Üç ayrı zorunluluk, üç ayrı ölçüt
BYKHY yangın uyarı sistemini tek kalemde istemez. Otomatik algılama (Madde 75/3) Ek-7 tablosuna, yangın uyarı butonu (75/2) kat sayısı ve kat alanına, sesli ve ışıklı uyarı ise butonun (81/1) ya da otomatik algılamanın (76/1-b) zorunluluğuna bağlıdır. Bir binada buton zorunlu olup otomatik algılama zorunlu olmayabilir, ya da tersi. Araç üçünü ayrı kutucukta verir.
Otomatik algılama: Madde 75/3 ve Ek-7
Yapı yüksekliği veya bina toplam kapalı alanı Ek-7’deki değeri aşan binalara otomatik algılama mecburidir; ölçütlerden biri aşılması yeter. Algılamanın gerektiği binada bütün mahallere TS EN 54-14’e göre algılayıcı konur (75/5).
| Ek-7 satırı | Yapı yüksekliği | Toplam kapalı alan |
|---|---|---|
| 1. Konutlar | > 51,50 m | — |
| 2. Konaklama amaçlı binalar | > 6,50 m | > 1000 m² |
| 4. Büro binaları | > 30,50 m | > 5000 m² |
| 8. Depolar | > 6,50 m | > 5000 m² |
| 9. Yüksek tehlikeli yerler | > 6,50 m | > 1000 m² |
Satır 3 (eğitim ve sağlık tesisleri), 5 (ticaret), 6 (endüstri) ve 7 (yeme-içme, eğlence, müze-sergi, terminal), Danıştay Onuncu Dairesinin 28/12/2021 tarihli, E.2019/261, K.2021/5537 sayılı kararıyla iptal edildi; karar Danıştay İDDK’nın 22/2/2023 tarihli onamasıyla kesinleşti. Bu kullanımlar için şu anda Ek-7’ye dayanan bir eşik yoktur. Bu, algılamanın yasak ya da gereksiz olduğu anlamına gelmez: Kılavuz, diğer algılama ve söndürme hususlarında yönetmeliğin ilgili maddelerine uyulmasını ister. Sigorta ve proje şartnamesi de ayrıca isteyebilir.
Yangın uyarı butonu: Madde 75/2
- a) Konutlar hariç, kat alanı 400 m²’den fazla olan iki ile dört katlı bütün binalar.
- b) Konutlar hariç, kat sayısı dörtten fazla olan bütün binalar.
- c) Konutlar dâhil bütün yüksek binalar. Yüksek bina (4/ccc): “bina yüksekliği 21,50 m’den, yapı yüksekliği 30,50 m’den fazla olan binalar”; iki ölçü virgülle sayılır, bağlaç yoktur. Araç ihtiyatlı okumayla ölçütlerden birini yeterli sayar.
Butonlar kaçış yollarında, kattaki herhangi bir noktadan yatay erişimi en çok 60 m olacak şekilde ve yerden 110–130 cm yükseklikte yerleştirilir. Engelli veya yaşlıların bulunduğu yerlerde mesafe azaltılabilir. Tek katlı binalar 75/2’nin listesinde yoktur; yüksek bina değilse buton bu maddeyle zorunlu olmaz.
Sesli ve ışıklı uyarı: Madde 76 ve 81
Yangın uyarı butonunun mecburi olduğu yerlerde uyarı sistemi de mecburidir (81/1). Yangın algılama ve uyarı sistemi devreye girdiğinde binanın kullanılan bütün bölümlerinde yaşayanlar sesli ve ışıklı uyarı cihazlarıyla haberdar edilir (76/1-b); bu yüzden otomatik algılamanın zorunlu olduğu binada buton zorunlu olmasa da uyarı cihazları gerekir. Tahliye uyarıları istisnalar dışında hem sesli hem ışıklı yapılır. Tehlikeli madde bulunan veya işlenen endüstriyel ve depolama yapılarında herhangi bir algılama doğrudan tahliye uyarısını başlatmalıdır; ön uyarıya (gecikmeli alarm) izin verilmez (81/2).
Bağlantılı sistemler
- Sprinkler (75/7, 78): her zon hattındaki akış anahtarı yangın alarm sistemine bağlanır. Sprinklerli mahaller otomatik sıcaklık algılayıcılı sayılır; buralarda sıcaklık artış algılayıcısı mecburi değildir.
- Sabit söndürme (75/8, 79): gazlı veya kuru tozlu sistemin boşalım kontağı yangın alarm sistemine bağlanır (75/8). Gazlı sistemde, binada algılama ve uyarı sistemi varsa, alarm ve arıza çıkışları da ayrı bölgesel göstergelerle izlenir (79/1).
- Acil anons (81/7): yatak sayısı 200’ü aşan otel, motel ve yatakhanelerde; yapı inşaat alanı 5000 m²’yi aşan veya kullanıcı sayısı 1000’i aşan topluma açık binalarda, alışveriş merkezlerinde, süpermarketlerde ve endüstri tesislerinde; yapı yüksekliği 51,50 m’yi geçen bütün binalarda otomatik olarak yayınlanan ses mesajları ve yangın merkezinden mikrofonla yayınlanan canlı ses mesajlarıyla çalışan anons sistemi mecburidir. Yangın kontrol panelinden sesli tahliye sistemi amplifikatör ve hoparlörlerine giden sinyal ve besleme kabloları yangına karşı en az 60 dakika dayanıklı olur (83/1-a).
- Yağlı transformatör (65/2-c): trafo odasında uygun tipte otomatik algılama ve söndürme sistemi yapılır.
3B kesitte ne görüyorsunuz?
Binanın kesiti, girdiğiniz kat alanından türetilen bir kat planıyla kurulur. Zorunlu olan elemanlar yerleşir: tavanda algılayıcılar, koridor uçlarında uyarı butonları, koridorda sesli-ışıklı uyarı cihazları. Yangın senaryosunda bir odada yangın çıkar, duman tavana yükselir, en yakın algılayıcı tetiklenir ve alarm katlara yayılır. Otomatik algılama yoksa alarm ancak butona basıldığında başlar; ikisi de yoksa duman fark edilmeden yayılır.
Sık Sorulan Sorular
Hangi binalarda otomatik yangın algılama zorunludur?
BYKHY Madde 75/3’e göre yapı yüksekliği veya toplam kapalı alanı Ek-7’deki değerleri aşan binalarda: konutlarda 51,50 m; konaklama binalarında 6,50 m veya 1000 m²; büro binalarında 30,50 m veya 5000 m²; depolarda 6,50 m veya 5000 m²; yüksek tehlikeli yerlerde 6,50 m veya 1000 m². Bu binalarda bütün mahallere TS EN 54-14’e göre algılayıcı konur (75/5).
Okul, hastane ve AVM için Ek-7 eşiği neden yok?
Ek-7’deki kurum binaları (eğitim ve sağlık), ticaret, endüstri ve toplanma satırları Danıştay Onuncu Dairesinin 28/12/2021 tarihli, E.2019/261, K.2021/5537 sayılı kararıyla iptal edildi; karar 2023’te Danıştay İDDK onamasıyla kesinleşti. Bu kullanımlar için Ek-7’ye dayanan bir eşik kalmadı; diğer maddeler ve proje şartları ayrıca değerlendirilir.
Yangın uyarı butonu ne zaman zorunludur?
Madde 75/2’ye göre konutlar hariç kat alanı 400 m²’den fazla olan iki ile dört katlı binalarda, konutlar hariç dörtten fazla katlı binalarda ve konutlar dâhil bütün yüksek binalarda. Butonlar kaçış yollarında, yatay erişim en çok 60 m olacak şekilde ve yerden 110–130 cm yükseklikte konur.
Sprinklerli binada ayrıca ısı dedektörü gerekir mi?
Madde 75/7’ye göre sprinklerli mahaller otomatik sıcaklık algılayıcılı sayılır ve buralarda sıcaklık artış algılayıcısı mecburi değildir. Her zon hattına akış anahtarı konur ve kontakları yangın alarm sistemine bağlanır. Ek-7 duman algılaması gerektiriyorsa bu ayrıca değerlendirilir.

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indir
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir