Kağıt fabrikası, tek bir tesis içinde birkaç farklı yangın senaryosunu yanyana getiren zor bir tesis tipi: 8 metreye varan rulo (roll storage) istif alanları, 50-100 metre uzunluğundaki kurutma hattı (dryer section), pulp ve bleaching bölümleri aynı çatı altında bulunuyor. Saha tarafında karşımıza çıkan en kritik rakamlar şunlar: seluloz tozu Kst 150 civarı, kuru kağıt rulosu ise metrekareye 2500 MJ yangın yükü getiriyor. Biz bu tesislerde temel olarak NFPA 13 Ordinary Hazard Group 2 ile FM Global Data Sheet 8-1 rulolu kağıt kurallarını birlikte uyguluyoruz.
Kağıt Yangın Yükü
- Ofis kağıdı: 15 MJ/kg kalorifik değer
- Rulo yoğunluğu (roll density): 600-800 kg/m3
- 6 m istif: 3000 MJ/m2 yangın yükü
- Sınıflandırma: OH2 kullanım türü (occupancy)
- Alev yayılımı: Koridorlarda Class A yüzey
Roll Storage ESFR
- ESFR K=25.2: 12 m istif yüksekliğine kadar
- Tasarım grubu: 12 sprinkler, 3.4 bar üç basıncı
- Baca boşluğu (flue space): Enine 150 mm
- Raf içi sprinkler (in-rack): Yatay istifte zorunlu
- FM DS 8-1: Rulolu kağıt için ayrı standart
Dryer Section
- Buhar tamburu: 10 bar, 180 C çalışma sıcaklığı
- Sprinkler konumu: Davlumbaz altı ve bant üstü ikili hat
- Broke (kağıt kırıkları): Yanıcı artık, sürekli yangın riski
- Davlumbaz (hood): Tümsek tavanda sprinkler yerleşimi kritik
- Kece (felt): Yün ve kumaş kombinasyonu yüksek yanıcı
Pulp Mill ve Bleaching
- Siyah likor (black liquor): Geri kazanım kazanında yanıyor
- ClO2 tesisi: NFPA 55 kapsamında toksik gaz riski
- Kirec fırını (lime kiln): 1000 C, sürekli sıcak yüzey
- Terebentin: Class IB parlayıcı sıvı (flash point düşük)
- Sprinkler yoğunluğu: OH2 için 12.2 L/dk/m2
Turk Kağıt Tesisleri
- SEKA Izmit: 2005'te kapandı, dönemin en büyük tesisiydi
- Kipas Kahramanmaraş: Yılda 1.5 milyon ton üretim kapasitesi
- OYKA Kastamonu: Ağırlıklı ambalaj kağıdı hattı
- SEKA Dalaman: 1993 yangını sektörde hala referans vaka
- Hayat Kağıt: Tuvalet kağıdı ve havlu hattı
Sık Sorulan Sorular
Kağıt fabrikasında hangi tehlike sınıfı ve sprinkler yoğunluğu uygulanır?
Kağıt fabrikaları temel olarak NFPA 13 Ordinary Hazard Group 2 (OH2) kullanım türü olarak sınıflandırılır ve tasarım yoğunluğu 12,2 L/dk/m2 alınır. Kuru kağıt rulosunun yangın yükü yüksektir; 6 metre istifte yaklaşık 3000 MJ/m2 değere ulaşır. Bu nedenle NFPA 13 ile birlikte rulolu kağıt için FM Global Data Sheet 8-1 kuralları da uygulanır.
Rulo kağıt (roll storage) depolamada ESFR nasıl tasarlanır?
Rulo istif için ESFR K=25.2 sprinkler 12 metre istif yüksekliğine kadar kullanılabilir. Tasarım grubu 12 sprinkler üzerinden ve 3,4 bar uç basıncıyla hesaplanır; enine baca boşluğu (flue space) 150 mm bırakılır. Yatay istifte raf içi (in-rack) sprinkler zorunlu olup rulolu kağıt için FM DS 8-1 ayrı bir standart olarak esas alınır.
Kağıt fabrikası dryer section (kurutma hattı) yangın riskleri nelerdir?
Kurutma hattında buhar tamburu 10 bar basınçta ve 180 C çalışma sıcaklığında çalışır; sıcak yüzeyler sürekli tutuşma riski oluşturur. Kağıt kırıkları (broke) yanıcı artık olarak sürekli birikir, yün ve kumaş kombinasyonu olan keçe (felt) ise yüksek yanıcıdır. Sprinkler, davlumbaz altı ve bant üstü olacak şekilde ikili hat halinde ve tümsek tavana uygun konumlandırılır.

MEP Calc — 86+ Mühendislik Hesap Modülü
Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 86+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 13, NFPA 664, FM DS 8-1, FM DS 7-54, TAPPI guides. NFPA 13 Installation of Sprinkler Systems.