hesaplı yöntemin en verimli çalıştığı yerdir: iki boru tablosu ve tek bir sürtünme bütçesi ile boru çapları belirlenir. Bu yazı OH ön hesaplı zincirini, sınıflandırmadan kontrol vana setine kadar standardın kendi sayılarıyla kurar.
OH sınıflandırması: Madde 6.2.3
Madde 6.2.3 (TSE s.34 / EN s.31): OH, orta yangın yükü ve orta yanabilirlikte yanıcı malzemelerin işlendiği ya da imal edildiği kullanımları kapsar ve dört gruba ayrılır: OH1, OH2, OH3, OH4.
OH olarak sınıflandırılan kullanımlarda depolama, ancak üç koşul birlikte sağlanırsa yapılabilir:
- a) odanın tamamındaki koruma en az OH3'e göre tasarlanır,
- b) Tablo 1'de gösterilen azami istif yükseklikleri aşılmaz,
- c) tek bir bloğun azami depolama alanı 50 m²'yi aşmaz ve blok çevresinde en az 2,4 m boşluk bırakılır.
Alan OH4 olarak sınıflandırılmışsa veya b) ya da c) sağlanamıyorsa, alandaki depolama HHS olarak ele alınır.
Tablo 1 (TSE s.35 / EN s.32) OH3 koruması için azami istif yüksekliklerini verir:
| İstif kategorisi | Serbest duran veya blok istif ST1 (m) | ST2 - ST6 istif düzenleri (m) |
|---|---|---|
| Kategori I | 4,0 | 3,5 |
| Kategori II | 3,0 | 2,6 |
| Kategori III | 2,1 | 1,7 |
| Kategori IV | 1,2 | 1,2 |
Hidrolik tasarım kriteri: Tablo 3
Tablo 3'ün OH satırları (Madde 7.1, TSE s.39 / EN s.36):
| Tehlike sınıfı | Tasarım yoğunluğu (mm/dk) | Operasyon alanı, yaş veya ön tepkili (m²) | Operasyon alanı, kuru veya alternatif (m²) |
|---|---|---|---|
| OH1 | 5,0 | 72 | 90 |
| OH2 | 5,0 | 144 | 180 |
| OH3 | 5,0 | 216 | 270 |
| OH4 | 5,0 | 360 | İzin verilmez, HHP1 kullanın |
Kuru ve alternatif alanlar tabloda doğrudan verilmiştir; ayrı bir "%25 büyüt" maddesi yoktur. (Böyle bir artış notu yalnız HHS için, Tablo 4 ve Tablo 5'in notlarında tavsiye niteliğinde geçer.)
Yoğunluk ile alanın çarpımı operasyon alanı talebini verir: OH1 5,0 × 72 = 360 l/dk, OH2 5,0 × 144 = 720 l/dk, OH3 5,0 × 216 = 1 080 l/dk, OH4 5,0 × 360 = 1 800 l/dk.
Sprinkler yerleşimi ve K faktörü
Tablo 19 (Madde 12.2, TSE s.73 / EN s.70) OH satırı:
| Tehlike sınıfı | Sprinkler başına azami alan (m²) | Standart yerleşim S ve D (m) | Şaşırtmalı yerleşim S (m) | Şaşırtmalı yerleşim D (m) |
|---|---|---|---|---|
| OH | 12,0 | 4,0 | 4,6 | 4,0 |
Tablo 37a (TSE s.107 / EN s.104) OH satırı: 5,0 mm/dk yoğunlukta konvansiyonel, sprey, tavan, gömme, düz sprey, ankastre, gizli ve sidewall tipleri ile K80 veya K115 kullanılır. LH'nin K57'si OH'ta geçerli değildir.
Bu iki tablodan pratik bir kontrol çıkar. Sprinkler başına azami alan 12,0 m² alınırsa, 5,0 mm/dk yoğunluk için sprinkler başına 5,0 × 12,0 = 60 l/dk gerekir. Madde 14.3'ün Q = K√P formülüyle (TSE s.107-108 / EN s.104-105):
- K80 için gereken basınç: (60/80)² = 0,5625 bar,
- K115 için gereken basınç: (60/115)² = 0,272 bar.
Madde 13.4.4 (TSE s.105 / EN s.102) OH'ta asgari sprinkler boşalma basıncını 0,35 bar olarak bağlar ve "yoğunluğu sağlamak için gereken ile bu değerden hangisi yüksekse" der. Yani K80'de yoğunluk şartı (0,5625 bar) belirleyicidir; K115'te ise 0,35 bar tabanı belirleyici olur ve sprinkler 115 × √0,35 = 68,0 l/dk verir, bu da 12,0 m²'de 5,67 mm/dk yoğunluğa karşılık gelir.
Tasarım noktası: Tablo 26
Madde 13.3.2.3 (TSE s.89 / EN s.86): OH ve HH tesisatlarında tasarım noktası, dağıtım borularıyla range borularının birleşiminin akış aşağısında, Tablo 26 sütun 3'e göre yer alır.
| Tehlike sınıfı | Bir odada, bir dağıtım borusu üzerindeki sprinkler sayısı | Tasarım noktasının bulunduğu, n. sprinkleri taşıyan range birleşimi | Range düzeni |
|---|---|---|---|
| OH | > 16 | 17 | two end-side |
| OH | > 18 | 19 | diğer bütün düzenler |
Aynı madde bir istisna daha verir: bir dizideki, bir odadaki veya tek bir dağıtım borusu üzerindeki sprinkler sayısı, dağıtım borularının tasarlandığı sprinkler sayısından az veya eşitse, tasarım noktası, kontrol vana setine hidrolik olarak en yakın range'in veya dizinin dağıtım borusuna bağlandığı noktanın akış aşağısındadır.
Boru çapları: Tablo 30 ve Tablo 31
Madde 13.3.4.1 (TSE s.91 / EN s.88): range borusu çapları Tablo 30'a, dağıtım borusu çapları Tablo 31'e uygun olur.
Tablo 30 - OH tesisatlarında range borusu çapları (TSE s.91 / EN s.88):
| Range boruları | Düzen | Çap (mm) | Beslenen azami sprinkler sayısı |
|---|---|---|---|
| Bütün dağıtım borularının uzak ucundaki range'ler: son 2 range | 2-end-side | 25 | 1 |
| 32 | 2 | ||
| Son 3 range | 3-end-side | 25 | 2 |
| Son range | 32 | 3 | |
| Diğer bütün düzenler | 25 | 2 | |
| 32 | 3 | ||
| 40 | 4 | ||
| 50 | 9 | ||
| Diğer bütün range boruları | Hepsi | 25 | 3 |
| 32 | 4 | ||
| 40 | 6 | ||
| 50 | 9 |
Tablo 31 - OH tesisatlarında dağıtım borusu çapları (TSE s.91 / EN s.88):
| Dağıtım boruları | Düzen | Çap (mm) | Beslenen azami sprinkler sayısı |
|---|---|---|---|
| Tesisatın uçlarında | 2-end-side | 32 | 2 |
| 40 | 4 | ||
| 50 | 8 | ||
| 65 | 16 | ||
| Diğer bütün düzenler | 32 | 3 | |
| 40 | 6 | ||
| 50 | 9 | ||
| 65 | 18 | ||
| Tasarım noktaları ile kontrol vana seti arası | Hepsi | 13.3.4.2'ye göre hesaplanır |
Madde 13.3.4.1'in son cümlesi bir geometri sınırı ekler: range boruları 6 dereceden fazla eğimli çatılar altında boyuna gidiyorsa, bir range borusundaki sprinkler sayısı altıyı aşmaz.
Madde 13.3.1.1 (TSE s.88 / EN s.85): boru çapları suyun herhangi bir sprinklere akış yönünde artamaz. Tablo 36 (TSE s.106 / EN s.103) OH için mutlak alt sınır verir: K faktörü 80'i aşmayan tek bir sprinkleri besleyen yatay ve upright boru 20 mm, diğer bütün durumlar 25 mm.
Tasarım noktasının yukarısı: 0,5 bar bütçesi
Madde 13.3.4.2 (TSE s.92 / EN s.89): tesisatın en uzak alanındaki tasarım noktası ile kontrol vana seti arasındaki boru çapları, 1 000 l/dk akışta sürtünmeden doğan toplam basınç kaybının 0,5 barı aşmaması sağlanacak şekilde hesaplanır. Bu, 13.3.4.3 ve 13.3.4.4 ile değiştirilebilir.
Madde 13.3.4.3: birden fazla katlı binalarda ya da platform, sundurma gibi farklı kotların bulunduğu yerlerde, tasarım noktasındaki 0,5 barlık kayıp, binadaki en yüksek sprinkler noktası ile ilgili kattaki uzak alan tasarım noktası arasındaki yükseklik farkından doğan statik basınca eşdeğer bir miktar kadar artırılabilir. Bu durumda en yüksek sprinkler seviyesi ile tesisat manometresi arasındaki yükseklik farkı, gereken manometre basıncıyla birlikte tamamlama sertifikasında belirtilir.
Madde 13.3.4.4: aynı sistem hem OH3 veya OH4 hem HHP veya HHS alanları içeriyor ve hepsi ortak bir su kaynağına bağlıysa, azami 0,5 bar sürtünme kaybı mevcut ek basıncın %50'si kadar artırılabilir. Standardın kendi OH3 örneği (TSE s.92 / EN s.89):
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Kontrol vana setinde gereken basınç, statik hariç (OH3 için Tablo 6) | 1,4 bar |
| En yüksek sprinkler ile kontrol vana seti arasındaki yükseklik farkından doğan basınç | 1,2 bar |
| Kontrol vana setinde gereken basınç | 2,6 bar |
| HH için uygun debide kontrol vana setinde mevcut basınç (örnek) | 6,0 bar |
| Kullanılabilecek ek basınç: %50 × (6,0 - 2,6) | 1,7 bar |
| Boru şebekesinin boyutlandırılacağı azami basınç kaybı: 0,5 + 1,7 × (1 000/1 350)² | 1,43 bar |
Besleme tarafı: Tablo 6, Tablo 16 ve Tablo 9
Tablo 6 (Madde 7.3.1, TSE s.42 / EN s.39), kontrol vana setinde gereken debi ve basınçlar:
| Tehlike sınıfı | Debi (l/dk) | Kontrol vana setinde basınç (bar) | Azami talep debisi (l/dk) | Kontrol vana setinde basınç (bar) |
|---|---|---|---|---|
| LH (yaş ve ön tepkili) | 225 | 2,2 + ps | - | - |
| OH1 yaş ve ön tepkili | 375 | 1,0 + ps | 540 | 0,7 + ps |
| OH1 kuru ve alternatif / OH2 yaş ve ön tepkili | 725 | 1,4 + ps | 1 000 | 1,0 + ps |
| OH2 kuru ve alternatif / OH3 yaş ve ön tepkili | 1 100 | 1,7 + ps | 1 350 | 1,4 + ps |
| OH3 kuru ve alternatif / OH4 yaş ve ön tepkili | 1 800 | 2,0 + ps | 2 100 | 1,5 + ps |
NOT: ps, ilgili dizideki en yüksek sprinklerin kontrol vana seti 'C' manometresi üzerindeki yüksekliğinden doğan statik yük kaybıdır (bar).
Tablonun satır etiketleri iki sınıfı birleştirir. OH3 yaş sistemi 1 100 l/dk @ 1,7 + ps bar satırındadır; OH3 kuru sistemi ise bir alt satırda, 1 800 l/dk @ 2,0 + ps bar ve azami talep 2 100 l/dk @ 1,5 + ps bar değerlerindedir. Tablo 16 (TSE s.65 / EN s.62) pompa karakteristiklerinde de aynı satır birleştirmesi vardır; örneğin "OH2 kuru veya alternatif / OH3 yaş veya ön tepkili, h ≤ 15 m" satırı anma 1,4 bar - 2 250 l/dk, karakteristik 2,9 bar - 1 350 l/dk ve 3,2 bar - 1 100 l/dk verir.
Tablo 9'un OH satırları (Madde 9.3.2.2, TSE s.50 / EN s.47), ön hesaplı sistemler için asgari efektif su hacmi:
| Grup | h ≤ 15 m | 15 < h ≤ 30 m | 30 < h ≤ 45 m |
|---|---|---|---|
| OH1 yaş veya ön tepkili | 55 m³ | 70 m³ | 80 m³ |
| OH1 kuru/alternatif veya OH2 yaş/ön tepkili | 105 m³ | 125 m³ | 140 m³ |
| OH2 kuru/alternatif veya OH3 yaş/ön tepkili | 135 m³ | 160 m³ | 185 m³ |
| OH3 kuru/alternatif veya OH4 yaş/ön tepkili | 160 m³ | 185 m³ | 200 m³ |
| OH4 kuru veya alternatif | HH koruması kullanın |
Madde 8.1.1 (TSE s.45 / EN s.42) OH için asgari besleme süresini 60 dk olarak verir.
Tesisat büyüklüğü
Tablo 17 (Madde 11.1.3, TSE s.70 / EN s.67): OH için, içindeki LH sprinklerleri dâhil, kontrol vana seti başına azami korunan alan 12 000 m²'dir (Annex D ve Annex F'de izin verilenler hariç).
Ne zaman ön hesap yapılamaz
Madde 13.1 (TSE s.85 / EN s.82) iki durumda tam hesabı zorunlu kılar: ara seviye HHS sprinkleri bulunan yerleşimler ve gridli veya looplu yerleşimler. Madde 11.1.1 (TSE s.69 / EN s.66) bunu tamamlar: grid ve loop sistemlerde yalnız yaş borulu tesisat kullanılır.
Sık Sorulan Sorular
EN 12845'te OH gruplarının tasarım yoğunluğu ve operasyon alanı nedir?
Tablo 3 (Madde 7.1, TSE s.39 / EN s.36) dört grubun tamamına 5,0 mm/dk yoğunluk verir. Yaş veya ön tepkili operasyon alanları OH1 72 m², OH2 144 m², OH3 216 m², OH4 360 m²'dir. Kuru veya alternatif sistemlerde OH1 90 m², OH2 180 m², OH3 270 m²; OH4'te kuru sisteme izin verilmez, HHP1 kullanılır.
OH'ta tasarım noktası ile kontrol vana seti arası için sürtünme bütçesi nedir?
Madde 13.3.4.2 (TSE s.92 / EN s.89): tesisatın en uzak alanındaki tasarım noktası ile kontrol vana seti arasındaki boru çapları, 1 000 l/dk akışta sürtünmeden doğan toplam basınç kaybının 0,5 barı aşmayacağı şekilde hesaplanır. Bu metre başına değil, toplam bir bütçedir.
OH'ta tasarım noktası nerededir?
Tablo 26 (Madde 13.3.2.3, TSE s.89 / EN s.86): bir odada, bir dağıtım borusu üzerinde 16'dan fazla sprinkler varsa two end-side düzende tasarım noktası 17. sprinkleri taşıyan range'in birleşiminde, 18'den fazla sprinkler varsa diğer bütün düzenlerde 19. sprinkleri taşıyan range'in birleşimindedir.
OH'ta asgari sprinkler çalışma basıncı kaçtır?
Madde 13.4.4 (TSE s.105 / EN s.102): OH'ta 0,35 bar. Bu değer, yoğunluğu sağlamak için gereken basınçla karşılaştırılır ve hangisi yüksekse o uygulanır.
Aynı sistemde OH3/OH4 ile HH alanları varsa 0,5 bar sınırı değişir mi?
Evet. Madde 13.3.4.4 (TSE s.92 / EN s.89): aynı sistem hem OH3 veya OH4 hem HHP veya HHS alanları içeriyor ve ortak bir su kaynağına bağlıysa, azami 0,5 bar sürtünme kaybı, mevcut ek basıncın yüzde 50'si kadar artırılabilir.
OH'ta bir range borusuna en fazla kaç sprinkler bağlanır?
Tablo 30 (TSE s.91 / EN s.88) çap başına sınır verir; en büyük değer 50 mm boru için 9 sprinklerdir. Ayrıca Madde 13.3.4.1 (TSE s.92 / EN s.89): range boruları 6 dereceden fazla eğimli çatılar altında boyuna gidiyorsa, bir range borusundaki sprinkler sayısı altıyı aşmaz.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 6.2.3 (TSE s.34 / EN s.31), Tablo 1 (TSE s.35 / EN s.32)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 7.1, Tablo 3 (TSE s.39 / EN s.36)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 7.3.1, Tablo 6 (TSE s.42 / EN s.39)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 8.1.1 (TSE s.45 / EN s.42)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 9.3.2.2, Tablo 9 (TSE s.50 / EN s.47)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.7.1, Tablo 16 (TSE s.65 / EN s.62)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 11.1.1 (TSE s.69 / EN s.66), Madde 11.1.3, Tablo 17 (TSE s.70 / EN s.67)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 12.2, Tablo 19 (TSE s.73 / EN s.70)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.1 (TSE s.85 / EN s.82), Madde 13.3.1.1 (TSE s.88 / EN s.85)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.3.2.3, Tablo 26 (TSE s.89 / EN s.86)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.3.4.1, Tablo 30, Tablo 31 (TSE s.91 / EN s.88)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.3.4.2, 13.3.4.3, 13.3.4.4 (TSE s.92 / EN s.89)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.4.4 (TSE s.105 / EN s.102), Tablo 36 (TSE s.106 / EN s.103)
- TS EN 12845+A2:2026 Tablo 37a, Madde 14.3 (TSE s.107-108 / EN s.104-105)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.