Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 20.3.4, 20.3.5 ve 20.3.6 (EN s. 121-122), Madde 21 (EN s. 123) ve Annex K (EN s. 159).
EN 12845'in bakım rejimi Madde 20'de katmanlıdır. Bu yazı uzun aralıklı üç katmanı (yıllık, 3 yıllık, 10 yıllık) standardın kendi cümleleriyle ele alır ve piyasada bu maddelere yanlışlıkla mal edilen kabul ölçütlerini de açıkça işaretler.
Madde 20'nin katman haritası
| Katman | Madde | Azami aralık |
|---|---|---|
| Haftalık rutin | 20.2.2 | 7 gün |
| Aylık rutin | 20.2.3 | Kurşun asit akülerin elektrolit seviyesi ve yoğunluğu kontrol edilir |
| Çeyreklik rutin | 20.3.2 | 13 hafta |
| Altı aylık rutin | 20.3.3 | 6 ay |
| Yıllık rutin | 20.3.4 | 12 ay |
| 3 yıllık rutin | 20.3.5 | 3 yıl |
| 10 yıllık rutin | 20.3.6 | 10 yıl |
| Periyodik sistem muayenesi | Madde 21 | Yılda en az bir kez, nitelikli kişi tarafından (Annex Q) |
| 25 yıllık muayene | Annex K (bilgilendirici) | 25 yıl |
Madde 20.3.4: Yıllık rutin
Madde 20.3.4.1: "Aşağıdaki kontrol ve muayeneler en çok 12 aylık aralıklarla yapılır."
20.3.4.2.1 Otomatik pompa seti debi testi
Tesisattaki her su besleme pompa seti tam yük şartında test edilir. Test, pompa setinin çıkışındaki çek vananın mansabına bağlanan test hattı üzerinden yapılır ve pompa plakada yazan basınç/debi değerlerini vermelidir. Kaynak ile her kontrol vana seti arasındaki besleme borusu ve vanalardaki basınç kayıpları için uygun paylar düşülür.
Burada açık konuşmak gerekir: TS EN 12845+A2:2026 metninde kapalı vana basıncının anma basıncının %140'ını aşmaması veya %140 debide anma basıncının en az %70'inin sağlanması gibi bir kabul tablosu yoktur. Standardın yıllık test ölçütü tek cümledir: plaka değerlerini vermek. Bu yazının denetiminde bu iki eşik aranmış ve standardın metninde karşılığı bulunamamıştır.
20.3.4.2.2 Pompasız sistemde debi testi
Su beslemesi pompa ile yapılmıyorsa, tesisattaki her su beslemesi kontrol vana setinin membaına bağlanan test hattı ile tam yük şartında test edilir ve gerekli debi/basınç değerlerini karşılamalıdır. Yine besleme borusu ve vanalardaki kayıplar için pay düşülür.
20.3.4.3 Dizel motor çalışmama testi
Çalışmama (failed-to-start) alarmı, Madde 10.9.7.2'ye uygun olacak biçimde test edilir. Bu testin hemen ardından motor manuel başlatma sistemiyle çalıştırılır.
Not: A2 değişikliğiyle Madde 10.9 tümüyle EN 17451'e devredilmiştir. TS EN 12845+A2:2026'da Madde 10.9 altında yalnız 10.9.1 (genel, EN 17451 atfı), 10.9.2 (başlatıcı alarm göstergeleri) ve 10.9.3 (sahada devreye alma testi) vardır (EN s. 65-66). 10.9.7.2 diye bir madde metinde bulunmamaktadır; dolayısıyla deneme sayısı, deneme süresi ve denemeler arası bekleme gibi sayılar bu standarttan okunamaz.
20.3.4.4 ve 20.3.4.5
- Su depolama tanklarındaki şamandıra vanaları, doğru çalıştıklarından emin olmak üzere kontrol edilir.
- Pompa seti emiş süzgeçleri ile çökeltme bölmesi ve elekleri en az yılda bir muayene edilir ve gerektiğinde temizlenir.
Madde 20.3.5: 3 yıllık rutin
Madde 20.3.5.1: aralık en çok 3 yıldır.
20.3.5.2 Depolama ve basınçlı tanklar: Madde 9.6.2 b) kapsamında, boyanmış veya başka türlü korozyon korumalı olduğundan bakım için boşaltılma ihtiyacı 10 yıldan kısa aralıklara inmeyen tanklar hariç, tüm tanklar içeriden muayene edilir ve gerekirse boşaltılıp temizlenir. Üreticinin tavsiyelerine göre korozyon açısından incelenir; gerektiğinde yeniden boyanır veya korozyon koruması yenilenir.
20.3.5.3 Su besleme stop vanaları, alarm ve çek vanaları: Tüm su besleme stop vanaları, alarm vanaları ve çek vanalar muayene edilir; gerektiğinde değiştirilir veya elden geçirilir.
Madde 20.3.6: 10 yıllık rutin
Tek cümledir: en çok 10 yıllık aralıklarla tüm depolama tankları temizlenir, içeriden muayene edilir ve gövdesi gerektiği gibi onarılır. Maddenin NOT'u tank temizliğinin genellikle boşaltmayı gerektirdiğini, ancak su tasarrufu sağlayacak alternatif çözümlerin kabul edilebilir olabileceğini ekler.
Tank muayenesinin iki kademesi bu yüzden birbirini tamamlar: 3 yılda bir iç muayene ve gerekirse temizlik, 10 yılda bir tam temizlik ve iç muayene.
Madde 21 ve Annex Q: Periyodik sistem muayenesi
Madde 21 (EN s. 123): sprinkler sistemi, nitelikli bir kişi tarafından yılda en az bir kez periyodik olarak muayene edilir (Annex Q). Muayene raporu sistemin bu standarda uygunluğunu; bakım, işletme ve söz konusu risk için yeterlilik açısından değerlendirir. Uygunsuzluklar listesi düzenlenir ve işlem yapılır.
Annex Q (bilgilendirici, EN s. 165) periyodik muayenenin bağımsız bir kuruluş tarafından yapılmasını, yani sistem sahibi, bina kullanıcısı, sistem montajcısı (veya rakip montajcı) ya da servis ve bakım sağlayıcısı (veya rakip sağlayıcı) tarafından yapılmamasını önerir. Nitelikli kişi; görevlendirilmiş, uygun şekilde eğitilmiş, bilgi ve pratik deneyimle yetkin ve testleri yürütmeye imkân verecek gerekli talimatı almış bireydir.
Annex K: 25 yıllık muayene
Annex K bilgilendiricidir; şunları önerir:
- Borulama iyice yıkanır ve azami statik basınca veya 12 bar'a (hangisi yüksekse) hidrostatik test edilir.
- Borulama içeriden ve dışarıdan muayene edilir. Her 100 sprinkler için en az 1 m uzunluğunda range borusu; her boru çapından en az 1 m uzunluğunda iki boru kesimi muayene edilir.
- Sistem performansını olumsuz etkileyebilecek tüm kusurlar giderilir.
- Yaş borulu sistemlerde bina başına en az bir sprinkler tesisatı kontrol edilir; bir binada birden çok yaş kontrol vana seti varsa %10'unun muayenesi yeterlidir. Kuru borulu sistemlerde bu azaltmaya izin verilmez.
- Bir miktar sprinkler sökülüp tam işlevsel olduklarından emin olmak için test edilir.
Tablo K.1: Her mevcut tipten test edilecek sprinkler sayısı
| Kurulu toplam sprinkler sayısı | Muayene edilecek sprinkler sayısı |
|---|---|
| ≤ 5 000 | 20 |
| ≤ 10 000 | 40 |
| ≤ 20 000 | 60 |
| ≤ 30 000 | 80 |
| ≤ 40 000 | 100 |
Sprinklerler şu başlıklarda değerlendirilir: çalışma, çalışma sıcaklığı, K-faktörü sapması, püskürtme engelleri, yerine oturma (lodgement) ve termal duyarlılık.
Sistem devre dışıyken alınacak tedbirler
Madde 20.1.3 (EN s. 118), sistem çalışır durumda değilken veya bir sprinkler çalıştıktan sonra alınacak tedbirler için Annex J'ye yönlendirir. Yıllık ve 3 yıllık işlerin çoğu sistemi geçici olarak devre dışı bıraktığı için bu atıf iş programına yazılmalıdır. Madde 20.1.2 ayrıca her muayene, kontrol, test, servis veya bakım işleminden sonra sistemin, otomatik pompaların, basınçlı tankların ve yerçekimi tanklarının uygun işletme durumuna geri döndürülmesini şart koşar. Madde 20.3.1.2 ise her muayenenin imzalı ve tarihli bir raporunun kullanıcıya verilmesini, raporda yapılan veya gereken düzeltmelerin ve sonucu etkilemiş olabilecek hava koşulu gibi dış etkenlerin yer almasını ister.
Sık Sorulan Sorular
EN 12845 yıllık pompa testinde kabul ölçütü nedir?
Madde 20.3.4.2.1 (EN s. 122): tesisattaki her su besleme pompa seti, pompa çıkışındaki çek vananın mansabına bağlanan test hattı üzerinden tam yük şartında test edilir ve plakada (nameplate) yazan basınç/debi değerlerini vermelidir. Kaynak ile her kontrol vana seti arasındaki besleme borusu ve vanalardaki basınç kayıpları için uygun paylar düşülür. TS EN 12845+A2:2026 metninde kapalı vana basıncının anma basıncının yüzde 140'ını aşmaması veya yüzde 140 debide anma basıncının yüzde 70'inin sağlanması gibi bir kabul ölçütü yoktur.
Yıllık rutinde başka hangi kalemler var?
Madde 20.3.4 (EN s. 121-122) aralığı en çok 12 ay olarak belirler ve dört kalem daha sayar: pompasız su beslemelerinde kontrol vana setinin membaına bağlanan test hattı ile tam yük debi testi (20.3.4.2.2); dizel motorun çalışmama (failed-to-start) alarmının test edilmesi ve hemen ardından motorun manuel başlatma sistemiyle çalıştırılması (20.3.4.3); su depolama tanklarındaki şamandıra vanalarının doğru çalıştığının kontrolü (20.3.4.4); pompa emiş süzgeçleri ile çökeltme bölmesi ve elekleri en az yılda bir muayene edilip gerektiğinde temizlenir (20.3.4.5).
Üç yıllık rutinde ne yapılır?
Madde 20.3.5 (EN s. 122) aralığı en çok 3 yıl olarak belirler. 20.3.5.2: Madde 9.6.2 b) kapsamında 10 yıl içinde bakım gerektirmeyecek şekilde tasarlanan tanklar hariç, tüm tanklar içeriden muayene edilir, gerekirse boşaltılıp temizlenir; üreticinin tavsiyelerine göre korozyon açısından incelenir ve gerektiğinde yeniden boyanır veya korozyon koruması yenilenir. 20.3.5.3: tüm su besleme stop vanaları, alarm vanaları ve çek vanalar muayene edilir, gerektiğinde değiştirilir veya elden geçirilir.
On yıllık rutin neyi kapsar?
Madde 20.3.6 (EN s. 122): en çok 10 yıllık aralıklarla tüm depolama tankları temizlenir, içeriden muayene edilir ve gövdesi gerektiği gibi onarılır. Maddenin NOT'u tankların temizlenmesinin genellikle boşaltılmalarını gerektirdiğini, ancak su tasarrufu için alternatif çözümlerin kabul edilebilir olabileceğini söyler.
25 yıllık muayene zorunlu mudur?
Annex K (EN s. 159) bilgilendirici bir ektir, yani zorunlu değildir. 25 yıl sonra boruların ve sprinklerlerin muayene edilmesini önerir: borulama iyice yıkanır ve azami statik basınca veya 12 bar'a (hangisi yüksekse) hidrostatik test edilir; her 100 sprinkler için en az 1 m uzunluğunda range borusu ve her boru çapından en az 1 m uzunluğunda iki boru kesimi muayene edilir. Yaş borulu sistemlerde bina başına en az bir tesisat kontrol edilir; bir binada birden çok yaş kontrol vana seti varsa yüzde 10'unun muayenesi yeterlidir, kuru borulu sistemlerde ise böyle bir azaltmaya izin verilmez. Tablo K.1 örnekleme sayısını verir: 5 000'e kadar 20, 10 000'e kadar 40, 20 000'e kadar 60, 30 000'e kadar 80, 40 000'e kadar 100 sprinkler.
Dizel motorun çalışmama testinde kaç deneme yapılır?
Madde 20.3.4.3 (EN s. 122) çalışmama alarmının Madde 10.9.7.2'ye uygun olacak şekilde test edilmesini ister. Ancak A2 değişikliği ile Madde 10.9 tümüyle EN 17451'e devredilmiştir ve TS EN 12845+A2:2026 metninde yalnız 10.9.1, 10.9.2 ve 10.9.3 (EN s. 65-66) bulunur; 10.9.7.2 diye bir madde yoktur. Dolayısıyla deneme sayısı ve süreleri bu standardın metninden okunamaz, EN 17451'e bakılması gerekir.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 9.6.2 b) (EN s. 56)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.9.1, 10.9.2, 10.9.3 (EN s. 65-66)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.1.2, 20.1.3 (EN s. 118)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.2, 20.2.3 (EN s. 119-120)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.1.2, 20.3.2, 20.3.3, 20.3.4.1 (EN s. 120-121)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.4.2.1, 20.3.4.2.2, 20.3.4.3, 20.3.4.4, 20.3.4.5 (EN s. 122)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.5.1, 20.3.5.2, 20.3.5.3, 20.3.6 (EN s. 122)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 21 (EN s. 123)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex K, Tablo K.1 (EN s. 159)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex Q (EN s. 165)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.