Liman Tank Çiftliği: NFPA 30, API 650 Tank Dike ve Buncefield Dersleri

Aliaga, Mersin ve Samsun limanlarında tank çiftlikleri benzin, motorin ve jet yakıtı depoluyor. Tek bir tank 50.000-100.000 m3'e kadar çıkabiliyor; 2005 Buncefield patlamasinin 1000 m çapta hasar bırakması bu ölçekte neyle uğraştığımızı açık biçiminde gösterdi. Sahada referansımız NFPA 30 (yanıcı ve parlayıcı sıvılar - flammable and combustible liquids); tank gövdesi için API 650, dayk (dike) ölçüleri için de yine NFPA 30 birlikte çalışıyor.

NFPA 30 Sınıflandırma

Isin en başında akışkanı doğru sınıfa oturtmak gerekiyor. NFPA 30 sıvıları parlama noktası (flash point) ve kaynama noktasına (boiling point) göre ayırıyor:

• Class IA: parlama noktası 23 C altında, kaynama noktası 38 C altında
• Class IB: parlama noktası 23 C altında, kaynama noktası 38 C ve üzeri — tipik örnek benzin
• Class İÇ: parlama noktası 23-38 C arası
• Class II: parlama noktası 38-60 C — motorin bu grupta
• Class IIIA: parlama noktası 60-93 C — fueloil bu grupta

Tank Setback Mesafeleri

Tanklar arasında ve sınıra kadar bırakılan minimum mesafeler (setback) yangın yayilmasinin en ucuz sigortası. Sahada en sık atlanan detaylar da burada gizli:

• Class I tank: komşu tanka olan mesafe, tank çapının en az 1.5 katı
• Dayk hacmi (dike): en büyük tankın brut hacminin %110'u
• Dayk duvarı: minimum 1.8 m yükseklik
• Tank-dayk mesafesi: tank çapının yarısı, ancak en az 3 m
• Parsel sınırına (property line) mesafe: minimum 1 tank çapı

Köpük ve Soğutma Debileri

Klasik tank çiftliği koruması üç bacakta yürüyor: yanan tankın üstünü köpükle (foam) kapatmak, yanan tankı ve komşuları soğutmak, dayk içine sızan sıvının üstünü köpükle örtmek. NFPA 11 uygulama oranları:

• Rim seal köpüğü: 12.2 L/dk/m2
• Tüm yüzey (full surface): 6.5 L/dk/m2
• Dayk içine köpük: 6.5 L/dk/m2
• Soğutma suyu (cooling water): yanan tank için 2.0 L/dk/m2
• Komşu tank soğutma: 30 m içinde kalan tanklar için 4.1 L/dk/m2

Yıldırım ve Aşırı Doldurma Koruma

Buncefield'den sonra sahada aşırı doldurma (overfill) ve yıldırım (lightning) topraklama detayları artık denetimde en önce bakılan kalemler:

• API 2003: yıldırım topraklamasinin (lightning grounding) referans standardı
• Bypass halkası (bypass ring): tankın üst kenarına elektriksel olarak bağlı olmalı
• Aşırı doldurma koruması: %95 seviyede alarm, %98 seviyede otomatik kapatma
• Seviye ölçümü (tank gauging): radar + servo ölçüm birlikte
• Katodik koruma (cathodic protection): tank tabanında CP sistemi

Büyük Kazalardan Dersler

Bu ısı yapan herkesin dosyasında olması gereken birkaç vaka var; tasarım kararlarinin büyük çoğunluğu bu kazalarin ardından yazıldı:

• Buncefield, Ingiltere 2005: tank aşırı doldurma kaynaklı buhar bulutu patlaması, 43 yaralı
• Karayipler BP 2009: yıldırım düşmesiyle başlayan tank yangını
• Tupras Izmir: yaklaşık 12 milyon ton/yıl kapasiteli rafineri — bölgedeki en büyük referans tesis
• Alsancak limanı 2013: tank yangını, yerel denetim kurallarını sıkılaştıran bir olay
• CSB soruşturmalari: büyük olaylarin kök neden analizi için başlıca kaynak

MEP Calc — 86+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 86+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir