Raf içi sprinkler nedir, ne zaman gerekir?
Raf içi (ara seviye) sprinkler, yüksek raflı depoda tavan sprinklerinin suyunun alt katlara ulaşamadığı durumda raf yapısının içine, yükler arasındaki boşluklara konan sprinklerdir. Üç standart da sprinkleri enine ve boyuna boşlukların kesişimine koyar; seviye sayısını depolama yüksekliği, kat yüksekliği ve emtia belirler. Bu araç yerleşimi hesaplar; tavan sprinkler tasarımı, boru çapları ve hidrolik hesap ayrıca yapılır.
EN 12845: 3,50 m kuralı ve 12.5 maddesi
- Dikey (12.5.2): yerden ilk seviyeye ve seviyeler arası en çok 3,50 m veya iki kat, hangisi küçükse. En üst seviye depolama üstünden bir kattan daha aşağıda olamaz. Tavan sprinklerlerinin hepsi depolama üstünden 4 m’den az yukarıda değilse depolamanın üstüne de bir seviye konur.
- Yatay (12.5.3): Kategori I–II’de boyuna boşlukta, mümkünse her ikinci enine boşluk kesişiminde, bir üst sıraya göre şaşırtmalı; aralık en çok 3,75 m ve yatay × düşey en çok 9,8 m². Kategori III–IV’te her enine boşlukta; en çok 1,9 m ve 4,9 m².
- Sıra sayısı (12.5.4, 12.5.5): toplam raf genişliğinin her 3,2 m’si için bir sıra; 3,2–6,4 m arası iki sıra, kenara eşit uzaklıkta.
- Raflı depolama ST5/ST6 (12.5.6, Tablo 21): her rafın üstüne; sıra boyunca en çok 2,8 m, 3,0–6,0 m genişlikte iki sıra.
- Sprinkler: K80 veya K115 (Tablo 37a), hızlı tepkili (Tablo 38), en az 75 mm çaplı su kalkanı (14.7). Tasarımda her seviyede 3 sprinkler, en çok 3 seviye; hesaba giren raf sayısı koridor genişliğine bağlı (7.2.3.3).
FM DS 8-9: IRAS(E) ve IRAS(EO)
FM Global, yatay düzeni Şekil 5, 5a, 6, 6a ve 7’deki akış şemalarıyla seçer. Karar raf tipine ve derinliğine, deflektörün altındaki yüke 150 mm’den yakın olup olmadığına, yatay bariyere, dolu raf alanına, 7,5 m (25 ft) depolama ve 7,5 / 9,0 m tavan yüksekliklerine ve emtiaya bağlıdır. IRAS(EO) her ikinci enine boşlukta 1,2–3,0 m, IRAS(E) her enine boşlukta 0,6–2,4 m aralıklıdır. Düşey artım Şekil 15’e göre emtiaya bağlıdır: 7,5 / 6,0 / 4,5 / 3,0 m. En üst seviyenin üstünde en çok 3,0 m depolama kalır. Raf içi sprinkler FM Approved, hızlı tepkili ve 70 °C nominaldir (2.3.4.3); tasarım Tablo 12’den, tavan tasarım tablosu Tablo 13’ten okunur.
NFPA 13-2025: Bölüm 25 şekilleri
NFPA 13, CMDA tavan sprinklerleriyle birlikte kullanılan raf içi düzenleri emtiaya ve yüksekliğe göre şekillerle verir (25.4.2). Sınıf I–IV için 3,7–7,6 m depolamada tek ve çift sıralı rafta bir seviye gerekir. Bu seviye depolama yüksekliğinin yarısı veya üstündeki ilk kat seviyesidir (25.1.8.1); iki seviyede 1/3 ve 2/3 kullanılır (25.1.8.2). Sıra boyu aralık şekilden okunur: açıkta Sınıf I–II için 3,7 m, Sınıf IV için 3,0 m, kapsüllü veya kutulu emtia için 2,4 m. Çok sıralı rafta sprinkler başına plan alanı da sınırlıdır (9,3 m², Sınıf IV’te 7,4 m²). Grup A plastik şekilleri düşey en büyük aralığı ve en üst seviyenin üstündeki depolamayı da sınırlar. Dolu raflarda 25.3 uygulanır. Sprinkler olağan sıcaklık sınıfında, standart ya da hızlı tepkili ve en az K5.6 (K80) olmalıdır; yatay bariyer yoksa su kalkanı gerekir (25.1.6). Tasarım değerleri Tablo 25.4.1.1’dedir. 7,6 m’yi aşan depolamada 25.4.3 şekilleri en büyük düşey aralığı ve en üst seviyenin üstündeki depolamayı (çoğunlukla 3,0 m) sınırlar; çift ve çok sıralı raflarda çoğu düzen koridor yüzlerinde yüz sprinkleri de ister. Araç bu durumda yüz sprinklerinin konumunu şekle bırakır ve sayfa numarasını verir.
Açıklık kuralı: 7,6 m’ye kadar depolamada açıklık Sınıf I–IV’te 6,1 m’yi, Grup A’da 3,0 m’yi aşarsa tavan tasarımı kuramsal depolama yüksekliğiyle seçilir ya da en üst katın hemen altına ek seviye konur. 7,6 m’yi aşan depolamada açıklık 3,0 m’yi aşarsa bu ek seviye zorunludur; araç onu her boşluk kesişimine ekler.
NFPA 13: CMSA ve ESFR tavanla birlikte (25.5, 25.6)
- CMSA (Şekil 25.5.1.1): tek seviye, depolama yüksekliğinin yarısına eşit ya da üstündeki en yakın kat seviyesinde. Sınıf I–IV 7,6 m’ye kadar 2,4 m aralık; Grup A ve 7,6–9,1 m Sınıf I–II 1,5 m. Tavan en çok 10,7 m. Raf içi tasarım Tablo 25.5.1.3 (açık rafta 8 sprinkler × 83 L/dk), tavan tasarımı Tablo 25.5.2.1.
- ESFR (Şekil 25.6.2.1): tek seviye, 1,5 m aralık; depolama en çok 12,2 m, tavan 13,7 m. Raf içi sprinkler hızlı tepkili, en az K115 (25.6.1.2). Tasarım Tablo 25.6.2.3 (açık rafta 8 × 230 L/dk), tavan Tablo 25.6.3.1 (12 ESFR, K200’de 6,2 bar, K240’ta 4,3 bar).
- Dolu raf: CMSA ve ESFR’de en üstteki dolu rafın altındaki bütün katlara (25.3.3.3, 25.3.3.4).
- Bu iki tavan tablosu yalnız genleşmemiş Grup A plastiği kapsar.
NFPA 13: tavandan bağımsız seçenekler (25.7)
Üstü kapalı Sınıf I–IV ve Grup A plastik için raf içi sistem tavandan bağımsız tasarlanır; en üst raf içi seviye tavan tasarımında zemin sayılır (25.7.3.2.1).
- Seçenek 1: en az K115, hızlı tepkili; seviyeler en çok 3,7 m, her seviyenin üstünde yatay bariyer. Tek sırada 1,5 m; çift sırada yüzlerde 1,5 m, boyuna boşlukta 3,0 m.
- Seçenek 2a / 2b: sarkık ESFR, en az K200 / K320; seviyeler 9,1 m / 12,2 m (2b’de genleşmiş ve açıkta Grup A’da 9,1 m; 2a açıkta Grup A’ya izin vermez). Aralık 1,4 m; çift sıra yüzlerinde enine boşluklar en çok 1,3 m arayla ise 2,6 m.
- Seçenek 3: K360 genişletilmiş kapsamalı, orta sıcaklık; seviyeler en çok 9,1 m (açıkta Grup A’da 6,1 m), yatay bariyerli. Aralık 3,0 m; çift sırada yalnız boyuna boşlukta.
- Tasarım: Tablo 25.7.3.1, seviye sayısından bağımsız. İki raf içi sprinkler arası en az 700 mm (25.7.2.3.2).
NFPA 13: lastik (25.4.2.5)
Paletli, yan ya da taban üstü (on-side / on-tread) lastik 3,7 m’den yüksek ve en çok 6,1 m depolamada Şekil 25.4.2.5.1(a) ve (b) ile korunur; bina (tavan) en çok 9,1 m. Raf içi düzen yalnız CMDA tavanla verilir.
- Dikey: tek seviye, depolama yüksekliğinin %50’sine eşit ya da üstündeki en yakın kat seviyesinde.
- Yatay: en çok 2,4 m; tek sırada enine boşlukta, çift sırada boyuna boşlukta; çok sıralıda derinlikte hatlar arası en çok 2,4 m ve sprinkler başına en çok 5,9 m².
- Tasarım: 12 raf içi sprinkler × 114 L/dk (şekil notu ve Tablo 25.4.1.1); tavan 16,3 mm/dk · 280 m², yüksek genleşmeli köpükle desteklenirse 9,8 mm/dk · 280 m².
- Açıklık: depolama üstü ile tavan arası 3,0 m’yi aşarsa kuramsal depolama yüksekliği ya da en üst katın altına hızlı tepkili ek seviye (25.4.2.5.2.2).
FM DS 8-9: özel uygulamalar (2.3.6)
“Tasarım yolu” adımında 2.3.4 standart düzeninin yerine 2.3.6’nın raf içi seçenekleri seçilebilir. Her biri kendi emtia, raf ve tavan koşullarıyla gelir; koşul tutmazsa araç kapsam dışı der.
- 2.3.6.3: Sınıf 1–4 ve kutulu plastik, tek ve çift sıra (en çok 2,7 m), yalnız boyuna boşlukta. Seçenek 1 her enine boşlukta (Şekil 11/12), seçenek 2 her ikinci boşlukta şaşırtmalı (Şekil 8/9) ve bütün kesişimler en çok 7,2 m düşey artımla. Seviyeler en çok 3,6 m, üstte en çok 3,0 m; tasarım Tablo 12 ve 13.
- 2.3.6.4: boyuna hat sıra boyunca en çok 1,5 m, seviyeler en çok 3,6 m; yatay bariyer en alt seviyenin üstünde ve her ikinci seviyede. Kutusuz genleşmemiş plastiği de kapsar.
- 2.3.6.5: en az K200 hızlı tepkili sarkık tavan sprinkleriyle, 13,5 m’ye kadar tavanda tek seviye; seviye depolama yüksekliğinin 1/2–2/3’ünde, tasarım en uzak 8 sprinkler × 230 L/dk.
- 2.3.6.6: alternatif tasarım, bütün emtia: sarkık depolama sprinkleri (en az K320; 380 L/dk’ya kadar K200), Şekil 19a–21, sprinklerler arası 0,7–1,4 m. Seviyeler en çok 9,0 m (kutulu genleşmiş ve kutusuz plastik) ya da 12 m; sayı Tablo 15, debi Tablo 16. Tavan, en üst seviye taban sayılarak tasarlanır (Şekil 22).
- 2.3.6.7: retrofit; tek boyuna hattın yetmediği raflara yeni yüz sprinkleri (en az K320, en uzaktan 455 L/dk), seviyeler en çok 9,0 m, üstte 1,5 m; sayı Tablo 17.
- 2.3.6.8: Sınıf 1–4 ve kutulu genleşmemiş plastikte, her seviyede yatay bariyer altında K25.2EC (K360EC) sarkık; sıra boyunca 2,1–2,5 m, seviyeler en çok 9,0 m, en uzaktan 605 L/dk; sayı Tablo 17a.
2.3.6.1 ve 2.3.6.9 yalnız tavan korumasıdır; 2.3.6.2 perakende raflarının açık çerçeve sayılma koşullarını verir. Bunlar raf içi düzen içermediği için araçta yoktur.
Sık Sorulan Sorular
EN 12845’e göre raf içi sprinkler seviyeleri arası en çok kaç metre olabilir?
Madde 12.5.2’ye göre yerden ilk seviyeye ve seviyeler arası 3,50 m veya iki kat, hangisi küçükse. En üst seviye depolama üstünden bir kattan daha aşağıda olamaz.
Depolamanın üstüne de raf içi sprinkler gerekir mi?
EN 12845’te tavan sprinklerinin hepsi depolama üstünden 4 m’den az yukarıdaysa gerekmez; aksi hâlde gerekir (12.5.2). FM DS 8-9’da en üst seviyenin üstünde en çok 3,0 m depolama kalabilir (Şekil 15).
FM DS 8-9’da IRAS(E) ile IRAS(EO) farkı nedir?
IRAS(EO) sprinklerleri her ikinci enine boşluk kesişimine (1,2–3,0 m), IRAS(E) her enine boşluk kesişimine (0,6–2,4 m) koyar. Hangisinin kabul edildiğini Şekil 5–7’deki akış şemaları belirler.
NFPA 13’te tek seviyeli raf içi sprinkler hangi yüksekliğe konur?
Şekil konumu belirtmiyorsa depolama yüksekliğinin yarısı veya üstündeki ilk kat seviyesine konur (25.1.8.1). İki seviyede 1/3 ve 2/3 kullanılır (25.1.8.2).
NFPA 13’te tavandan bağımsız raf içi sprinkler (25.7) nedir?
Raf içi sistemin tavan sprinklerinden bağımsız tasarlandığı dört seçenektir: Seçenek 1 (K115, bariyerli, 3,7 m), 2a ve 2b (ESFR K200 ve K320; 9,1 ve 12,2 m), 3 (K360 genişletilmiş kapsamalı, bariyerli, 9,1 m). En üst raf içi seviye tavan tasarımında zemin sayılır (25.7.3.2.1).
NFPA 13’te raflı lastik deposunda raf içi sprinkler nasıl yerleşir?
3,7 m’den yüksek, en çok 6,1 m paletli lastikte (Şekil 25.4.2.5.1) depolama yüksekliğinin yarısına eşit ya da üstündeki kat seviyesine tek seviye konur; sprinklerler arası en çok 2,4 m. Tasarım 12 sprinkler × 114 L/dk, tavan 16,3 mm/dk · 280 m² (yüksek genleşmeli köpükle 9,8 mm/dk); bina en çok 9,1 m.
FM DS 8-9 2.3.6 alternatif raf içi tasarımı (2.3.6.6) nedir?
2.3.4 düzenine alternatif olarak sarkık, hızlı tepkili depolama sprinkleri (en az K320; debi 380 L/dk’ya kadarsa K200) raf içinde 0,7–1,4 m arayla kullanılır. Seviyeler arası en çok 9,0 m ya da Sınıf 1–4 ve kutulu genleşmemiş plastikte 12 m; tavan, en üst seviye taban sayılarak tasarlanır. Sprinkler sayısı Tablo 15, en uzak sprinkler debisi Tablo 16’dan.

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indir
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir