Çimento fırınları 60-100 metre boyunda, yavaşça dönen uzun silindirlerdir; içeride 1450 °C'ye ulaşıp klinker fazını oluşturur. Günde 500-3000 ton kok kömürü, lastik parçası, RDF yani atıktan türetilmiş yakıt (refuse-derived fuel) ve solvent atığı yakılabiliyor. NFPA 85 (Boiler and Combustion Systems Hazards Code) kazan, toz yakıt sistemi, HRSG ve stoker yakıtlı sistemler için kuralları verir; döner çimento fırını bu kapsam listesinde yer almaz (1.1).

Çimento Üretim Prosesi

  • Kalsinasyon: 900 °C'de CaCO3 → CaO'ya dönüşür
  • Klinker: 1450 °C'de C3S ve C2S fazları oluşur
  • Soğutucu (cooler): Izgara tipi soğutucuda 100 °C'ye iner
  • Fırın dönme hızı: 2-4 rpm arasında tutulur
  • Kapasite: Tipik olarak 3000-10000 ton/gün

Alternatif Yakıtlar

  • RDF (atıktan türetilmiş yakıt): 15-20 MJ/kg
  • Lastik parçası (tire chip): 32 MJ/kg
  • Solvent atığı: 25-35 MJ/kg
  • Biyokütle: 14-18 MJ/kg
  • Petrol koku (petcoke): 32 MJ/kg, geleneksel referans yakıt

NFPA 85 Yakıt Yönetimi

  • Yakıt besleme kilidi (feed interlock): Alev tarayıcı (flame scanner) olmadan besleme açılmaz
  • Purge (süpürme): NFPA 85, kazan haznesi purge'ü için en az 5 dakika ve en az 5 hacim değişimi ister (6.4.1.2.4.7); bu değer kazan kapsamındadır, döner fırın için doğrudan geçerli değildir

Yardımcı Tesislerde Yangın Koruması

  • Kablo tavası (cable tray): Sprinkler yoğunluğu 12,2 L/dk/m²
  • Yakıt besleme silosu: Kıvılcım algılama (spark detection) şart
  • Kömür değirmeni (coal mill): CO izleme ve inertleme (inerting) gerekli
  • ESP (elektröstatik filtre): Uçucu kül ve CO birikimi patlama riski taşır
  • Torbalı filtre (bag filter): Refrakter koruma, sıcak gaz riski

Türk Çimento Sektörü

  • Büyük bir fabrika: yılda 7,5 milyon ton kapasite
  • Bir başka fabrika: yılda 2,3 milyon ton kapasite
  • Büyük çimento grupları: tek grup bünyesinde 10 fabrikaya varan işletme
  • Bir tesis: Beyaz çimento üretimi
  • Toplam: Türkiye'de yılda 70 milyon tonun üzerinde kurulu kapasite

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve temiz gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 85, NFPA 664, NFPA 654, EN 197, CEN TC 51. NFPA 85 Boiler and Combustion Systems.