Kömür havzalarında cevher yüzeye konveyör bantlarla taşınıyor. Kayış sürtünmesiyle tutuşan bant yangını, tünel boyunca dakikalar içinde yayılabiliyor; Soma 2014 faciası 301 can kaybı ile Türkiye'nin en ağır maden kazası olarak hafızaya kazındı. Maden yangın standartları (kömür madenleri için NFPA 120, metal/metal dışı madenler için NFPA 122; NFPA 13-2025 27.21–27.22) bu sebeple konveyör boyunca karbon monoksit (CO) dedektörü (NFPA 120 4.3.2.2.1), kayış kayma şalteri (9.1.1) ve ekipman üzerindeki metan izleyicilerinde hacimce %1'de alarm (4.2.10.1.1) öngörüyor.
Tünel Tehlikeleri
- Metan (methane): Kömür damarından sızan gaz; LEL %5
- Karbon monoksit (CO): Erken yangın belirtisi
- Kömür tozu (coal dust): Aşırı birikim + kıvılcım → patlama
- Kayış sürtünmesi: Sıkışan makara (idler stuck) tutuşturuyor
- Hidrolik yağ: Yüksek basınçlı hortum patlaması
Dedektörler ve Eşik Değerleri
- CO algılama: kayış boyunca CO dedektörü veya eşdeğeri (NFPA 120 4.3.2.2.1)
- Metan: ekipman üzerindeki izleyicide %1'de alarm, %2'de makineyi durdurma (NFPA 120 4.2.10.1.1)
- Kayış kayması: kayma şalteri, kayış durduğunda ya da normal hızından %20'den fazla yavaşladığında tahrik gücünü keser (NFPA 120 9.1.1)
Tünel Sprinkler Koruma
- Kayış tahriği sprinkler sistemi: uygulama yoğunluğu üst kayışın üst ve alt yüzeyinde ve alt kayışın üst yüzeyinde en az 10,2 L/dk/m² (0,25 gpm/ft²) (NFPA 120 9.4.6.3.2)
- Su spreyi: tam konik, toz kapaklı nozullar (NFPA 120 9.4.6.3.3.2)
- Süre: En az 60 dakika kesintisiz debi
- Köpük (foam): Hidrolik yağ hatları için
- Kuru borulu sistem: Soğuk tünel kesimlerinde
Soma ve Çıkarılan Dersler
- Soma, 13 Mayıs 2014: 301 can kaybı
- Ermenek, 2014: 18 can kaybı (su baskını)
- Amasra, 14 Ekim 2022: 42 can kaybı
- MSHA Upper Big Branch 2010: ABD 29 can kaybı

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
Konveyör MEP Calc ile
MEP Calc; tünel havalandırması (1200 m³/s), 50 ppm CO dedektörü, hacimce %1 metan alarmı ve kayış kayması izleme hesaplarında yardımcı olur.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 122, NFPA 120, MSHA 30 CFR 75, ISO 5924, Soma 2014 kaza raporu. NFPA 122 Metal/Nonmetal Mining.