Kısa cevap: Madde 15.4 ve Tablo 39 (EN s. 107-108). Tablo 39 asgari drenaj vanası ve boru çaplarını şöyle verir: LH tesisatı 40 mm; OH, HHP veya HHS tesisatı 50 mm; tali tesisat 50 mm; bir zon 50 mm; çapı 80 mm'ye eşit veya küçük tuzaklı dağıtım boruları 25 mm; çapı 80 mm'den büyük tuzaklı dağıtım boruları 40 mm; tuzaklı range boruları 25 mm; kuru veya tali alarm vanası ile test amaçlı tali stop vanası arasındaki tuzaklı borulama 15 mm. Madde 16.3 bir drenaj maddesi değildir; 16.3 itfaiye ve uzak merkez alarm bağlantısıdır (EN s. 111).

Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 15.4 ve Tablo 39 (EN s. 107-108), Madde 15.5 (EN s. 108-109) ve Annex D (EN s. 136-138).

EN 12845'te "zon test ve drenaj tesisleri" tek bir maddede toplanmaz. Konu üç yerdedir: genel drenaj vanaları Madde 15.4 ile Tablo 39'da, test vanaları Madde 15.5'te, zonlu tesisata özgü test ve drenaj tesisi ise Annex D.3.5'tedir. Boru drenajının eğim şartı Madde 17.1.8'dedir.

Bir düzeltmeyle başlamak gerekir: Madde 16.3 bir drenaj maddesi değildir. 16.3'ün başlığı "Fire brigade and remote central station alarm connection", yani itfaiye ve uzak merkez alarm bağlantısıdır (EN s. 111).

Madde 15.4: Drenaj vanaları

Drenaj vanaları Tablo 39'da belirtildiği gibi, şu noktalardan drenajı sağlayacak şekilde takılır:

Vanalar borulamanın alt ucuna takılır ve Tablo 39'a göre boyutlandırılır. Çıkış, zeminden en çok 3 m yukarıda olur ve uygun bir tapa ile donatılır.

Tablo 39: Asgari drenaj vanası ölçüleri (EN s. 108)

Esas olarak neyi drene eden vana Vana ve boru asgari çapı (mm)
LH tesisatı 40
OH veya HHP veya HHS tesisatı 50
Tali tesisat 50
Bir zon 50
Tuzaklı dağıtım boruları, çap ≤ 80 mm 25
Tuzaklı dağıtım boruları, çap > 80 mm 40
Tuzaklı range boruları 25
Kuru veya tali alarm vanası ile test amaçlı takılmış tali stop vana arasındaki tuzaklı borulama 15

Tablodaki en büyük değer 50 mm'dir. Standart, drenaj kapasitesini tasarım debisinin bir yüzdesi olarak tanımlamaz; Madde 15.4 yalnız çap ve konum verir.

Madde 17.1.8: Boru drenajı ve eğim

Tüm borulamanın drene edilebilmesi sağlanır; kontrol vana setindeki drenaj vanasından drene edilemeyen yerlere Madde 15.4'e göre ek vana konur. Kuru, alternatif ve pre-action tesisatlarda range boruları dağıtım borusuna doğru en az %0,4, dağıtım boruları ilgili drenaj vanasına doğru en az %0,2 eğimli olur (EN s. 112). Maddenin NOT'u şiddetli donma ihtimali olan soğuk iklimlerde yaş sistemlere de eğim verilmesinin ve kuru sistemlerde eğimin artırılmasının gerekebileceğini söyler. Range boruları dağıtım borularına yalnız yandan veya üstten bağlanır.

Standart, mesafe temelli bir drenaj kuralı (örneğin "her X metrede bir alçak nokta drenajı") içermez. Drenaj vanası ihtiyacı, borunun tuzaklı olup olmamasına ve Madde 15.4 a)-e) listesine göre belirlenir.

Madde 15.5: Test vanaları

15.5.1 Alarm ve pompa seti başlatma test vanaları

Uygun olduğu ölçüde 15 mm test vanaları takılır ve şunları test eder:

15.5.2 Uzak test vanaları

Test vanası ile ilgili bağlantı parçaları ve borulamayı içeren bir test tesisi sağlanır. Bu tesis tek bir sprinklerin deşarjına eşdeğer debi verir ve bir dağıtım borusunun hidrolik olarak en uzak noktasına bağlanır (EN s. 109).

Bu vananın işlevsel karşılığı Madde 11.2.2'dedir: tek bir sprinklerin açılması ile suyun deşarjı arasındaki azami süre Tablo 18'deki değeri aşamaz ve test, 15.5.2'de belirtilen uzak test vanası kullanılarak yapılır. Tablo 18 (EN s. 67): LH için 90 s; OH ve HH için 60 s.

Akış anahtarı test bağlantısı

Madde 16.2.2 (EN s. 110): su akış alarm anahtarları yalnız yaş tesisatlarda kullanılır. Her anahtarın mansabına, tek bir sprinklerin çalışmasını benzetecek bir test bağlantısı takılır ve bu bağlantı bir drenaj ile donatılır. Tam açık test vanası ve çekme borusunun basınç/debi karakteristiği, akış anahtarından beslenen en küçük anma çaplı sprinklerinkine eşit olur. Varsa orifis plakası boru çıkışında bulunur ve paslanmaz çelik veya demir dışı malzemeden olur. Test borusu çıkışı, test sırasında su akışının görülebileceği şekilde drenaj sistemine göre konumlandırılır.

Annex D: Zonlu tesisatlarda test ve drenaj

Annex D normatiftir ancak uygulama alanı dardır: yalnızca yaş borulu OH sprinkler tesisatları (D.1, EN s. 136). Zonlama, standardın başka yerlerinde istenmedikçe isteğe bağlıdır.

D.2 kısıtları: Bir yaş kontrol vana setinin tek bir katta kontrol ettiği korunan döşeme alanı 12 000 m²'yi aşamaz; tesisat D.3'e göre zonlanır; zonlu tesisatlar OH3'ten büyük tehlike içeremez; otopark ile mal boşaltma ve depolama alanları ayrı ve zonsuz bir tesisatta olur; bina tüm katlarda sprinklerle korunur; tek bir kontrol vana setinin kontrol ettiği korunan döşeme alanı 120 000 m²'yi aşamaz.

D.3.1: Zon başına korunan döşeme alanı 6 000 m²'den büyük olamaz.

D.3.2: Her zon, kontrol ettiği zonun kat seviyesinde kolay erişilebilir bir konuma takılmış tek bir zon tali stop vanası ile bağımsız olarak kontrol edilir; her vana açık konumda emniyete alınır ve kontrol ettiği koruma alanını gösterecek biçimde etiketlenir.

D.3.3: Her zona, su beslemesinden hidrolik olarak en uzak dağıtım borusunun ucuna veya uygun olduğunda her dağıtım borusu kolunun ucuna, anma çapı 20 mm'den küçük olmayan bir vana takılır. Vana çıkışı pirinç tapa başlık ile donatılır.

D.3.4: Zonlu tesisatlar; her stop vananın (tali stop vanalar dâhil) tam açık olup olmadığını, her zon tali stop vanasının hemen mansabındaki zona su akışını (tek bir sprinklerden gelen debiye eşit veya daha büyük akışı algılayabilen su akış alarm anahtarı ile) ve her ana tesisat kontrol vana setinden geçen su akışını izleyen kurcalamaya dayanıklı cihazlarla donatılır.

D.3.5 Zon test ve drenaj tesisleri: Her zonda, su akış alarm anahtarının hemen mansabına kalıcı test ve drenaj tesisleri sağlanır. Test tesisi herhangi bir tek sprinkler kafasının çalışmasını benzetmelidir. Atık suyun uzaklaştırılması için yeterli tedbir alınır.

D.3.6: Zonlu tesisatın kontrol vana seti, tek bir alarm vanasının her iki tarafında birer stop vana ve bu üç vananın etrafında aynı anma çapında, normalde kapalı bir stop vana ile donatılmış bir bypass bağlantısı içerir. Üç stop vananın her biri kurcalamaya dayanıklı izleme cihazı ile donatılır.

D.3.7: İzleme cihazları bir kontrol ve gösterge paneline bağlanır. Panelde verilecek göstergeler arasında, sistemi besleyen herhangi bir trunk main'deki statik basıncın normal statik basıncın 0,5 bar veya daha fazla altına düşmesi durumunda sesli cihaz ve kehribar görsel gösterge de vardır. Zonlu tesisatlarda saha yerleşim planı ayrıca zon kontrol vanalarının konumlarını gösterir (D.4).

Test suyunun uzaklaştırılması ve diğer test noktaları

Saha notu: EN 12845 metninde itfaiye bağlantısı için ayrı bir hüküm bulunmaz. Tek değinme Tablo 8'in NOT'udur (EN s. 44): itfaiye için çek vanalı ilave bir besleme düzeni sağlanabilir. Bu düzenin drenajı, testi veya bakım rejimi standartta tanımlanmamıştır.

Sık Sorulan Sorular

EN 12845 drenaj vanası çaplarını nerede verir?

Madde 15.4 ve Tablo 39 (EN s. 107-108). Tablo 39 asgari drenaj vanası ve boru çaplarını şöyle verir: LH tesisatı 40 mm; OH, HHP veya HHS tesisatı 50 mm; tali tesisat 50 mm; bir zon 50 mm; çapı 80 mm'ye eşit veya küçük tuzaklı dağıtım boruları 25 mm; çapı 80 mm'den büyük tuzaklı dağıtım boruları 40 mm; tuzaklı range boruları 25 mm; kuru veya tali alarm vanası ile test amaçlı tali stop vanası arasındaki tuzaklı borulama 15 mm. Madde 16.3 bir drenaj maddesi değildir; 16.3 itfaiye ve uzak merkez alarm bağlantısıdır (EN s. 111).

Drenaj vanası nereye ve hangi yüksekliğe konur?

Madde 15.4 (EN s. 107-108): drenaj vanaları kontrol vana setinin (veya varsa mansabındaki stop vananın) hemen mansabına; herhangi bir tali alarm vanasının hemen mansabına; herhangi bir tali stop vananın hemen mansabına; kuru borulu veya tali kontrol vana seti ile test için takılmış tali stop vana arasına; ve yaş tesisatta tek sprinklere inen düşü boruları hariç, başka bir drenaj vanasından drene edilemeyen her boruya takılır. Vanalar borulamanın alt ucuna takılır, çıkışı zeminden en çok 3 m yukarıda olur ve uygun bir tapa ile donatılır.

Uzak test vanası (remote test valve) ne yapar?

Madde 15.5.2 (EN s. 109): test vanası ile ilgili bağlantı parçaları ve borulamayı içeren bir test tesisi sağlanır; bu tesis tek bir sprinklerin deşarjına eşdeğer debi verir ve bir dağıtım borusunun hidrolik olarak en uzak noktasına bağlanır. Madde 11.2.2 kuru ve alternatif tesisatlarda azami su iletim süresi testinin bu vana ile yapılacağını söyler; Tablo 18'e göre süre LH'de 90 s, OH ve HH'de 60 s'dir (EN s. 67).

Zonlu tesisatta test ve drenaj tesisi nerede olur?

Annex D.3.5 (EN s. 137): her zonda, su akış alarm anahtarının hemen mansabına kalıcı test ve drenaj tesisleri sağlanır. Test tesisi herhangi bir tek sprinkler kafasının çalışmasını benzetmelidir. Atık suyun uzaklaştırılması için yeterli tedbir alınır. Annex D yalnızca yaş borulu OH tesisatlara uygulanır (D.1) ve zon başına korunan döşeme alanı 6 000 m²'yi aşamaz (D.3.1).

Su motoru gongu ne kadar süre çaldırılır?

Madde 20.2.2.3 (EN s. 119): haftalık rutinde her su motoru alarmı en az 30 saniye süreyle çaldırılır. Bu, akış anahtarının belirli bir sürede tetiklenmesi şartı değildir; standartta akış alarmı için sayısal bir tepki süresi verilmemiştir.

Alarm ve pompa başlatma test vanaları kaç mm'dir?

Madde 15.5.1 (EN s. 108): uygun olduğu ölçüde 15 mm test vanaları takılır. Bunlar yaş alarm vanası ve mansabındaki ana stop vanaların ya da alternatif alarm vanasının hemen mansabından su çekerek hidrolik alarmı ve elektrikli alarm basınç anahtarını; ana su besleme stop vanasının mansabından ve alternatif, kuru veya pre-action alarm vanasının membaından su çekerek aynı alarmları; kontrol vana setinin mansabındaki akış alarmının mansabından su çekerek akış alarm anahtarını; otomatik pompa başlatma cihazını; ve kontrol vana setinin membaındaki pompa veya basınçlı tank dairesi sprinkler alarm akış anahtarını test eder.

Kaynakça

Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.

FS

Fatih Selvi

Makina mühendisi ve yazılım geliştirici. 16+ yıl mekanik tesisat ve yangın tesisatı deneyimi. NFPA 13/14/20/25 ve BYKHY uzmanı.