Deri fabrikalarında iş yalnız kromaj banyosuyla bitmiyor: yüzey boyama ve son kat (finish) kaplama hatlarında toluen, MIBK ve etil asetat gibi yanıcı solventler de devreye giriyor. Kromaj tarafında tabaklama Cr(III) ile yapılır, ama proses sırasında açığa çıkan Cr(VI) dumanı IARC Grup 1 kanserojen; yani hem yangın hem çalışanın solunum sağlığı aynı anda masada. NFPA 34 (Dipping, Coating and Printing Processes) yanıcı veya parlayıcı sıvı kullanan daldırma ve kaplama işlemlerini kapsar (1.1.1); yalnız yanıcı olmayan sıvıların kullanıldığı işlemler kapsam dışıdır (1.1.4) ve standart toksisiteyi ve iş hijyenini ele almaz (1.2.2). Bu yazıda NFPA 34 solventli boya ve finish hattı için esastır.

Kromaj Banyosu Riskleri

  • Cr(VI) toksisitesi: Kanserojen (IARC Grup 1); yerel egzoz şart.
  • pH 2-3: Korozif çözelti.
  • Sıcaklık 40-50 °C: Aşırı ısınan banyodan hidrojen gazı (H2) açığa çıkabilir.
  • Elektrostatik yüklenme: Karıştırıcı geniş bir yüzey oluşturur; geçici hatlar dahil topraklama atlanmasın.

NFPA 34 Daldırma Tankı

  • Otomatik kapak: Yangın algılandığında kapanan örtü; tankın yüzeyindeki oksijeni keser.
  • Taşma borusu: 570 L'yi veya 1 m² sıvı yüzeyini aşan tanklarda sifonlu bir taşma borusu bulunur; çapı en az 75 mm olur (NFPA 34 5.6).
  • Drenaj: 1900 L'yi aşan tanklarda yangında tankı boşaltacak alt tahliye bulunur; 9.5'e uygun otomatik kapaklı tanklarda bu şart aranmaz (NFPA 34 5.7).

Havalandırma ve Egzoz

  • Kimyasal depo: NFPA 30'da saatte 12 hava değişimi diye bir değer yoktur; Class I sıvıların dağıtıldığı alanlarda mekanik havalandırma taban alanının her m²'si için en az 0,3 m³/dk ve toplamda en az 4 m³/dk olmalıdır (NFPA 30 18.6.6).
  • Boyahane: Boya kabininin (spray booth) içi Class I Div 1 bölgesi; solvent buharı biriktiği için ekipman seçimi kritik.
  • Yerel egzoz: Kromaj tankı kenarında kenar emişi (lip exhaust) ile dumanı kaynağında yakala.
  • Taze hava (make-up air): Egzozla çekilen havayı karşılayacak temiz besleme havası sağlanır; girişi egzoz havasının geri dolaşmayacağı bir yerde olur (NFPA 34 7.4).

Yangın Koruma

  • Daldırma tankı: NFPA 34 9.2.1 su püskürtme, köpük, CO2, kuru kimyasal, gazlı söndürme, su sisi veya koşullu olarak sprinkler sistemlerinden birini ister; CO2 bu seçeneklerden yalnız biridir.
  • Boya kabini: NFPA 33 9.1.3 otomatik sistem olarak sprinkler, köpük-su sprinkler, CO2, kuru kimyasal, gazlı ajan veya su sisi sistemlerinden birine izin verir.
  • Solvent deposu ve proses alanı: Yanıcı sıvı depolaması NFPA 30'a göre korunur. NFPA 13-2025 Ek A.4.3.4.2, solventle temizleme, yanıcı sıvı püskürtme ve vernik/boya daldırma alanlarını Ekstra Tehlike Grup 2 (EH2) örneği olarak sayar; bu alanlar için Orta Tehlike Grup 2 (OH2) yoğunluğu (8,1 mm/dk, 0.20 gpm/ft²) yeterli değildir.
  • Yağlı boya odası: NFPA 30 Sınıf IIIA yanıcı sıvı sınıflandırması; depolama sınırlarını gözet.
  • Taşınabilir söndürücü: ABC 6 kg, her 15 m yürüyüş mesafesinde bir adet konumlandırılır.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

Deri Fabrikası Havalandırma MEP Calc ile

MEP Calc deri fabrikası kromaj banyosu ve solvent alanı için havalandırma, yerel egzoz ve taze hava hesabını yapar.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 34, NFPA 33, NFPA 30, OSHA 29 CFR 1910.1026, IARC Monographs Cr(VI). NFPA 34 Dipping and Coating.