Kısa cevap: TS EN 12845+A2:2026 Madde 11.6 (EN s.69): water spray uzantıları, bağlantının 80 mm'den büyük olmaması ve ek su talebinin su kaynakları tasarlanırken dikkate alınması (bkz. Madde 8) şartıyla bir sprinkler tesisatına bağlanabilir.

Bir sprinkler tesisatına bağlı ama sprinkler mantığıyla çalışmayan tek düzenleme, tali water spray uzantısıdır. Burada bütün nozullar açıktır; sistemi tetikleyen tek unsur kendi aktivasyon vanasıdır. TS EN 12845+A2:2026 bu düzenlemeye Madde 11.6'da üç paragraf ayırır ve tasarım yoğunluğu vermez. Bu makale standardın gerçekten söylediği ile sınırlıdır ve yoğunluk boşluğunu doldurmaz. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 11.6, EN s.69 (TSE s.72).

1. Madde 11.6'nın tam içeriği

Madde 11.6 (EN s.69) üç cümledir:

Bu uzantılar, kendi aktivasyon vanaları (deluge vanası veya multiple control) üzerinden bir sprinkler tesisatına bağlanan açık sprinklerleri veya sprayerleri kullanır. Water spray uzantıları, bağlantının 80 mm'den büyük olmaması ve ek su talebinin su kaynakları tasarlanırken dikkate alınması (bkz. Madde 8) şartıyla bir sprinkler tesisatına bağlanabilir. Bu tesisatlar, yoğun ve çok hızlı yayılan yangınların beklendiği ve yangının başlayıp yayılabileceği bir alanın tamamına su uygulanmasının arzu edildiği yerlere kurulur.

Buradan çıkan dört bağlayıcı unsur:

Unsur Hüküm
Nozul tipi Açık sprinkler veya sprayer (termik eleman yok)
Aktivasyon Kendi vanası: deluge vanası veya multiple control
Bağlantı çapı ≤ 80 mm
Su talebi Ek talep Madde 8 kapsamında su kaynağı tasarımına dâhil edilir

2. Sprayer nedir?

Madde 3.53 (EN s.20) sprayer'ı şöyle tanımlar:

sprayer: aşağı yönlü konik patern deşarj veren su spreyi nozulü

İlgili iki tanım daha vardır:

Fark açıktır: sprinklerde ısıya duyarlı bir sızdırmazlık tertibatı vardır ve her başlık kendi başına açılır; sprayer ve açık sprinklerde böyle bir tertibat yoktur, hepsi aktivasyon vanası açıldığı anda birlikte su verir.

3. Kapsam sınırı: standart yoğunluk vermez

Madde 1 Kapsam (EN s.14) şöyledir:

Bu Avrupa Standardının şartları ve tavsiyeleri, bir sprinkler sistemine yapılan her türlü ilave, uzatma, tamir veya başka değişikliğe de uygulanır. Bunlar water spray veya deluge sistemlerine uygulanmaz.

Aynı maddede, standardın şartlarının diğer sabit yangın söndürme sistemleri için kılavuz olarak kullanılabileceği, ancak diğer söndürme beslemelerine özgü şartların dikkate alınması gerektiği de belirtilir.

Bu, tasarımcı açısından şu anlama gelir: water spray uzantısının kendi tasarım yoğunluğu ve nozul yerleşimi TS EN 12845+A2'de yoktur. Madde 11.6 yalnız arayüzü düzenler - bağlantı çapı, aktivasyon vanası ve su talebinin sprinkler kaynağına yansıması. Yoğunluk için başka bir kaynak (ör. korunan ekipmanın üreticisinin gerekleri veya ilgili bir başka standart) esas alınmalıdır ve projede bu kaynak açıkça belirtilmelidir.

HHP4 için de benzer bir sınır vardır. Madde 6.2.4.1'in NOT'u (EN s.32): "HHP4 tehlikeleri genellikle bu standardın kapsamında olmayan deluge sistemleriyle korunur." Tablo 3'te (EN s.36) HHP4 satırı yoğunluk yerine "deluge (bkz. NOT)" der.

4. Ek su talebinin sprinkler kaynağına yansıması

Madde 11.6, ek su talebinin Madde 8 kapsamında dikkate alınmasını ister. Madde 8'in ilgili hükümleri:

Sprinkler tarafındaki tasarım debisi, tehlike sınıfından türetilir. Örnek: OH2 yaş sistem. Tablo 3 (Madde 7.1, EN s.36) 5,0 mm/dk yoğunluk ve 144 m² operasyon alanı verir; bu ikisinin çarpımı 5,0 x 144 = 720 l/dk eder. Ön hesaplı sistemde ise Tablo 6 (Madde 7.3.1, EN s.39) OH2 yaş ve pre-action için kontrol vana setinde 725 l/dk ve 1,4 + ps bar, azami talep debisi olarak 1 000 l/dk ve 1,0 + ps bar verir. Water spray uzantısının kendi debisi bu değerlerin üzerine eklenerek su kaynağı boyutlandırılır; eklenecek debinin büyüklüğü ise Madde 11.6'nın değil, uzantının kendi tasarım kaynağının konusudur.

Standart, sprinkler tasarım debisine hortum makarası veya itfaiye payı ekleyen bir hüküm içermez. Diğer hizmetler için su alınması Madde 8.3 ve Tablo 8 ile ayrı düzenlenir ve orada verilen değerler bağlantı çaplarıdır, debi payı değil.

5. Kombine kaynak ile ilişki

Water spray uzantısı sprinkler tesisatının parçası olduğundan aynı kaynaktan beslenir. Ancak sprinkler sisteminin yanında ayrı bir hidrant/hortum sistemi de aynı kaynaktan besleniyorsa Madde 9.6.4 (EN s.56-57) devreye girer. Kombine kaynaklar superior tekli veya duplicate olmalı ve dört koşulu sağlamalıdır:

Ayrıca Madde 9.5.1 (EN s.54) basınçlı tankın "sprinkler sistemi ve/veya water spray sistemi için ayrılması" gerektiğini söyler - standartta water spray'e yapılan sayılı doğrudan atıflardan biridir.

6. Water spray'in standartta geçtiği diğer yer: Ek F.7

Ek F "Sistem güvenilirliğini ve kullanılabilirliğini iyileştirmek için ilave tedbirler" başlığını taşır ve F.1'e göre ulusal mevzuatın gerektirdiği hâllerde uygulanır. F.7 "Tiyatrolar için ilave tedbirler" (EN s.143):

Ayrılmış sahneli tiyatrolarda (yani sahne ile seyirci salonu arasında bir güvenlik perdesi bulunduğunda) güvenlik perdesi, erişilebilir bir konuma takılmış hızlı açılan bir vana (ör. plug vana) ile kontrol edilen bir drencher hattı ile donatılmalıdır. Drencherler için su beslemesi, herhangi bir kontrol vana setinin membaından alınmalıdır. Sahne, otomatik ve manuel aktivasyonlu bir water spray tesisatı ile korunmalıdır. Alternatif olarak, toplam yüksekliği 12 m'den fazla olmayan sahneler sprinklerlerle korunabilir. Bütün atölyeler, soyunma odaları, dekor ve depo odaları ile sahne altındaki hacimler sprinklerle korunmalıdır.

Burada dikkat çeken ayrıntı, drencher beslemesinin kontrol vana setinin membaından alınmasıdır; Madde 11.6'daki tali uzantı ise tesisatın kendisine, yani kontrol vana setinin mansabına bağlanır.

7. Uygulama kontrol listesi (standardın kendi hükümleri)

# Kontrol Kaynak
1 Bağlantı çapı 80 mm'yi aşmıyor Madde 11.6, EN s.69
2 Uzantının kendi aktivasyon vanası var (deluge vanası veya multiple control) Madde 11.6, EN s.69
3 Ek su talebi su kaynağı tasarımında dikkate alınmış Madde 11.6 + Madde 8, EN s.69 ve s.42
4 Kaynak birden fazla sistemi besliyorsa 9.6.4 a-d koşulları sağlanmış Madde 9.6.4, EN s.56-57
5 12 bar basınç sınırı aşılmamış Madde 8.2.1, EN s.42-43
6 Uzantının kendi tasarım yoğunluğu için kaynak projede belirtilmiş (EN 12845 vermez) Madde 1 Kapsam, EN s.14
7 Üç aylık rutinde sprayerler de kontrol edilmiş (birikinti temizliği, boyanmış/deforme olanların değiştirilmesi) Madde 20.3.2.3, EN s.120

Yedinci satır kolayca gözden kaçar: Madde 20.3.2.3 başlığı "Sprinklerler, multiple controls ve sprayerler"dir ve üç aylık rutini bunların hepsine uygular.

Sık Sorulan Sorular

Water spray tali uzantısının bağlantı çapı kaç mm ile sınırlıdır?

TS EN 12845+A2:2026 Madde 11.6 (EN s.69): water spray uzantıları, bağlantının 80 mm'den büyük olmaması ve ek su talebinin su kaynakları tasarlanırken dikkate alınması (bkz. Madde 8) şartıyla bir sprinkler tesisatına bağlanabilir.

Water spray uzantısı nasıl tetiklenir?

Madde 11.6 (EN s.69): bu uzantılar, kendi aktivasyon vanaları (deluge vanası veya multiple control) üzerinden bir sprinkler tesisatına bağlanan açık sprinklerleri veya sprayerleri kullanır. Sprayer, Madde 3.53'e göre (EN s.20) aşağı yönlü konik patern deşarj veren bir su spreyi nozulüdür.

EN 12845 water spray için tasarım yoğunluğu veriyor mu?

Hayır. Madde 1 Kapsam (EN s.14) açıkça şöyle der: bu standardın şartları ve tavsiyeleri 'water spray veya deluge sistemlerine uygulanmaz'. Madde 11.6 yalnız bağlantı çapını, aktivasyon vanasını ve ek su talebinin dikkate alınmasını düzenler; mm/dk cinsinden bir yoğunluk vermez.

Ek su talebi hidrolik hesaba nasıl girer?

Madde 11.6 (EN s.69) 'ek su talebinin su kaynakları tasarlanırken dikkate alınması' şartını koyar ve Madde 8'e atıf yapar. Uzantının debisi sprinkler tarafındaki tasarım debisine eklenerek su kaynağı boyutlandırılır. Uzantının kendi tasarım debisinin nasıl hesaplanacağı bu standardın kapsamında değildir.

Su kaynağının süresi water spray uzantısı nedeniyle uzar mı?

Madde 8.1.1 (EN s.42) süreleri tehlike sınıfına göre verir: LH 30, OH 60, HHP 90, HHS 90 dakika. Kaynak birden fazla sabit yangın söndürme sistemine hizmet ediyorsa Madde 9.6.4 c) devreye girer: kaynağın süresi, en çok talep eden sistem için gerekenden az olmamalıdır.

Water spray tesisatı standartta başka nerede geçer?

Ek F.7 (EN s.143): ayrılmış sahneli tiyatrolarda güvenlik perdesi, erişilebilir bir konuma takılmış hızlı açılan bir vana ile kontrol edilen bir drencher hattı ile donatılır; drencher su beslemesi herhangi bir kontrol vana setinin membaından alınır. Sahne, otomatik ve manuel aktivasyonlu bir water spray tesisatı ile korunur; alternatif olarak toplam yüksekliği 12 m'yi aşmayan sahneler sprinklerlerle korunabilir.

Kaynakça

Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.

FS

Fatih Selvi

Makina mühendisi ve yazılım geliştirici. 16+ yıl mekanik tesisat ve yangın tesisatı deneyimi. NFPA 13/14/20/25 ve BYKHY uzmanı.