Kaynak: TS EN 12845-2:2025 (EN 12845-2:2024) Madde 5.4 (EN s. 32-33) ve Tablo 7 (EN s. 36); TS EN 12845+A2:2026 Madde 6.2.4.2 (EN s. 32) ve Madde 7 (EN s. 35-41).
Bu yazının başlığı önceki sürümünde "HHS5-HHS12" idi. Bu bir yanlıştır ve düzeltilmiştir: ne EN 12845'te ne de EN 12845-2'de HHS6 veya üzeri bir sınıf vardır. Standartların tanımladığı sınıf seti ve Madde 5.4'ün 12 sprinklerli özel tasarımı aşağıdadır.
HHS sınıfları nereye kadar gider
TS EN 12845+A2:2026 Madde 6.2.4.2 (EN s. 32): Yüksek Tehlike, Depolama (High Hazard, Storage) dört kategoriye ayrılır:
- HHS1, High Hazard Storage Category I
- HHS2, High Hazard Storage Category II
- HHS3, High Hazard Storage Category III
- HHS4, High Hazard Storage Category IV
TS EN 12845-2:2025 bu listeye ESFR ve CMSA tasarımları için HHS5'i ekler (Tablo 7, EN s. 36; Tablo 10, EN s. 41; Tablo 16, EN s. 50). HHS6 ve sonrası diye bir sınıf yoktur.
Sınıfın belirlenme yöntemi de önemlidir. HHS kategorisi yığın yüksekliğiyle değil, malın ve ambalajının (palet dâhil) yanıcılığıyla belirlenir. EN 12845 Annex B (normatif, EN s. 127) malzeme faktörü (M) üzerinden bir yöntem verir; Annex C (EN s. 132) depolanan ürünlerin alfabetik listesini ve kategorilerini içerir. Yükseklik, sınıfı belirlemez; sınıfla birlikte tasarım kriterine girer: EN 12845 Tablo 4 (EN s. 38) ve Tablo 5 (EN s. 39) azami izin verilen depolama yüksekliğini kategori ve depolama konfigürasyonu ile birlikte, tasarım yoğunluğu 7,5 mm/dk ile 30,0 mm/dk aralığında verir.
Depolama konfigürasyonları da EN 12845 Madde 6.3.2'de (EN s. 33) tanımlıdır ve karıştırılmamalıdır:
| Kod | Tanım |
|---|---|
| ST1 | Serbest duran veya blok istifleme |
| ST2 | Tek sıra post paletler, koridorlar en az 2,4 m |
| ST3 | Çok sıralı (çift sıra dâhil) post paletler |
| ST4 | Paletli raf (kirişli palet rafı) |
| ST5 | Genişliği 1 m veya daha az katı ya da ızgaralı raflar |
| ST6 | Genişliği 1 m'den fazla, 6 m'yi aşmayan katı ya da ızgaralı raflar |
EN 12845-2 ise kendi metninde STC kodlarını kullanır; Madde 6.1 ve Tablo 11 notu STC4.3'ü çok sıralı raf olarak, Tablo 21 notu STC1 ve STC2'yi katı yığın, paletli, raf veya kutu düzeni olarak anar (EN s. 33, 41, 55).
Madde 5.4: HHS5 için 12 sprinklerli tasarımın ek gereklilikleri
Madde 5.4'ün başlığı doğrudan budur: "HHS5'in 12 sprinkler tasarımı ile korunması için ilave gereklilikler" (EN s. 32).
Sprinkler ve montaj:
- Sprinklerler ara sıcaklık dereceli (79 °C ile 107 °C) ESFR pendent tipte ve anma k-faktörü K360 olur.
- Sprinkler deflektörünün tavan altındaki azami mesafesi 350 mm'dir.
Raf ve koridor düzeni:
- Asgari koridor genişliği 2,4 m.
- Raf, raf yüzünden raf yüzüne uzanan katı dikey bariyerlerle bölünür; bariyer 10 mm kontrplak veya sunta, ya da 0,78 mm sac veya eşdeğeri olur; bariyerler en çok 5,0 m aralıklarla yerleştirilir.
- Bariyer, zeminden en çok 100 mm yukarıdan başlayıp azami depolama yüksekliğine kadar uzanır ve boyuna flue boşluğunu keser.
- Dikey bariyerler ile koridorlar arasındaki depolamanın plan alanı 12 m²'yi aşamaz.
- Mal, koridorda dikey bariyerin nominal 100 mm ötesine taşabilir.
Asgari çalışma basıncı (hem katı yığınlar hem raf depolaması için):
| Depolama yüksekliği | Azami tavan yüksekliği | Asgari çalışma basıncı |
|---|---|---|
| 7,6 m'ye kadar | 9,1 m | 2,0 bar |
| 10,7 m'ye kadar | 12,2 m | 4,1 bar |
Aynı iki değer Tablo 7'nin HHS5 satırlarında K360 sütununda görülür (EN s. 36). Tablo 7'nin dipnotu bu satırların yalnızca açık genleşmiş plastikler için ve tüm gereklilikler (dikey bariyerler dâhil) uygulandığında geçerli olduğunu; 12,2 m satırının kapalı dizide paletli ve katı yığın depolama için olduğunu belirtir.
Su talebi: standart değerlerinden hesap
Debi formülü TS EN 12845+A2:2026 Madde 14.3'tedir (EN s. 104-105): Q = K√P. Tablo 6 (EN 12845-2, EN s. 34) 12 sprinklerlik tasarımda su besleme süresini 60 dk ve tasarım alanı şeklini 4 × 3 (kol borusu başına 4 sprinkler, 3 kol borusu) olarak verir.
| Senaryo | Sprinkler başına debi | 12 sprinkler toplam | 60 dk için hacim |
|---|---|---|---|
| HHS5, tavan 9,1 m, K360 @ 2,0 bar | 360 × √2,0 ≈ 509 L/dk | ≈ 6 109 L/dk | ≈ 367 m³ |
| HHS5, tavan 12,2 m, K360 @ 4,1 bar | 360 × √4,1 ≈ 729 L/dk | ≈ 8 747 L/dk | ≈ 525 m³ |
Bu hacimler yalnız tavan sprinklerlerinin talebidir; boru sürtünme kayıpları, statik yükseklik ve varsa raf içi sprinkler talebi ayrıca hesaplanır.
HHS5'in diğer tasarım tablolarındaki yeri
- Tablo 10 (EN s. 41), özel gereklilikli ESFR tasarımları: HHS5, tavan 7,6 m için K200 ile 12 @ 5,2 bar, K240 ile 12 @ 3,6 bar, K320 ile 9 @ 2,2 bar, K360 ile 9 @ 1,7 bar; tavan 9,1 m için K200 ile 12 @ 6,9 bar, K240 ile 12 @ 4,8 bar, K320 ile 12 @ 3,5 bar, K360 ile 12 @ 2,8 bar; tavan 12,2 m için K360 ile 20 @ 5,2 bar.
- Tablo 13 ve Tablo 14 (EN s. 47), modüler ESFR raf içi tasarımı: HHS5'te 9,1 m azami düşey raf içi kurulumda asgari k-faktörü K320 ve en uzak raf içi sprinklerden asgari debi 455 L/dk'dır. Tablo 13'ün dipnotu HHS5'te çift sıralı ve çok sıralı raflarda hesabın en uzak raftaki 6 raf içi sprinkler artı komşu raftaki en uzak 4 raf içi sprinkler, toplam 10 sprinkler üzerinden yapılacağını söyler.
- Tablo 16 (EN s. 50), CMSA ile STC1 depolaması: HHS5, depolama 5,5 m ve tavan 7,9 m için K160 upright ıslak sistemde 15 sprinkler @ 3,4 bar veya K240 upright ıslak sistemde 15 sprinkler @ 1,5 bar.
Ön hesaplı yol kapalı mı
Hayır. TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.1 (EN s. 82) tam hesabı yalnız iki durumda zorunlu kılar: ara seviye HHS raf içi sprinkler bulunan düzenler ve gridli veya looplu düzenler. HHP ve HHS için ön hesaplı yol Madde 7.3.2 ve Tablo 7 (EN s. 40) ile Madde 13.3.5 ve Tablo 32-35 üzerinden açıktır. Madde 7.2.3.4 (EN s. 37) ise raf içi sprinklerlerin ve bunlarla ilişkili tavan sprinklerlerinin daima tam hesaplanmasını ister ve NOT'unda çalışan herhangi bir sprinklerdeki asgari basıncın 2,0 bar olduğunu (Madde 13.4.4) hatırlatır.
Su beslemesi ve pompa düzeni
TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.2 (EN s. 57): pompa setlerinin karakteristik eğrileri uyumlu olmalı ve tüm olası debilerde paralel çalışabilmelidir. İki pompa kurulursa her biri tek başına belirtilen debi ve basınçları sağlayabilmelidir; üç pompa kurulursa her biri belirtilen basınçta belirtilen debinin en az %50'sini sağlayabilmelidir. Üstün veya çiftli su beslemesinde birden fazla pompa varsa en çok biri elektrik motoru ile tahrik edilir.
Annex P (EN s. 164) ESFR sistemlerinin su beslemesi için EN 17451'e uygun üç adet %50 kapasiteli pompa seti kullanılmasını önerir.
Pompa dairesi için Madde 10.3 (EN s. 57-58) yangın direnci (en az 60 dk), yerleşim tercih sırası, sprinkler koruması ve asgari sıcaklık (elektrikli pompa setleri için 4 °C, dizel için 10 °C) şartlarını verir; standart metninde pompa dairesi için bir asgari alan değeri bulunmaz.
Sık Sorulan Sorular
HHS sınıfları kaça kadar gider?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 6.2.4.2 (EN s. 32) yüksek tehlikeli depolamayı dört kategoriye ayırır: HHS1 (Kategori I), HHS2 (Kategori II), HHS3 (Kategori III) ve HHS4 (Kategori IV). TS EN 12845-2:2025 buna ESFR ve CMSA tasarımları için HHS5'i ekler (Tablo 7, EN s. 36). Her iki standartta da HHS6 ve sonrası diye bir sınıf yoktur; HHS sınıfı yığın yüksekliğiyle değil, malın ve ambalajının yanıcılığıyla belirlenir (EN 12845 Annex B, EN s. 127).
HHS5 için 12 sprinklerli tasarımda hangi sprinkler kullanılır?
TS EN 12845-2:2025 Madde 5.4 (EN s. 32): sprinklerler ara sıcaklık dereceli (79 °C ile 107 °C) ESFR pendent tipte ve anma k-faktörü K360 olur. Sprinkler deflektörünün tavan altındaki azami mesafesi 350 mm'dir.
HHS5 tasarımında raf ve koridor şartları nelerdir?
Madde 5.4 (EN s. 32-33): asgari koridor genişliği 2,4 m'dir. Raf, raf yüzünden raf yüzüne uzanan, en çok 5,0 m aralıklarla yerleştirilmiş katı dikey bariyerlerle bölünür; bariyer 10 mm kontrplak veya sunta ya da 0,78 mm sac veya eşdeğeri olur. Bariyer zeminden en çok 100 mm yukarıdan başlayıp azami depolama yüksekliğine kadar uzanır ve boyuna flue boşluğunu keser. Dikey bariyerler ile koridorlar arasındaki depolamanın plan alanı 12 m²'yi aşamaz. Mal, koridorda dikey bariyerin nominal 100 mm ötesine taşabilir.
HHS5 tasarımının asgari çalışma basıncı nedir?
Madde 5.4 (EN s. 33), hem katı yığınlar hem raf depolaması için iki değer verir: azami tavan yüksekliği 9,1 m ile depolama yüksekliği 7,6 m'ye kadar 2,0 bar; azami tavan yüksekliği 12,2 m ile depolama yüksekliği 10,7 m'ye kadar 4,1 bar. Aynı değerler Tablo 7'nin HHS5 satırlarında da görülür (EN s. 36).
Yüksek depo tasarımında tam hidrolik hesap zorunlu mudur?
EN 12845 tarafında hayır. TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.1 (EN s. 82) tam hesabı yalnız ara seviye HHS raf içi sprinkler bulunan düzenler ile gridli veya looplu düzenler için zorunlu kılar. HHP ve HHS için ön hesaplı yol Madde 7.3.2 ve Tablo 7 (EN s. 40) ile Madde 13.3.5 ve Tablo 32-35 üzerinden açıktır. Madde 7.2.3.4 (EN s. 37) ise raf içi sprinklerlerin ve bunlara ait tavan sprinklerlerinin daima tam hesaplanmasını ister.
HHS5 tasarımında su besleme süresi kaç dakikadır?
TS EN 12845-2:2025 Tablo 6 (EN s. 34) süreyi tasarımdaki tavan sprinkleri sayısına bağlar: 9, 10 ve 12 sprinkler için 60 dk; 15 ve 16 sprinkler için 90 dk; 20, 24, 25 ve 30 sprinkler için 120 dk. Dolayısıyla 12 sprinklerli HHS5 tasarımında süre 60 dakikadır. Karşılaştırma için EN 12845 Madde 8.1.1 (EN s. 42) CMDA sistemlerinde HHS için 90 dk verir.
Kaynakça
- TS EN 12845-2:2025 Madde 5.4 (EN s. 32-33)
- TS EN 12845-2:2025 Madde 6.1 (EN s. 33), Tablo 6 (EN s. 34)
- TS EN 12845-2:2025 Tablo 7 ve dipnotları (EN s. 36)
- TS EN 12845-2:2025 Tablo 10, Tablo 11 ve notu (EN s. 41)
- TS EN 12845-2:2025 Tablo 13, Tablo 14 (EN s. 47)
- TS EN 12845-2:2025 Tablo 16 (EN s. 50), Tablo 21 notu (EN s. 55)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 6.2.4.2 (EN s. 32), Madde 6.3.2 (EN s. 33)
- TS EN 12845+A2:2026 Tablo 4 (EN s. 38), Tablo 5 (EN s. 39)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 7.2.3.4 (EN s. 37), Madde 7.3.2, Tablo 7 (EN s. 40)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 8.1.1 (EN s. 42), Madde 10.2, 10.3 (EN s. 57-58)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.1 (EN s. 82), Madde 13.4.4 (EN s. 102), Madde 14.3 (EN s. 104-105)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex B (EN s. 127), Annex C (EN s. 132), Annex P (EN s. 164)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.