Soğuk depolar (-25 °C freezer, +2 °C chiller) soğutucu akışkan olarak amonyak (NH3) kullanır. Amonyak hem yanıcı (LFL %15) hem de zehirli bir gaz (IDLH 300 ppm) — yanı iki ayrı risk kalemini aynı anda yönetmemiz gerekiyor. Donma sıcaklıklarında ıslak borulu (wet-pipe) sprinkler çalışmaz; bu yüzden sahada NFPA 13 kapsamında kuru borulu (dry-pipe) veya ön tepkili (pre-action) sistem kuruyoruz. Makine dairesi (machinery room) ve havalandırma kurallarını ise IIAR-2 tanımlıyor.
Dry-Pipe Sprinkler Tasarımı
- Boru hava basıncı (air pressure): 1,7-3,4 bar (25-50 psi) aralığında tutulur
- Su ulaşma süresi (water delivery time): en fazla 60 sn — standardın sıkı şartı
- Sistem hacim limiti: 2840 L (750 gal); aşılırsa bölümleme şart
- Sprinkler tipi: yukarı püskürtmeli (upright) ya da kuru sarkıt (dry pendant)
- Alçak nokta drenajı (low-point drum drips): biriken suyu sahada düzenli boşaltırız
IIAR-2 Machinery Room
- Ayırma: 2 saat yangın dayanımlı duvar (firewall)
- Havalandırma: normal şartlarda 0.5 ACH, acil durumda 30 ACH
- NH3 dedektörü: 25 ppm alarm, 150 ppm yüksek alarm seviyesi
- Tahliye çıkışı: birbirinden bağımsız 2 kapı
- Acil durdurma (ESD): makine dairesinin dışından erişilebilen kırmızı buton
Amonyak Yangın/Patlama Riski
- Alt patlama limiti (LFL): %15 (15.000 ppm)
- Üst patlama limiti (UFL): %28
- Min. tutuşturma enerjisi (MIE): 680 mJ — oldukça yüksek
- Patlama basıncı: Pmax 6 bar civarı
- Tutuşma güçlüğü: pratikte çoğu kaçakta yangın çıkmaz; bunun için kapalı ve birikimli bir hacim gerekir
Havalandırma Hesabı
500 m² makine dairesi, 30 ACH acil havalandırma senaryosu için:
- Hacim: 500 × 4 = 2000 m³
- Gerekli debi: 2000 × 30 = 60.000 m³/h
- Fan seçimi: 2 × 30.000 m³/h (yedekli çalışma için)
- Egzoz: çatı seviyesinden — sıcak NH3 yukarı yükselir
- Taze hava girişi: dış duvarda alt kottan, motorlu damperli
Soğuk Depo MEP Calc ile
MEP Calc soğuk depo amonyak machinery room havalandırma debisi, NH3 detektör setpointleri ve dry-pipe sistem hacim hesabını IIAR-2/NFPA 13 uyarınca yapar.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 13, IIAR-2, IIAR-9, ASHRAE 15, OSHA 29 CFR 1910.111. NFPA 13 Sprinkler kodu.