Ozon Jeneratör: NFPA 91, O3 0.1 ppm, Atiksu Arıtma ve İçme Suyu Dezenfeksiyon

Ozon (O3) gücü yüksek bir oksitleyici; içme suyu, atiksu ve endüstriyel dezenfeksiyon projelerinde sıkça karşımıza çıkıyor. Istanbul ISKI Ikitelli ile Ankara ASKI Tatlar tesislerinin ozonlama üniteleri bunun en bilinen örnekleri. Ama ozon aynı zamanda toksik bir gaz: TLV-TWA değeri sadece 0.1 ppm. Üretim tarafında da kolay bir iş değil; korona deşarj (corona discharge) için yüksek voltaj, besleme için de basınç salınımlı adsorpsiyon (PSA) oksijen sistemi gerekiyor. Sahada ölçek büyüdükçe NFPA 91 jeneratör odasının egzoz kapasitesini, NFPA 70 ise Class I Div 2 elektrik ekipman seçimini zorunlu kılıyor.

Ozon Özellikleri

• Formül: O3, 48 g/mol molekül ağırlığı
• TLV-TWA: 0.1 ppm (OSHA mesleki maruziyet sınırı)
• IDLH: 5 ppm (ani tehlike eşiği)
• Koku eşiği: 0.01 ppm (insan burnu sınırın onda birinde farkeder)
• Yarı ömür: havada yaklaşık 20 dk, sonra O2'ye dönüşür

Jeneratör Teknolojisi

• Korona deşarj (corona discharge): 8-20 kV AC; dielektrik tüp içinde plazma
• PSA oksijen: %90 saflıkta O2 beslemesi (hava ile değil)
• Soğutma suyu: 20-25 C; reaktör sıcaklığı doğrudan verimi belirliyor
• Çıktı: büyük tesiste 10-100 kg O3/saat
• Enerji tüketimi: 8-15 kWh/kg O3 (tipik bant)

NFPA 91 Havalandırma

• Jeneratör odası: minimum 30 ACH sürekli havalandırma
• Acil durum: kaçak anında 100 ACH'a çıkan ek mod
• Kanal malzemesi: PVC, PVDF veya 316 paslanmaz; galvaniz ozona dayanmaz
• Ozon yok edici (destruct): katalitik veya termal ünite; atmosfere direkt salma yok
• Gaz monitörü: 0.1 ppm eşiğinde otomatik alarm

Elektrik Klasifikasyon

• Ozon odası: yüksek oksitleyici ortam; kontak elemanları buna göre seçilmeli
• Hidrojen riski: elektroliz veya PSA tarafında yan ürün olarak çıkabilir
• Class I Div 2: PSA O2 kaçağı ihtimaline karşı klasik yaklaşım
• Topraklama: yüksek voltaj ve RF yayılım için özel topraklama hattı
• Interlock: egzoz fan arıza verirse jeneratör otomatik duruyor

Türkiye Uygulamaları

• ISKI Ikitelli: 420.000 m3/gün kapasiteli ozonlama hattı
• ASKI Tatlar: 400.000 m3/gün içme suyu dezenfeksiyonu
• IZSU Cigli: Izmir atiksu arıtma tesisinde ileri oksidasyon
• Tekstil: reaktif boya (reactive dye) atiksuyunda renk giderme
• Gıda: sebze dezenfeksiyonu ve yerinde temizleme (CIP) hatları

Ozon MEP Calc ile

MEP Calc ozon oda 30 ACH, emergency 100 ACH, PSA oksijen percent 90, corona discharge 20 kV ve NFPA 91 destruct unit hesabı yapar.

MEP Calc'i App Store'dan indir