Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Annex K (bilgilendirici) "Twenty-five year inspection" ve Tablo K.1, EN s.159.
Annex K, standardın en kısa eklerinden biridir: alt madde numarası yoktur, düz metin ve tek bir tablodan oluşur. K.1, K.2, K.3, K.4 gibi maddeler bu ekte bulunmaz. Ek bilgilendiricidir; hükümler "should" kipindedir.
Ekin kapsamı
Annex K (EN s.159) girişi: "25 yıl sonra borular ve sprinklerler incelenmelidir."
Yani ek, iki ayrı inceleme konusu tanımlar: boru hattı ve sprinklerler. Bunlar birlikte ele alınır.
Boru hattı incelemesi
| Konu | Hüküm |
|---|---|
| Yıkama | Boru hattı iyice yıkanmalıdır |
| Hidrostatik test | Azami statik basınca veya 12 bar'a, hangisi yüksekse ona eşit bir basınçta test edilmelidir |
| İnceleme | Boru hattı içeriden ve dışarıdan incelenmelidir |
| Menzil borusu örneklemesi | Her 100 sprinkler için en az bir metre uzunluğunda menzil borusu incelenmelidir |
| Çap bazlı örnekleme | Her boru çapından en az bir metre uzunluğunda iki boru kesiti incelenmelidir |
| Kusurlar | Sistemin performansını olumsuz etkileyebilecek tüm kusurlar giderilmelidir |
Kaynak: Annex K, EN s.159.
Kaç tesisat incelenir?
| Sistem tipi | Kapsam |
|---|---|
| Islak borulu sistemler | Bina başına en az bir sprinkler tesisatı kontrol edilmelidir |
| Bir binada birden çok ıslak kontrol vana seti varsa | Yalnız %10'unun incelenmesi yeterlidir |
| Kuru borulu sistemler | İncelenecek tesisat sayısında böyle bir azaltmaya izin verilmez |
Kaynak: Annex K, EN s.159.
Tablo K.1: Mevcut her tipten test edilecek sprinkler sayısı
| Tesis edilmiş toplam sprinkler sayısı | İncelenecek sprinkler sayısı |
|---|---|
| ≤ 5 000 | 20 |
| ≤ 10 000 | 40 |
| ≤ 20 000 | 60 |
| ≤ 30 000 | 80 |
| ≤ 40 000 | 100 |
Kaynak: Tablo K.1, EN s.159.
Tablonun başlığı önemlidir: sayı, mevcut her tip (each available type) için ayrı ayrı geçerlidir. Annex K, sıcaklık derecesine göre ayrı gruplama yapılmasını söylemez; ayrım tip üzerinedir.
Annex K metni (EN s.159): "Bir miktar sprinkler sökülmeli ve tam olarak işlevsel olduklarından emin olmak için test edilmelidir. Tablo K.1, tesis edilmiş toplam sprinkler sayısının bir fonksiyonu olarak örnekleme kapsamını belirtir."
Sprinklerlerde değerlendirilecek özellikler
Annex K (EN s.159), altı başlık sayar:
- a) çalışma;
- b) çalışma sıcaklığı;
- c) K-faktörü değişimi;
- d) püskürtme engelleri (spray obstacles);
- e) yerleşme / tıkanma (lodgement);
- f) termal duyarlılık.
Standart bu başlıklar için sayısal bir kabul kriteri (örneğin K-faktöründe yüzde sapma sınırı veya termal duyarlılık için bir RTI sınırı) vermez.
Annex K'nin standardın bakım programı içindeki yeri
Annex K, Madde 20.3'teki (EN s.120 ve devamı) periyodik servis programının bir parçası değildir; ondan ayrı, 25 yıllık bir kilometre taşıdır. Madde 20.3'ün program adımları şunlardır:
| Aralık | Konu | Kaynak |
|---|---|---|
| En fazla 13 hafta | Üç aylık rutin (tehlike gözden geçirme, sprinklerler, boru ve askılar, su kaynakları ve alarmları, elektrik beslemeleri, stop valfler, akış alarmları, yedek parça) | Madde 20.3.2, EN s.120-121 |
| En fazla 6 ay | Altı aylık rutin (kuru alarm valfleri, itfaiye ve uzak merkez alarmı elektrik tesisatı) | Madde 20.3.3, EN s.121 |
| En fazla 12 ay | Yıllık rutin (pompa seti tam yük akış testi, dizel çalışmama testi, depo şamandıra valfleri, emme hazneleri ve süzgeçler) | Madde 20.3.4, EN s.121-122 |
| En fazla 3 yıl | Üç yıllık rutin (depolama ve basınç tankları iç muayenesi; su kaynağı stop, alarm ve çek valfleri) | Madde 20.3.5, EN s.122 |
| En fazla 10 yıl | On yıllık rutin (tüm depolama tanklarının temizlenmesi ve iç muayenesi) | Madde 20.3.6, EN s.122 |
| 25 yıl | Boru ve sprinkler incelemesi | Annex K, EN s.159 |
Ayrıca Madde 21 (EN s.123): sprinkler sistemi, nitelikli bir kişi tarafından yılda en az bir kez periyodik olarak muayene edilir (bkz. Annex Q). Muayene raporu, sistemin bu standarda uygun olup olmadığını bakım, işletme ve risk için yeterlilik bakımından değerlendirir ve bir sapmalar listesi düzenlenir.
Annex K'de bulunmayan konular
- Grup başına asgari 4 sprinkler gibi bir sayı ya da belirli bir sprinkler sayısı üzerinde ek numune kuralı. Örnekleme Tablo K.1'dedir.
- Sayısal kabul kriterleri (K-faktörü, termal duyarlılık veya çalışma sıcaklığı için yüzde sınırlar).
- Bir numune başarısız olursa iki kat numune alma veya tümünü değiştirme gibi bir yeniden örnekleme prosedürü.
- Sprinkler tipine veya ortama göre ilk inceleme yaşı ve tekrar aralığı takvimi. Annex K yalnız 25 yılı düzenler.
- Su dağılım deseni testi, yay basıncı ölçümü veya korozyon kalıntısı analizi. Değerlendirme başlıkları a)-f) ile sınırlıdır.
- Test sonuçlarının saklanma süresi.
Saha notu
Saha notu (standarttan değil, mühendislik yorumudur): 25 yıllık incelemede asıl bilgi, sprinkler numunelerinden çok boru içi durumdan gelir; menzil borusu ve çap bazlı kesit örneklemesi, korozyon ve tortu birikiminin sistemin hidroliğini ne kadar değiştirdiğini gösterir. Bu nedenle inceleme planlanırken kesitlerin nereden alınacağı, tesisatın en elverişsiz noktaları göz önünde tutularak önceden kararlaştırılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Annex K'ye göre kaç sprinkler test edilir?
TS EN 12845+A2:2026 Tablo K.1 (EN s.159), mevcut her tipten test edilecek sprinkler sayısını toplam tesis edilmiş sprinkler sayısına göre verir: ≤ 5 000 için 20; ≤ 10 000 için 40; ≤ 20 000 için 60; ≤ 30 000 için 80; ≤ 40 000 için 100.
Boru hattı için ne yapılır?
Annex K (EN s.159): boru hattı iyice yıkanmalı ve azami statik basınca ya da 12 bar'a, hangisi yüksekse ona eşit bir basınçta hidrostatik olarak test edilmelidir. Boru hattı içeriden ve dışarıdan incelenmelidir; her 100 sprinkler için en az bir metre uzunluğunda menzil borusu ve her boru çapından en az bir metre uzunluğunda iki boru kesiti incelenmelidir.
Bir binadaki kaç tesisat incelenir?
Annex K (EN s.159): ıslak borulu sistemlerde bina başına en az bir sprinkler tesisatı kontrol edilmelidir. Bir binada birden çok ıslak kontrol vana seti tesis edilmişse yalnız %10'unun incelenmesi yeterlidir. Kuru borulu sistemlerde incelenecek tesisat sayısında böyle bir azaltmaya izin verilmez.
Sökülen sprinklerlerde neler değerlendirilir?
Annex K (EN s.159) altı başlık sayar: a) çalışma; b) çalışma sıcaklığı; c) K-faktörü değişimi; d) püskürtme engelleri; e) yerleşme/tıkanma (lodgement); f) termal duyarlılık.
Annex K normatif midir?
Hayır. Annex K bilgilendiricidir (informative) ve metni 'should' kipindedir (EN s.159). Yıllık periyodik muayene ise normatif Madde 21 ile düzenlenir (EN s.123) ve bilgilendirici Annex Q'ya yönlendirir.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Annex K ve Tablo K.1 (EN s.159)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.2, 20.3.3 (EN s.120-121)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.3.4, 20.3.5, 20.3.6 (EN s.121-122)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 21 (EN s.123)
- TS EN 12845+A2:2026 Annex Q (EN s.165)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.