Kombine çevrim santrallerinde gaz ve buhar türbini yataklarını besleyen yağlama ve hidrolik yağ sistemi 10.000-25.000 litre mineral yağ taşır. Kendiliğinden tutuşma sıcaklığı yaklaşık 320 °C olan ISO VG 32/46 yağı, 15-20 bar basınçta çalışan hatta bir sızıntı olursa jet alev olarak fışkırır. Sahada bu risk "santralin en sessiz büyük tehlikesi" diye anlatılır; yağ genelde sıcak türbin gövdesini bulana kadar kimse fark etmiyor. NFPA 850 (Electric Generating Plants), yağlama yağı tankı, yağ pompası ve yatak gövdesi için su spreyi ve CO₂ koruma mantığını tanımlayan ana standarttır.

Yağ Sistemindeki Risk Noktaları

  • Ana tank: 15.000-25.000 L paslanmaz çelik tank; tipik olarak türbin binasının bodrum kotunda durur.
  • AC/DC yağ pompası: salmastra arızası doğrudan jet alev riski yaratır; iki pompa paralel çalışsa bile tek sızıntı yeter.
  • Yatak gövdesi: yağ sızıntısı sıcak türbin gövdesine dökülünce anında tutuşur; projelerde karşılaşılan en kritik bölge burası.
  • Yağ soğutucu: plakalı eşanjördeki contanın sızması, yağın mekanik daireye yayılmasına yol açar.
  • Hidrolik sistem: 200-300 bar'da çalışan fosfat ester akışkanın (Skydrol) tutuşma sıcaklığı mineral yağdan yüksektir, ama basınç yüksek olduğu için sızıntı daha şiddetli püskürür.

Su Spreyi Tasarımı (NFPA 15)

  • Yoğunluk: türbin yatakları ile hidrolik/yağ dolu ekipman için 10,2 L/dk/m² (0,25 gpm/ft²); işletme katı altındaki yağlama yağı rezervuarı ve boruları için 12,2 L/dk/m² (0,30 gpm/ft²) (NFPA 850, 10.3.3.1.1, 9.6.1.2, 10.3.1.4.2). NFPA 15 7.3.3 yanıcı sıvı havuz yangınında 12,2 L/dk/m² ister.
  • Uygulama alanı: yağ içeren ekipmanın üzeri ve her yönde 6,1 m (20 ft) ötesi (NFPA 850, 9.6.1.2).
  • Su rezervi: kalıcı yangın korunumu su beslemesi 2 saatlik süreye göre esas alınır (NFPA 850, 7.2.1).

CO₂ ile Hacim Doldurma

  • NFPA 12: yatak muhafazası için yüzey yangını esaslı, tüm hacmi dolduran (total flooding) CO₂ tasarımı uygulanır.
  • Tasarım konsantrasyonu: %34 (mineral yağ için).
  • Boşaltma süresi: yüzey yangınında tasarım konsantrasyonu 1 dakika içinde sağlanır (NFPA 12, 5.5.2.1).
  • Kilitleme zinciri: ön boşaltma alarmı ve tahliyeye yetecek zaman gecikmesi (NFPA 12, 4.5.6.2.2), HVAC damperlerinin kapanması.
  • Dezavantaj: CO₂ boğucu bir gazdır; insan bulunma ihtimali olan hacimlerde tahliye senaryosu ve kaçış aydınlatması mutlaka planlanmalı.

Acil Kapatma

  • Yağ pompası acil durdurma (ESD): yangın algılandığında 5 saniye içinde pompaya durdurma sinyali gider.
  • Boşaltma vanası (dump valve): ana tankın altından yer altı acil tankına yağ boşaltımı devreye girer.
  • Türbin trip: yakıcı yönetim sistemi (BMS) yakıt kesimini tetikler.
  • Havalandırmanın kapatılması: damperler kapanır, duman ve yağ buharının binada yayılması engellenir.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve temiz gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 850, NFPA 15, NFPA 12, FM Global DS 7-101, IEEE 979. NFPA 850 Electric Generating Plants.