Kısa cevap: Kısa cevap: EN 12845 Tablo 3 (EN s.36) her sınıf için tek bir yoğunluk-alan çifti verir: LH 2,25 mm/dk ve 84 m², OH1-OH4 5,0 mm/dk ve 72/144/216/360 m², HHP1-HHP3 7,5/10,0/12,5 mm/dk ve 260 m². NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.1 (PDF s.181) her sınıf için iki sütun verir: light hazard 0,1 gpm/ft² üzerinden 1500 ft² (4,1 mm/dk üzerinden 140 m²), ordinary hazard Grup 1 0,15 gpm/ft² (6,1 mm/dk), Grup 2 0,2 gpm/ft² (8,1 mm/dk), extra hazard Grup 1 0,3 gpm/ft² üzerinden 2500 ft² (12,2 mm/dk üzerinden 230 m²), Grup 2 0,4 gpm/ft² (16,3 mm/dk).

Kaynaklar: TS EN 12845+A2:2026, TS EN 12845-2:2025 ve NFPA 13-2025, Standard for the Installation of Sprinkler Systems, 2025 Edition. NFPA'nın ABD birimleri basıldığı gibi aktarılmış, metrik karşılıkları yalnız standardın tablosunda birlikte basılı olduğu yerlerde yazılmıştır.

1. Birim sistemi

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Temel birimler Yoğunluk mm/dk, alan m², basınç bar, debi L/dk, çap mm (Madde 3, EN s.18) Yoğunluk gpm/ft², alan ft², basınç psi, debi gpm, çap in.; metrik eşdeğer parantez içinde
Hangi değer hüküm kurar Tek versiyon, metrik Madde 1.6.1.3 (PDF s.20): bir değerin ardından başka birimde eşdeğeri veriliyorsa ilk yazılan şart sayılır
Dönüşüm kaynağı Standart dönüşüm tablosu vermez Tablo 1.6.1.2 (PDF s.20): 1 gpm/ft² = 40,746 mm/dk; 1 psi = 0,0689 bar; 1 gpm = 3,7848 L/dk

2. Tehlike sınıfları

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Sınıf listesi LH; OH1-OH4; HHP1-HHP4; HHS1-HHS4 (Madde 6.2, EN s.31-32) Light hazard; Ordinary hazard Grup 1-2; Extra hazard Grup 1-2; özel kullanım tehlikeleri (Madde 19.2.1.2.4, PDF s.180)
En düşük sınıfın tanımı Düşük yangın yükü ve yanıcılık, tek bölüm en çok 126 m², en az 30 dk yangın dayanımı Düşük miktar ve yanıcılıkta içeriğe sahip hacimler (Madde 4.3.2, PDF s.38)
Orta sınıfın ayrımı Dört grup, hepsi 5,0 mm/dk; OH içinde depolamaya üç koşulla izin verilir (Madde 6.2.3) OH1: orta miktar, düşük yanıcılık, istif en çok 8 ft (2,4 m). OH2: orta ila yüksek miktar ve yanıcılık, istif 12 ft (3,7 m), yüksek ısı salımında 8 ft (2,4 m) (Madde 4.3.3, PDF s.38)
En yüksek sınıf HHP1-HHP4 proses, HHS1-HHS4 depolama EH1: çok yüksek miktar ve yanıcılık, toz veya hav bulunan hacimler. EH2: çok yüksek miktar, önemli miktarda yanıcı veya parlayıcı sıvı, yaygın gölgeleme (Madde 4.3.4, PDF s.38-39)
Depolamanın yeri Standardın içinde ayrı sınıf: HHS, Tablo 4 ve Tablo 5 Ayrı sınıf değil; 4.3.1.4-4.3.1.8 şartlarını sağlamayan depolama Bölüm 20-25'e gider (Madde 4.3.5, PDF s.39)
Riser başına alan sınırı Sınıf bazlı sınır yok Madde 4.4.1 (PDF s.39): light ve ordinary hazard 52 000 ft² (4830 m²); extra hazard 40 000 ft² (3720 m²)

3. Tasarım yoğunluğu ve operasyon alanı

EN 12845 Tablo 3 (Madde 7.1, EN s.36):

Tehlike sınıfı Yoğunluk (mm/dk) Alan, yaş veya ön tepkili (m²) Alan, kuru veya alternatif (m²)
LH 2,25 84 İzin verilmez, OH1 kullanılır
OH1 5,0 72 90
OH2 5,0 144 180
OH3 5,0 216 270
OH4 5,0 360 İzin verilmez, HHP1 kullanılır
HHP1 7,5 260 325
HHP2 10,0 260 325
HHP3 12,5 260 325

NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.1, Density/Area Criteria (PDF s.181):

Tehlike sınıfı Tasarım alanının 3000 ft² olması istenmediği hâl Madde 19.2.3.1.5 gereği 3000 ft² (280 m²) istendiği hâl
Light Hazard 0.1 gpm per ft² over 1500 ft² (4,1 mm/dk, 140 m²) 0.07 gpm per ft² over 3000 ft² (2,9 mm/dk, 280 m²)
Ordinary Hazard Grup 1 0.15 gpm per ft² over 1500 ft² (6,1 mm/dk, 140 m²) 0.12 gpm per ft² over 3000 ft² (4,9 mm/dk, 280 m²)
Ordinary Hazard Grup 2 0.2 gpm per ft² over 1500 ft² (8,1 mm/dk, 140 m²) 0.17 gpm per ft² over 3000 ft² (6,9 mm/dk, 280 m²)
Extra Hazard Grup 1 0.3 gpm per ft² over 2500 ft² (12,2 mm/dk, 230 m²) 0.28 gpm per ft² over 3000 ft² (11,4 mm/dk, 280 m²)
Extra Hazard Grup 2 0.4 gpm per ft² over 2500 ft² (16,3 mm/dk, 230 m²) 0.38 gpm per ft² over 3000 ft² (15,5 mm/dk, 280 m²)

Parantez içindeki metrik değerler NFPA 13 tablosunda basılı olduğu gibidir. Yapı farkı şudur: EN 12845 sınıf başına tek bir çift verir, NFPA 13 aynı sınıfı iki sütuna böler. Madde 19.2.3.1.4 (PDF s.180) küçük alanları da kurala bağlar: light ve ordinary hazard'da 1500 ft² (140 m²) altında 1500 ft²'lik yoğunluk, extra hazard'da 2500 ft² (230 m²) altında 2500 ft²'lik yoğunluk kullanılır.

Alan düzeltmeleri de ayrışır. Kuru sistemde EN 12845 Tablo 3 ayrı bir sütun tutar; NFPA 13 Madde 19.2.3.2.6 (PDF s.183) kuru borulu ve çift kilitli ön tepkili sistemlerde çalışma alanını yoğunluk değiştirilmeden yüzde 30 artırır. NFPA 13 ayrıca hızlı tepkili sprinklerde alan indirimine izin verir (Madde 19.2.3.2.3.1 ve Şekil 19.2.3.2.3.1, PDF s.182; yaş sistem, light veya ordinary hazard ve en çok 20 ft / 6,1 m tavan yüksekliği koşuluyla), tasarım alanındaki sprinkler sayısı beşten az olamaz. EN 12845'te böyle bir indirim yoktur.

4. Operasyon alanının şekli

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Şekil Dikdörtgen ve sprinkler düzenine göre simetrik (Madde 13.4.3.1, EN s.99-100) Dikdörtgen (Madde 28.2.4.2.1, PDF s.347)
Kollara paralel boyut Alanın karekökünün en az 1,2 katı Alanın karekökünün en az 1,2 katı, ana borunun iki yanındaki sprinklerleri kapsayacak şekilde
Kol yetmezse Kollar 6°'den eğimli çatının sırtına paralel gidiyorsa veya 1,0 m'den derin kiriş bölmeleri varsa katsayı 2 olur Tasarım alanı aynı ana boruya bağlı komşu kollara genişletilir (Madde 28.2.4.2.3, PDF s.347)

5. K-faktörleri

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Tanımlı liste Tablo 37a (EN s.104): LH 57; OH 80 veya 115; HHP ve HHS tavan sprinkleri yoğunluk ≤ 10 mm/dk ise 80, 115 veya 160, > 10 mm/dk ise 115 veya 160; HHS ara sprinklerleri 80 veya 115 Tablo 7.2.2.1 (PDF s.53), metrik sütun: 20, 27, 40, 60, 80, 115, 160, 200, 240, 280, 320, 360, 400, 480
Seçim ölçütü Tehlike sınıfı ve tasarım yoğunluğu Ürün listelemesi; K-5.6 (80) referansıyla yüzde cinsinden bağıl debi verilir
ESFR ve CMSA Kapsam dışı; Annex N ve Annex P ile EN 12845-2'ye gider Madde 7.2.2.5 (PDF s.53): asgari anma K-faktörü K-11.2 (160)
Debi formülü Q = K√p, Q L/dk, p bar (Madde 14.3, EN s.104-105) Madde 28.2.4.10.3 (PDF s.349): anma K-faktörü ile hesaplanır, kuru tip sprinklerde düzeltilmiş K-faktörü kullanılır
Asgari sprinkler basıncı Madde 13.4.4 (EN s.102): LH 0,70 bar; OH 0,35 bar; HHP ve HHS 0,50 bar; K115 raf içi 1,00 bar; K80 raf içi 2,00 bar Madde 28.2.4.11.1 (PDF s.349): herhangi bir sprinklerin asgari çalışma basıncı 7 psi (0,5 bar)
Azami basınç Madde 8.2.1 (EN s.42): sistem basıncı 12 bar'ı aşamaz Madde 28.2.4.12 (PDF s.350): extra hazard ve Bölüm 20-26 sprinklerlerinde azami çalışma basıncı 175 psi (12 bar)

6. Su kaynağı süresi ve hortum payı

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Süre Madde 8.1.1 (EN s.42): LH 30 dk, OH 60 dk, HHP 90 dk, HHS 90 dk Tablo 19.2.3.1.2 (PDF s.181): light hazard 30 dk; ordinary hazard 60 veya 90 dk; extra hazard 90 veya 120 dk
Düşük süre değerinin şartı Standart tek değer verir Madde 19.2.3.1.3 (PDF s.180): akış ve izleme cihazları elektriksel olarak denetlenip sürekli görevli onaylı bir merkezden izleniyorsa düşük değer kullanılabilir
Hortum payı Sprinkler talebine eklenen sabit pay yok; Madde 9.2 (EN s.46) şehir şebekesinin elle müdahale debisini karşılamasını ister, NOT 1 bu debiyi yetkili makama bırakır Tablo 19.2.3.1.2 (PDF s.181): iç hortum 0, 50 veya 100 gpm (0, 190 veya 380 L/dk); iç ve dış toplam light hazard 100 gpm (380 L/dk), ordinary hazard 250 gpm (950 L/dk), extra hazard 500 gpm (1900 L/dk)
ESFR, CMSA ve depolama TS EN 12845-2:2025 Tablo 6 (EN s.34): 9, 10 ve 12 sprinkler için 60 dk; 15 ve 16 için 90 dk; 20 ile 30 arası için 120 dk Süre Bölüm 20-25 tablolarından gelir (Madde 20.15.2 ve 20.15.4, PDF s.194)

7. Sprinkler aralık ve kapsama alanı

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Sprinkler başına azami alan Tablo 19 (EN s.70): LH 21,0 m²; OH 12,0 m²; HHP ve HHS 9,0 m² Tablo 10.2.4.2.1(a)-(d) (PDF s.84-85): light hazard hidrolik hesaplı 225 ft² (20 m²), boru cetveli 200 ft² (18 m²); ordinary hazard 130 ft² (12 m²); extra hazard 0,25 gpm/ft² (10,2 mm/dk) ve üzeri yoğunlukta 100 ft² (9 m²)
Azami aralık Tablo 19: standart yerleşimde S ve D, LH'de 4,6 m; OH'ta 4,0 m; HHP ve HHS'te 3,7 m Light ve ordinary hazard 15 ft (4,6 m); extra hazard ve yüksek istifte yüksek yoğunlukta 12 ft (3,7 m)
Mutlak üst sınır Tablo 19 satırları Madde 10.2.4.2.2 (PDF s.84): hiçbir hâlde 225 ft² (20 m²) aşılamaz
Asgari aralık Madde 12.3 (EN s.72): 2 m'den küçük aralığa izin verilmez; perde, raf içi ara sprinkler ve merdiven boşluğu istisnadır Madde 10.2.6.4.1 (PDF s.85): 6 ft (1,8 m); Madde 10.2.6.4.2 perde şartıyla daha yakın yerleşime izin verir
Duvara mesafe Madde 12.4.1 (EN s.72): standart yerleşimde 2,0 m, şaşırtmalıda 2,3 m Madde 10.2.6.2.1 (PDF s.85): sprinkler arası mesafenin yarısı; Madde 10.2.6.3: duvardan asgari 4 in. (100 mm)

8. Boru hesabı ve C değerleri

İki standart da sürtünme kaybında Hazen-Williams kullanır. EN 12845 Madde 13.2.1 (EN s.82-83) hesapların formülden elde edilenden az olamayacağını söyler ve C değerlerini Tablo 22'ye bağlar; NFPA 13 Madde 28.2.4.8.1 (PDF s.348) aynı formülü ve Tablo 28.2.4.8.1'i işaret eder.

Boru EN 12845 Tablo 22 (EN s.83) NFPA 13-2025 Tablo 28.2.4.8.1 (PDF s.349)
Dökme demir 100 (cast iron) 100 (unlined cast or ductile iron)
Düktil demir 110 100 (astarsız), 140 (cement-lined cast or ductile iron)
Çelik, yaş sistem 120 (mild steel) 120 (black steel, wet systems including deluge)
Çelik, kuru sistem Ayrı satır yok, yine 120 100; azot, vakum veya buhar fazı korozyon önleyici uygulanırsa 120
Galvanizli çelik 120 Yaş sistemde 120, kuru sistemde 100, azot veya vakum ile 120
Paslanmaz çelik ve bakır 140 150 (copper tube, brass or stainless steel)
Plastik ve takviyeli cam elyaf 140 (reinforced glass fibre); plastik için ayrı satır yok 150 (plastic all, listed)
Çimento kaplı ve beton 130 (spun cement, cement lined cast iron) 140 (asbestos cement, concrete)

Ayrım açıktır: EN 12845 C değerini yalnız boru cinsine bağlar, NFPA 13 aynı boru cinsi için sistem tipine ve kuru sistemdeki gaz veya inhibitör düzenlemesine göre iki ayrı değer verir. NFPA 13 eşdeğer uzunluk tablolarını başka bir C değerine göre kullanmak için Tablo 28.2.3.2.1 (PDF s.347) çarpanlarını verir: C 100 için 0,713; 130 için 1,16; 140 için 1,33; 150 için 1,51. EN 12845 tarafında karşılığı yoktur; Madde 13.2.3 (EN s.83) bunun yerine hız sınırı koyar: vana, akış izleme cihazı veya süzgeçte 6 m/s, diğer noktalarda 10 m/s.

9. Hesap yöntemi seçimi

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Tablodan boyutlandırma Ön hesaplı sistemler: LH (Madde 13.3.3, EN s.86), OH (13.3.4, EN s.88), HHP ve HHS (13.3.5, EN s.89) Boru cetveli yöntemi (Madde 19.2.2, PDF s.180); Tablo 19.2.2.1 light hazard için 15 psi (1 bar) ve 500-750 gpm (1900-2850 L/dk), ordinary hazard için 20 psi (1,4 bar) ve 850-1500 gpm (3200-5700 L/dk) verir
Tablo yolunun sınırı Ara seviye HHS sprinklerli ve gridli veya looplu düzenlerde tam hesap zorunlu (Madde 13.1, EN s.82) Madde 19.2.2.3 (PDF s.180): boru cetveli (1) 5000 ft² (465 m²) ve altındaki yeni sistemlerde, (2) 5000 ft²'yi aşan yeni sistemlerde ise Tablo 19.2.2.1 debileri en yüksek sprinkler kotunda asgari 50 psi (3,4 bar) artık basınçla sağlanıyorsa kullanılabilir; Madde 19.2.2.2 extra hazard'ı hidrolik hesaba bırakır
Yöntem seçenekleri Ön hesaplı veya tam hesaplı Madde 19.2.3.1.1 (PDF s.180): yoğunluk-alan, oda tasarımı veya özel tasarım alanları

Saha notu: iki projeyi karşılaştırırken en sık yapılan hata, birim sisteminin dönüştürülüp koruma konseptinin dönüştürülmemesidir. EN 12845'in tek yoğunluk-alan çifti ile NFPA 13'ün iki sütunlu, düzeltme katsayılı kurgusu aynı satıra indirgenemez; karşılaştırma aynı konsept başlığı altında, madde numaraları görünür tutularak yapılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

NFPA 13 ve EN 12845 tasarım yoğunlukları nasıl kıyaslanır?

Kısa cevap: EN 12845 Tablo 3 (EN s.36) her sınıf için tek bir yoğunluk-alan çifti verir: LH 2,25 mm/dk ve 84 m², OH1-OH4 5,0 mm/dk ve 72/144/216/360 m², HHP1-HHP3 7,5/10,0/12,5 mm/dk ve 260 m². NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.1 (PDF s.181) her sınıf için iki sütun verir: light hazard 0,1 gpm/ft² üzerinden 1500 ft² (4,1 mm/dk üzerinden 140 m²), ordinary hazard Grup 1 0,15 gpm/ft² (6,1 mm/dk), Grup 2 0,2 gpm/ft² (8,1 mm/dk), extra hazard Grup 1 0,3 gpm/ft² üzerinden 2500 ft² (12,2 mm/dk üzerinden 230 m²), Grup 2 0,4 gpm/ft² (16,3 mm/dk).

Hortum payı iki standartta nasıl ele alınır?

NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.2 (PDF s.181) hidrolik hesaplı sistemler için hortum payını ve süreyi birlikte verir: light hazard toplam 100 gpm (380 L/dk) ve 30 dakika; ordinary hazard 250 gpm (950 L/dk) ve 60 veya 90 dakika; extra hazard 500 gpm (1900 L/dk) ve 90 veya 120 dakika. İç hortum bağlantısı için 0, 50 veya 100 gpm (0, 190 veya 380 L/dk) eklenir. EN 12845'te sprinkler talebine eklenen sabit bir hortum payı yoktur; Madde 9.2 (EN s.46) yalnızca şehir şebekesinin elle müdahale debisini karşılamasını ister ve NOT 1 bu debinin genellikle yetkili makamca belirlendiğini söyler.

K-faktör listeleri örtüşüyor mu?

EN 12845 Tablo 37a (EN s.104) dört anma K-faktörü tanımlar: LH için 57, OH için 80 veya 115, HHP ve HHS tavan sprinklerleri için 80, 115 veya 160, HHS ara sprinklerleri için 80 veya 115. NFPA 13-2025 Tablo 7.2.2.1 (PDF s.53) on dört satırlık bir liste verir; metrik karşılıkları 20, 27, 40, 60, 80, 115, 160, 200, 240, 280, 320, 360, 400 ve 480'dir. Madde 7.2.2.5 CMSA ve ESFR sprinklerler için asgari anma K-faktörünü K-11.2 (160) olarak koyar.

Boru sürtünme hesabında C değerleri farklı mı?

İki standart da Hazen-Williams kullanır fakat C değerini farklı ölçütle seçer. EN 12845 Tablo 22 (EN s.83) yalnız boru cinsine bakar: dökme demir 100, düktil demir 110, yumuşak çelik 120, galvanizli çelik 120, çimento kaplı dökme demir 130, paslanmaz çelik 140, bakır 140. NFPA 13-2025 Tablo 28.2.4.8.1 (PDF s.349) boru cinsiyle birlikte sistem tipini de hesaba katar: siyah çelik yaş sistemde 120, kuru sistemde 100; azot, vakum veya buhar fazı korozyon önleyici kullanılırsa kuru sistemde de 120; plastik 150, bakır, pirinç ve paslanmaz çelik 150.

Sprinkler aralıkları ve kapsama alanları nasıl farklılaşır?

EN 12845 Tablo 19 (EN s.70) sidewall dışındaki sprinklerler için sprinkler başına azami alanı LH'de 21,0 m², OH'ta 12,0 m², HHP ve HHS'te 9,0 m² olarak verir; standart yerleşimde azami S ve D değerleri sırasıyla 4,6 m, 4,0 m ve 3,7 m'dir. NFPA 13-2025 Tablo 10.2.4.2.1(a) (PDF s.84) light hazard için hidrolik hesaplı sistemlerde 225 ft² (20 m²) ve 15 ft (4,6 m), Tablo 10.2.4.2.1(b) ordinary hazard için 130 ft² (12 m²) ve 15 ft (4,6 m) verir. Madde 10.2.4.2.2 hiçbir hâlde 225 ft² (20 m²) aşılamayacağını söyler.

Operasyon alanının şekli iki standartta aynı mı hesaplanır?

Katsayı aynıdır, ifade farklıdır. EN 12845 Madde 13.4.3.1 (EN s.99-100) gridli konfigürasyonlarda kollara paralel L uzunluğunun, operasyon alanının karekökünün 1,2 katından büyük veya ona eşit olmasını ister; kollar 6°'den eğimli bir çatının sırtına paralel gidiyorsa veya 1,0 m'den derin kirişlerle bölmeler oluşuyorsa katsayı 2 olur. NFPA 13-2025 Madde 28.2.4.2.1 (PDF s.347) yoğunluk-alan yönteminde tasarım alanının dikdörtgen olmasını ve kollara paralel boyutunun çalışma alanının karekökünün en az 1,2 katı olmasını ister.

Kaynakça

TS EN 12845+A2:2026 ve TS EN 12845-2:2025

NFPA 13-2025, Standard for the Installation of Sprinkler Systems

Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.

FS

Fatih Selvi

Makina mühendisi ve yazılım geliştirici. 16+ yıl mekanik tesisat ve yangın tesisatı deneyimi. NFPA 13/14/20/25 ve BYKHY uzmanı.