Ozon (O3) gücü yüksek bir oksitleyici; içme suyu, atık su ve endüstriyel dezenfeksiyon projelerinde sıkça karşımıza çıkıyor. Büyükşehirlerin içme suyu arıtma tesislerindeki ozonlama üniteleri bunun en bilinen örnekleri. Ama ozon aynı zamanda toksik bir gaz: TLV-TWA değeri sadece 0.1 ppm. Üretim tarafında da kolay bir iş değil; korona deşarj (corona discharge) için yüksek voltaj, besleme için de basınç salınımlı adsorpsiyon (PSA) oksijen sistemi gerekiyor. Sahada ölçek büyüdükçe NFPA 91 yangın ve patlama önleme amaçlı egzoz sistemlerinin asgari şartlarını verir.

Ozon Özellikleri

  • Formül: O3, 48 g/mol molekül ağırlığı
  • TLV-TWA: 0.1 ppm (OSHA mesleki maruziyet sınırı)
  • IDLH: 5 ppm (ani tehlike eşiği)
  • Koku eşiği: 0.01 ppm (insan burnu sınırın onda birinde fark eder)
  • Yarı ömür: havada yaklaşık 20 dk, sonra O2'ye dönüşür

Jeneratör Teknolojisi

  • Korona deşarj (corona discharge): 8-20 kV AC; dielektrik tüp içinde plazma
  • PSA oksijen: %90 saflıkta O2 beslemesi (hava ile değil)
  • Soğutma suyu: 20-25 C; reaktör sıcaklığı doğrudan verimi belirliyor
  • Çıktı: büyük tesiste 10-100 kg O3/saat
  • Enerji tüketimi: 8-15 kWh/kg O3 (tipik bant)

Havalandırma ve İzleme

  • Kanal malzemesi: PVC, PVDF veya 316 paslanmaz; galvaniz ozona dayanmaz
  • Ozon yok edici (destruct): katalitik veya termal ünite; atmosfere direkt salma yok

Elektriksel Sınıflandırma

  • Ozon odası: yüksek oksitleyici ortam; kontak elemanları buna göre seçilmeli
  • Hidrojen riski: elektroliz veya PSA tarafında yan ürün olarak çıkabilir
  • Topraklama: yüksek voltaj ve RF yayılım için özel topraklama hattı
  • Kilitleme (interlock): egzoz fan arıza verirse jeneratör otomatik duruyor

Türkiye Uygulamaları

  • Büyük içme suyu tesisleri: yüksek kapasiteli ozonlama hatları
  • İçme suyu dezenfeksiyonu: kentsel arıtma tesislerinde dezenfeksiyon amaçlı ozonlama
  • Atık su arıtma: büyük kentsel arıtma tesislerinde ileri oksidasyon
  • Tekstil: reaktif boya (reactive dye) atık suyunda renk giderme
  • Gıda: sebze dezenfeksiyonu ve yerinde temizleme (CIP) hatları

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

Ozon MEP Calc ile

MEP Calc; ozon odası için 30 ACH sürekli ve 100 ACH acil durum havalandırması, %90 saflıkta PSA oksijeni, 20 kV korona deşarjı ve ozon yok edici ünite hesaplarını yapar.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 91, NFPA 70, OSHA 1910.1000, USEPA ozone, ASTM D5111. NFPA 91 Exhaust Systems.