Kaynak, plazma kesim, oksi-asetilen kesim, lehim, taşlama — hepsi sıcak iş (hot work) kapsamında. NFPA 51B (Standard for Fire Prevention During Welding, Cutting, and Other Hot Work) sıcak işin belirlenmiş alanlarda ya da izin gerektiren alanlarda yapılmasını ister; izin gerektiren alanlarda yazılı izin kullanılır (5.3.2, 5.5). Sahada görüldüğü kadarıyla büyük yangınların çoğu, bu izin sisteminin ya hiç olmadığı ya da formalite olarak doldurulduğu şantiyelerden çıkıyor. Bu yazı sıcak iş izni sisteminin uygulamada nasıl kurulduğunu ele alır.
Neden Yazılı İzin?
Senaryo şöyle: kaynakçı işini bitirip sahadan ayrılıyor, bir kıvılcım duvar arkasında veya tavan boşluğunda fark edilmeden için için yanmaya (smoldering) başlıyor ve saatler sonra tesiste kimse kalmadığında alevleniyor. Yazılı izin sistemi bu senaryoyu önlemek için kurulmuştur:
- Yangın riski iş başlamadan önce tespit edilir
- Sorumluluklar isim isim yazıya dökülür
- Yangın gözcüsünün (fire watch) kalma süresi belirlenir
- İş bitimindeki son kontrol belgelenir
Sıcak İş İzin Formunda Olması Gerekenler
- İşin yeri: Net adres, bina/kat/oda numarası
- İşin türü: Kaynak / kesme / lehim / taşlama
- Başlama ve bitiş saati
- Kıvılcıma karşı tedbirler: Kaynak perdesi, yangın battaniyesi, sprinklerin devre dışı olup olmadığı
- Söndürme ekipmanı: NFPA 10'a uygun, tam dolu ve çalışır yangın söndürücü; alanda hortum hattı varsa bağlı ve kullanıma hazır
- Yangın gözcüsü (fire watch): Adı yazılı, eğitimli ve telsizli
- Yakındaki yanıcı madde envanteri: 11 m (35 ft) yarıçap içinde ne var, nasıl korunmuş?
- Onay imzaları: izni veren yetkili, işi yapan operatör, yangın gözcüsü
Yangın Gözcüsü (Fire Watch) Gereksinimleri
- Çalışma süresi boyunca sahayı hiç terk etmemeli
- İş bitiminden sonra en az 1 saat sahada kalıp için için yanan yangınları aramalı (5.6.1.1)
- İzni veren yetkili tehlike gerektiriyorsa süreyi uzatabilir (5.6.1.2); ardından alanda 3 saate kadar yangın izleme istenebilir (5.6.3)
- Yangın söndürücü kullanımı konusunda eğitimli/sertifikalı olmalı
- Gözcülük görevinden dikkatini dağıtacak ek görev üstlenmemeli (4.4.7)
Sprinkleri Devre Dışı Bırakma Kuralı
NFPA 51B, koruma sistemlerinin devre dışı olduğu binalarda sıcak işe, izni veren yetkilinin ya da yetkili makamın belirleyeceği ek önlemler alınmadıkça izin vermez (5.4); ekte otomatik sprinkler sisteminin su beslemesinin sıcak iş sırasında kapatılmaması gerektiği belirtilir (A.5.5.1.12). Ek önlem örnekleri:
- Dolu hortum hatları, ek yangın söndürücü, itfaiye hazırlığı ve geçici yangın algılama
- Ek yangın gözcüsü ve izni veren yetkilinin daha sık denetimi
Türkiye Sahasında Durum
İSG (İş Sağlığı ve Güvenliği) mevzuatı sıcak iş iznine genel olarak işaret ediyor ama NFPA 51B düzeyinde ayrıntı içermiyor. Sahadaki tablo şu:
- Büyük tesislerde (rafineri, büyük sanayi siteleri) kâğıt üzerinde yürüyen izin sistemi oturmuş durumda
- Küçük şantiyelerde genelde hiç yok; büyük yangınların önemli kısmı da buradan çıkıyor
- TS EN ISO 3834 kaynak kalite gereksinimlerine izin sistemi eklenebiliyor
- Mobil uygulama tabanlı izin sistemleri son yıllarda yaygınlaşıyor

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
Sprinkler, yangın pompası ve temiz gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.
MEP Calc'i App Store'dan indirTemel referans: NFPA 51B - Hot Work. Resmi standart: NFPA 51B.