Otoyolda akaryakıt tankerinin kazaya karışması veya alev alması, çevresinde 40-50 m yarıçaplı bir müdahale zonu açıyor. NFPA 385 (Tank Vehicles for Flammable and Combustible Liquids) tankerin imalatını ve taşıma şartlarını, NFPA 11 ise köpük müdahalesini tanımlar. En ağır senaryo LPG/LNG tankerleridir: tank patlayarak genleşerse, yani BLEVE (Boiling Liquid Expanding Vapor Explosion) oluşursa, 300 metreyi bulan bir ateş topu oluşabilir.

Tanker Tipleri ve Risk

  • MC-306 / DOT-406: dizel ve benzin gibi atmosferik basınçlı sıvılar
  • MC-307 / DOT-407: kimyasal yükler (0,2 bar / 3 psi)
  • MC-331: LPG, amonyak ve benzeri basınçlı gazlar
  • MC-338: kriyojenik yükler (LNG, N2, O2)

Bunların içinde BLEVE riski en yüksek kategori, hiç şüphesiz MC-331 LPG tankeridir.

BLEVE Mekanizması

BLEVE kademeli olarak gelişir:

  1. Dış kaynaklı yangın tankın duvarını ısıtır
  2. İçerideki sıvı, kaynama noktasının üzerine çıkar (aşırı kızma / superheat)
  3. Tank cidarı 650 C üzerinde metalurjik olarak zayıflamaya başlar
  4. Bir çatlak açılıverir; basınç aniden düştüğü anda sıvı patlayarak buharlaşır
  5. Tutuşan bulut 300-500 m çapında bir ateş topu olarak görünür

Tank izolasyonunun durumuna göre zaman penceresi 10-30 dakika arasında değişiyor. Tank üstüne dökülen soğutma suyu BLEVE'i tamamen engellemez ama geciktirir; bu da müdahale ekibine nefes aldırır.

Müdahale Stratejisi

  • İzolasyon zonu: LPG tankerinde 800 m çaplı çember
  • Su soğutma: tank gövdesine yaklaşık 10 L/dk/m² (NFPA 11 soğutma debisi tanımlamaz)
  • Köpük: %3–6 konsantrasyonlu AFFF veya F3; NFPA 11 Tablo 5.8.1.2 setsiz dökülme yangınında en az 4,1 L/dk/m² (AFFF) veya 6,5 L/dk/m² (protein, florprotein ve florsuz sentetik köpük SFFF/F3), 15 dk ister
  • Kaçış yolu: rüzgar yönüne dik hareket; yokuş aşağı kesinlikle kaçılmamalı
  • PRV sesi: yüksek perdeden gaz çıkışı BLEVE'nin erken uyarı sinyalidir; duyulduğu an geri çekilme başlatılır

Tünel İçi Tanker Senaryosu

1999 Mont Blanc ve 2005 Frejus tünel yangınlarında tanker kaynaklı ısı yayılım oranı (HRR) 200 MW'in üzerinde ölçüldü; yani kapalı bir tünelde devasa bir enerji birikimi. Tünel içi tanker senaryosunda NFPA 502 şu konuları düzenler:

  • Sabit su bazlı yangın söndürme sistemi (FFFS): C ve D kategorisi tünellerde koşullu zorunlu (7.10.1); debi ve yerleşim tasarım hedefine göre belirlenir (9.3.5)
  • Boyuna (longitudinal) havalandırma: hız, Ek D'deki kritik hız hesabıyla bulunur
  • Kaçış çıkışları (çapraz geçişler) arası mesafe en çok 300 m (7.16.6.2)

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve temiz gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 385, NFPA 11, NFPA 502, DOT 49 CFR 178, CDI/İÇİ BLEVE Guidelines. NFPA 385 Tank Vehicles kodu.