Deri fabrikalarında iş sadece kromaj banyosuyla bitmiyor; projelerde hep karşımıza çıkıyor: yüzey boyama ve finish kaplama hatlarında toluen, MIBK ve etil asetat gibi yanıcı solventler de devreye giriyor. Kromaj tarafında Cr(III) ile tabaklama yapıyoruz, ama proses sırasında açığa çıkan Cr(VI) dumanı IARC Grup 1 kanserojen; yanı hem yangın hem işçinin solunum yolu aynı anda masada. NFPA 34 (Dipping, Coating and Printing Processes) tam bu alanın tasarım kılavuzu: daldırma tankının konumu, havalandırma debisi (12 ach) ve yangın koruma seçenekleri tek bir standart altında tanımlı.
Kromaj Banyosu Riskleri
- Cr(VI) toksisitesi: Kanserojen (IARC Grup 1); lokal egzoz (local exhaust) şart.
- pH 2-3: Korozif çözelti; paslanmaz 316L tank zorunlu.
- Sıcaklık 40-50 °C: Aşırı ısınan banyodan hidrojen gazı (H2) açığa çıkabilir.
- Elektrostatik yüklenme: Karıştırıcı geniş bir yüzey oluşturur; geçici hatlar dahil topraklama atlanmasin.
NFPA 34 Daldırma Tankı
- Tank ayrım mesafesi: Diğer ekipmandan en az 1.5 m, bina dış cephesinden 3 m uzakta tut.
- Otomatik kapak: Yangın algılandığında kapanan örtü; tankın yüzeyindeki oksijeni keser.
- Taşma havuzu (overflow): Tankın taşmasını 24 saat tutabilecek hacimde tasarla.
- Drenaj: Yağ ve solvent ayırıştırıcısı (oil-water separator) üzerinden atiksu hattına bağla.
- Zemin eğimi: %1 eğim ile döküntüyü toplama çukuruna yönlendir.
Havalandırma: 12 ach Temel Kural
- Kimyasal depo: NFPA 30 uyarınca 12 ach; fanlar patlama dayanımlı (explosion-proof) olmalı.
- Boyahane: Spray booth icerisi Class I Div 1 bölgesi; solvent buharı biriktiği için ekipman seçimi kritik.
- Lokal egzoz (local exhaust): Kromaj tankı kenarında lip exhaust ile dumanı kaynağında yakala.
- Taze hava (make-up air): Şartlandırılmış (tempered) besleme, egzoz debisinin %90'i oranında olsun.
Yangın Koruma
- Daldırma tankı: Otomatik kapak + CO2 hacim boşaltma (total flooding) sistemi birlikte.
- Spray booth: NFPA 33'e göre pre-engineered kuru kimyasal (dry chemical) söndürme hattı.
- Solvent deposu: NFPA 13 Ordinary Hazard Grup 2, 8,1 mm/dk (0.20 gpm/ft²) sprinkler yoğunluğu.
- Yağlı boya odası: NFPA 30 Kategori III-A yanıcı sıvı sınıflandırması; depolama limitlerini gozet.
- Taşınabilir söndürücü: ABC 6 kg, her 15 m yürüyüş mesafesinde bir adet konumlandırılır.
Deri Fabrikası Havalandırma MEP Calc ile
MEP Calc deri fabrikası kromaj banyosu ve solvent alanı için NFPA 34 havalandırma 12 ach, local exhaust ve make-up air hesabını yapar.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 34, NFPA 33, NFPA 30, OSHA 29 CFR 1910.1026, IARC Monographs Cr(VI). NFPA 34 Dipping and Coating.