Kısa cevap: TS EN 12845+A2:2026 Madde 8.5.1 c) (EN s.44): bütün debi ölçme cihazlarının hatası azami debisinin ±%5'i içinde olmalıdır. Madde 8.5.1 d): hesaplanmış sistem kullanılıyorsa cihaz kapasitesi hem en elverişsiz hem en elverişli alanın sistem talebini ölçebilecek şekilde seçilir ve ayrıca azami talep debisinin en az %140'ı ölçüm kapasitesine sahip olmalıdır.

Bir sprinkler su kaynağının hesapta yazan debiyi gerçekten verdiği, ancak ölçülerek bilinir. TS EN 12845+A2:2026 bunun için kalıcı ölçüm düzeneklerini Madde 8.5'te, test prosedürünü Madde 8.6'da, periyodik tekrarını ise Madde 20'de düzenler. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 8.5 ve 8.6, EN s.44-46 (TSE s.47-49).

1. Madde 8.5.1: Ölçüm cihazlarına ilişkin genel şartlar

Madde 8.5.1 (EN s.44) şöyle başlar: "Sprinkler sistemlerine, Madde 7.3 ve Madde 10'a uygunluğun kontrolü için basınç ve debi ölçüm cihazları kalıcı olarak sağlanmalı ve aşağıdakilere uyulmalıdır:"

Bent Şart
a Bir test ünitesindeki bütün cihazlar amaca uygun olmalı ve imalatçı talimatlarına göre kurulmalıdır. İmalatçı talimatları, debi ölçme cihazının memba ve mansabındaki düz boru parçalarının asgari uzunluklarını ve azami akış hızını içermelidir.
b Debi ölçme cihazı, kolay erişim ve okuma için uygun bir konumda, dona dayanıklı bir alana kurulmalıdır.
c Bütün debi ölçme cihazlarının hatası, azami debisinin ±%5'i içinde olmalıdır. Cihaz taşıma, kurulum veya sürekli kullanım sırasında etkilenebiliyorsa, mevcut debiyi değerlendirmek üzere test sonuçları kullanılmadan önce yeniden kontrol edilmelidir.
d Hesaplanmış sistem kullanılıyorsa, debi ölçme cihazının kapasitesi, hem en elverişsiz hem de en elverişli alan için sistem talebinin ölçülebileceği şekilde seçilmelidir. Cihaz ayrıca azami talep debisinin en az %140'ı ölçüm kapasitesine sahip olmalıdır (bkz. Madde 7.3). Sistem talebi paralel çalışan birden fazla pompa seti tarafından sağlanıyorsa, debi ölçme cihazının kapasitesi en büyük pompanın kapasitesine göre seçilebilir; bu hâlde, emiş ve basma düzeni sonucu etkilemeyecekse münferit okumalar toplanabilir.
e Basınç/debi test eğrisi için kullanılacak basınç okumaları yalnızca doğru bir test manometresi (±%1,6) ile yapılmalıdır.
f Test eğrisi oluşturmak için en az üç (3) basınç/debi okuması yapılmalıdır. Buna ek olarak, akış yokken bir basınç okuması, yani statik basınç alınmalıdır.

Cihazın nereye kurulacağı su kaynağı tipine bağlıdır: su kaynağı otomatik pompa set(ler)i ise debi ölçme cihazı pompa dairesine kurulur (bkz. Madde 8.5.2) ve bu hâlde Madde 8.5.1 uygulanmaz. Su kaynağı otomatik pompa değilse cihaz kontrol vana setlerine kurulur (bkz. Madde 8.5.3).

2. Madde 8.5.2: Pompa dairesinde

Madde 8.5.2 (EN s.45):

3. Madde 8.5.3: Kontrol vana setlerinde

Su kaynağı otomatik pompa set(ler)i değilse (Madde 8.5.3, EN s.45):

Son cümledeki 40/50 mm değerleri yalnız bu ilave akış test vanası içindir; genel drenaj vanası çapları Tablo 39'dadır.

4. Madde 8.6: Su kaynağı testi

8.6.1 Genel (EN s.45):

Madde 8.5.2'de belirtilen test düzeneği kullanılmalıdır. Tesisata giden her besleme, diğer bütün beslemeler izole edilmiş durumda bağımsız olarak test edilmelidir. Hem ön hesaplı hem tam hesaplı tesisatlarda su kaynağı, en az tesisatın azami talep debisinde test edilmelidir.

8.6.2 Depolama tankı ve basınçlı tank beslemeleri (EN s.45-46): Su kaynağından tesisata akışı kontrol eden durdurma vanaları tamamen açılmalıdır. Otomatik pompa seti çalışması, sistem basıncı düşürülerek kontrol edilmelidir. Debi Madde 7'ye göre doğrulanmalıdır. 'C' manometresinde ölçülen besleme basıncının, Madde 7'de belirtilen ilgili değerden en az o kadar olduğu doğrulanmalıdır.

8.6.3 Şehir şebekesi, booster pompa, yükseltilmiş özel rezervuar ve gravite tankı beslemeleri (EN s.46): Beslemeden tesisata akışı kontrol eden durdurma vanaları tamamen açılmalıdır. Otomatik pompa seti çalışması sistem basıncı düşürülerek kontrol edilmelidir. Drenaj ve test vanası, Madde 7'de belirtilen debiyi verecek şekilde ayarlanmalıdır. Akış kararlı hâle geldiğinde 'C' manometresinde ölçülen besleme basıncının Madde 7'deki ilgili değerden en az o kadar olduğu doğrulanmalıdır.

Booster'lı şehir şebekesi için ayrıca Madde 10.7.4 (EN s.63) bir test tanımlar: booster'sız beslemenin, pompa girişinde ölçülen en az 0,5 bar basınçta, azami talep debisi artı %20 debi sağladığını gösteren bir test yapılır. Bu test şebekedeki azami talep anında yapılır.

5. Manometreler ve test vanaları

Manometreler (Madde 15.7, EN s.109)

Test vanaları (Madde 15.5, EN s.108-109)

15.5.1 Alarm ve pompa seti başlatma test vanaları: Aşağıdakileri test etmek üzere uygun şekilde 15 mm test vanaları takılır:

15.5.2 Uzaktan test vanaları: Bir dağıtım borusunun hidrolik olarak en uzak konumuna bağlanmış, tek bir sprinklerin deşarjına eşdeğer debi veren test vanası ve ilgili armatür ile boru tesisatını içeren bir test düzeneği sağlanmalıdır.

Drenaj vanaları (Madde 15.4, Tablo 39, EN s.107-108)

Drenaj vanaları şu noktalara takılır: a) kontrol vana setinin ya da varsa mansabındaki durdurma vanasının hemen mansabı; b) herhangi bir tali alarm vanasının hemen mansabı; c) herhangi bir tali durdurma vanasının hemen mansabı; d) bir kuru boru veya tali kontrol vana seti ile test için kurulmuş herhangi bir tali durdurma vanası arasında; e) yaş bir tesisatta tek sprinklere giden drop borular hariç, başka bir drenaj vanasından drene edilemeyen her boru. Vanalar boru tesisatının alt ucuna takılır; çıkış zeminden en fazla 3 m yükseklikte olur ve uygun bir tapa ile donatılır.

Esas olarak neyi drene eden vana Asgari vana ve boru çapı (mm)
LH tesisatı 40
OH veya HHP veya HHS tesisatı 50
Tali tesisat 50
Bir zon 50
Tuzaklı dağıtım boruları, çap ≤ 80 mm 25
Tuzaklı dağıtım boruları, çap > 80 mm 40
Tuzaklı range borular 25
Kuru veya tali alarm vanası ile test amacıyla kurulmuş tali durdurma vanası arasındaki tuzaklı boru tesisatı 15

Kaynak: Tablo 39, Madde 15.4, EN s.108 (TSE s.111).

6. Devreye alma testleri (Madde 19)

Test Şart Kaynak
Kuru boru tesisatı - pnömatik En az 24 saat boyunca en az 2,5 bar basınç; 24 saatte 0,15 bar'dan fazla basınç kaybına yol açan kaçak giderilir Madde 19.1.1.1, EN s.117
Bütün boru tesisatı - hidrostatik En az 2 saat boyunca, en az 15 bar ya da sistemin maruz kalacağı azami basıncın 1,5 katı (hangisi büyükse, ikisi de tesisat kontrol vanalarında ölçülür) Madde 19.1.1.2, EN s.117
Ekipman Sistem, Madde 20.2.2 ve 20.3.2'de belirtildiği şekilde (yani haftalık ve üç aylık rutin testler) bir kez test edilir ve bulunan arızalar giderilir Madde 19.1.2, EN s.117
Su kaynakları Madde 8.6'da belirtildiği şekilde bir kez test edilir; dizel motor tahrikli pompalar Madde 20.2.2.5'e göre test edilir Madde 19.1.3, EN s.117

Madde 19.1.1.2 ayrıca uyarır: hiçbir sistem bileşeni tedarikçinin önerdiğinden yüksek basınca maruz bırakılmamalıdır. Madde 19.2 (EN s.118) tamamlama sertifikası ve belgeleri düzenler: kurucu, sistemin standardın bütün ilgili şartlarına uyduğunu belirten ya da sapmaları detaylandıran bir tamamlama sertifikası ile eksiksiz bir işletme talimatı seti ve "as-built" tasarım belgelerini kullanıcıya vermelidir.

7. Periyodik testler

Periyot Test Kaynak
Haftalık (≤ 7 gün) Bütün su ve hava manometre okumaları kontrol ve kayıt edilir; kuru, alternate ve pre-action tesisatlarda boru basıncı haftada 1,0 bar'dan fazla düşmemelidir. Bütün su seviyeleri ve bütün ana durdurma vanalarının doğru konumu kontrol edilir Madde 20.2.2.1, 20.2.2.2, EN s.119
Haftalık Her su motorlu alarm en az 30 saniye çaldırılır Madde 20.2.2.3, EN s.119
Haftalık Otomatik pompa seti başlatma testi: dizelde yakıt ve yağ seviyeleri; başlatma tertibatındaki su basıncının düşürülmesiyle otomatik çalışma simülasyonu; pompa çalıştığında başlatma basıncının kontrol ve kaydı; dizelde yağ basıncı ve açık devre soğutmada soğutma suyu akışı Madde 20.2.2.4, EN s.119
Üç aylık (≤ 13 hafta) Her su kaynağı, sistemdeki her kontrol vana seti ile test edilir; varsa pompa(lar) otomatik çalışmalı ve ilgili debideki besleme basıncı Madde 10'a göre uygun değerden az olmamalıdır (20.3.2.2'nin gerektirdiği değişiklikler tanınarak) Madde 20.3.2.5, EN s.121
Üç aylık Suyun sprinklere akışını kontrol eden bütün durdurma vanaları çalışır durumda olduklarından emin olmak için işletilir ve doğru modda güvenle yeniden sabitlenir. Bu, bütün su kaynaklarındaki, alarm vana(ları)ndaki ve bütün zon veya diğer tali durdurma vanalarını kapsar Madde 20.3.2.7, EN s.121
Üç aylık Akış alarmları (akış şalterleri ve/veya basınç şalterleri) doğru çalışma yönünden kontrol edilir Madde 20.3.2.8, EN s.121
Yıllık (≤ 12 ay) Her su kaynağı pompa seti, test hattı bağlantısı pompa seti çıkış çek vanasının mansabındaki basma branşmanına bağlanarak tam yük şartında test edilir ve plaka üzerinde yazan basınç/debi değerlerini vermelidir. Kaynak ile her kontrol vana seti arasındaki besleme borusu ve vanalardaki basınç kayıpları için uygun paylar bırakılır Madde 20.3.4.2.1, EN s.122
Yıllık Pompa kurulu değilse: her su kaynağı, test hattı bağlantısı kontrol vana setinin membaındaki su kaynağına bağlanarak tam yük şartında test edilir ve gereken debi/basınç değerlerini karşılamalıdır Madde 20.3.4.2.2, EN s.122
Yıllık Dizel çalışma arızası alarmı test edilir; testten hemen sonra motor elle başlatma sistemiyle çalıştırılır Madde 20.3.4.3, EN s.122
Yıllık Su depolama tanklarındaki şamandıra vanaları kontrol edilir Madde 20.3.4.4, EN s.122
Yıllık Pompa seti emiş süzgeçleri, çökeltme bölmesi ve elekleri muayene edilir, gerektiğinde temizlenir Madde 20.3.4.5, EN s.122
Yıllık Sistem, nitelikli bir kişi tarafından periyodik olarak muayene edilir (bkz. Ek Q); muayene raporu sistemin bakım, işletme ve risk için yeterlilik yönünden standarda uygunluğunu değerlendirir ve bir sapmalar listesi düzenlenir Madde 21, EN s.123

Bütün muayenelerin kaydı Madde 20.3.1.2'ye tabidir (EN s.120): "Kullanıcıya imzalı ve tarihli bir muayene raporu verilmeli; rapor yapılan veya gereken her düzeltme hakkında bilgi ile sonuçları etkilemiş olabilecek dış etkenlerin (ör. hava şartları) ayrıntılarını içermelidir."

8. Test akışı özeti

  1. Düzenek doğrulaması: Debimetre konumu ve kapasitesi (±%5, ≥ %140), manometre sınıfı (±%1,6), memba-mansap manometre konumları, test suyu bertaraf düzeni.
  2. İzolasyon: Test edilecek kaynak dışındaki bütün beslemeler izole edilir (Madde 8.6.1).
  3. Statik okuma: Akış yokken basınç okunur (Madde 8.5.1 f).
  4. En az üç P/Q noktası: Test eğrisi için en az üç basınç/debi okuması alınır (Madde 8.5.1 f).
  5. Azami talep debisi doğrulaması: Kaynak en az tesisatın azami talep debisinde test edilir (Madde 8.6.1); 'C' manometresindeki basınç Madde 7'deki değerden az olmamalıdır (Madde 8.6.2/8.6.3).
  6. Otomatik start: Pompa seti başlatma, sistem basıncı düşürülerek kontrol edilir (Madde 8.6.2/8.6.3).
  7. Kayıt: İmzalı ve tarihli rapor düzenlenir (Madde 20.3.1.2).

Sık Sorulan Sorular

Debi ölçme cihazı için hangi doğruluk ve kapasite istenir?

TS EN 12845+A2:2026 Madde 8.5.1 c) (EN s.44): bütün debi ölçme cihazlarının hatası azami debisinin ±%5'i içinde olmalıdır. Madde 8.5.1 d): hesaplanmış sistem kullanılıyorsa cihaz kapasitesi hem en elverişsiz hem en elverişli alanın sistem talebini ölçebilecek şekilde seçilir ve ayrıca azami talep debisinin en az %140'ı ölçüm kapasitesine sahip olmalıdır.

Test eğrisi için kaç nokta okunur?

Madde 8.5.1 f) (EN s.45): test eğrisi oluşturmak için en az üç basınç/debi okuması yapılmalıdır. Buna ek olarak, akış yokken bir basınç okuması, yani statik basınç da alınmalıdır. Madde 8.5.1 e) uyarınca basınç/debi test eğrisi için kullanılacak basınç okumaları yalnızca doğru bir test manometresi (±%1,6) ile yapılmalıdır.

Su kaynakları nasıl test edilir?

Madde 8.6.1 (EN s.45): Madde 8.5.2'de belirtilen test düzeneği kullanılır. Tesisata giden her besleme, diğer bütün beslemeler izole edilmiş durumda bağımsız olarak test edilmelidir. Hem ön hesaplı hem tam hesaplı tesisatlarda su kaynağı, en az tesisatın azami talep debisinde test edilir.

Yıllık pompa tam yük testi nasıl yapılır?

Madde 20.3.4.2.1 (EN s.122): tesisattaki her su kaynağı pompa seti, test hattı bağlantısı pompa seti çıkış çek vanasının mansabındaki pompa seti basma branşmanına bağlanarak tam yük şartında test edilir ve plaka üzerinde yazan basınç/debi değerlerini vermelidir. Kaynak ile her kontrol vana seti arasındaki besleme borusu ve vanalardaki basınç kayıpları için uygun paylar bırakılır.

Drenaj vanası çapları nedir?

Tablo 39 (Madde 15.4, EN s.108): LH tesisatı 40 mm; OH, HHP veya HHS tesisatı 50 mm; tali tesisat 50 mm; bir zon 50 mm; tuzaklı dağıtım boruları çap ≤ 80 mm ise 25 mm, > 80 mm ise 40 mm; tuzaklı range borular 25 mm; kuru veya tali alarm vanası ile test için kurulmuş tali durdurma vanası arasındaki tuzaklı boru tesisatı 15 mm.

Haftalık pompa çalıştırma testinde ne yapılır?

Madde 20.2.2.4 (EN s.119): dizel motorlarda yakıt ve motor yağlama yağı seviyeleri kontrol edilir; başlatma tertibatındaki su basıncı düşürülerek otomatik çalışma şartı simüle edilir; pompa seti çalıştığında başlatma basıncı kontrol ve kayıt edilir; dizel pompalarda yağ basıncı ile açık devre soğutma sistemlerindeki soğutma suyu akışı kontrol edilir. Madde 20.2.2.1 bu rutinin en fazla 7 günlük aralıklarla yapılmasını ister.

Kaynakça

Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.

FS

Fatih Selvi

Makina mühendisi ve yazılım geliştirici. 16+ yıl mekanik tesisat ve yangın tesisatı deneyimi. NFPA 13/14/20/25 ve BYKHY uzmanı.