FM Global DS 8-9: Class 1-4 ve Plastik Emtia Depolama Sprinkler Tasarımı

Bu yazı, FM Global DS 8-9 "Storage of Class 1, 2, 3, 4 and Plastic Commodities" (March 2010, Interim Revision April 2026, 103 sayfa) metnine göre yeniden yazılmıştır. Önceki sürümdeki "yığın yüksekliği - tasarım seçimi" tablosu, "Section 2.4 ESFR tasarımı", "K115-K240 CMSA" ve "%2 eğim" gibi ifadeler veri sayfasında bulunmadığından kaldırıldı. Aşağıdaki her değer bölüm, tablo veya şekil numarasıyla verilmiştir.

1. Kapsam ve tasarım akışı (Section 1.0, 1.3)

DS 8-9 raf, dolu istif, paletli, raf (shelf) ve kutu-göz (bin-box) düzenlerinde Class 1, 2, 3, 4 ve plastik emtia depolamasını kapsar. Uygulama eşiği: Class 1-3 için 10 ft (3,0 m), Class 4 ve plastik için 6 ft (1,8 m); bu yüksekliklere kadar depolama "düşük istifli" sayılır ve DS 3-26'ya gider. Lastik, balyalı elyaf, askılı giysi, rulo kâğıt, atık kâğıt balyası, rulo dokunmamış kumaş ve halı (8 serisi), yanıcı gaz/sıvı/katı (7 serisi), karusel (DS 8-33) ve ASRS (DS 8-34) kendi veri sayfalarına gider. Montaj kuralları DS 2-0'dadır. Veri sayfası yeni sistemlerin tasarımı ve mevcut sistemlerin değiştirilmesi içindir; mevcut sistemlerin değerlendirilmesi için FM Global servis ofisine başvurulur.

Section 1.0'ın en pratik tavsiyesi: koruma seçeneğini seçmeden önce ileride olası depolama düzeni, su kaynağı ve emtia değişiklikleri düşünülmeli; yalnız tavan seçeneği varsa tavan yüksekliğinin ve su kaynağının izin verdiği en yüksek emtia tehlikesine göre koruma yapılmalıdır. Section 1.3 iki akış şeması verir: Şekil 1 dolu istif/paletli/raf/kutu-göz, Şekil 2 raf depolama. Her ikisi Section 2.2.2 (emtia), 2.2.3 (baca boşlukları), 2.3.1-2.3.3 (sistem ve tavan sprinkleri), Tablo 1 (kol borusu sprinkler sayısı), Tablo 14 (hortum ve süre) ve 2.3.6 (özel seçenekler) adımlarını sırayla gösterir.

2. Sekiz emtia sınıfı (Section 2.2.2)

Emtia sınıfı DS 8-1'e göre belirlenir (2.2.2.1). Koruma, depolama alanının herhangi bir yerindeki en ağır tehlikeye göre yapılır (2.2.2.2). Tehlike sırası: Class 1 → Class 2 → Class 3 → Class 4 → kartonlu genleşmemiş plastik → kartonlu genleşmiş plastik → kartonsuz genleşmemiş plastik → kartonsuz genleşmiş plastik. En ağır tehlike alanda küçük miktarlarda bulunuyor ve koruması zorluk yaratıyorsa Section 2.3.4.9'daki Scheme 8-9A (ayrılmış raf, yatay bariyerler ve hızlı tepkili raf içi sprinkler) kullanılabilir (2.2.2.3). Paletin yanıcılığı emtia sınıfına dâhil edilir; mümkün olduğunca yanmaz veya metal palet kullanılır; boş palet depolaması DS 8-24'e göre korunur (2.2.5). Ayrıntı için DS 8-1 emtia sınıflandırması ve plastik depolama yazıları.

3. Depolama düzenleri ve baca boşlukları (Section 2.2.3)

• Dolu istif ve paletli: düşeyde hizalı baca boşlukları depolama yüksekliği boyunca korunur; asgari baca ölçüsü verilmez (2.2.3.1.1).
• Raf (shelf) depolama: tabla derinliği 750 mm'yi aşmıyorsa; ya da derinlik 1,5 m'ye kadar ve kat yüksekliği 0,6 m'ye kadar ise; ya da derinlik 1,5 m'ye kadar ve tablanın ortasında koridora paralel 0,7 mm sac veya 10 mm kontrplak düşey bariyer varsa ("sırt sırta raf") (2.2.3.1.2).
• Kutu-göz (bin-box): dolu tabla derinliği 3,0 m'ye kadar, kat yüksekliği 1,5 m'ye kadar ve koridora dik düşey bariyerler arası 1,2 m'ye kadar (2.2.3.1.3).
• Raf tipleri: derinlik ≤ 1,8 m ve koridor ≥ 1,2 m ise tek sıralı; derinlik 1,8-3,7 m ve koridor ≥ 1,2 m ise çift sıralı; diğerleri çok sıralı (2.2.3.2.1.1-3).
• Açık çerçeve: ızgara/çıta tabla en az %70 açık ve baca boşlukları yeterli; dolu tabla ≤ 20 ft² (1,9 m²) ise yine açık çerçeve (2.2.3.2.1.4-6). Şartları sağlamayan raf dolu tablalı sayılır; dolu tablanın boyutu çevresindeki baca boşluklarıyla tanımlanır (net 150 mm enine, dikmede 75 mm; çift sıralıda net 75 mm boyuna; çok sıralıda net 150 mm boyuna) (2.2.3.2.1.9).
• Baca boşlukları: tek sıralı rafta net 75 mm enine baca her 1,4 m'de bir ya da 150 mm her 2,7 m'de bir; çift sıralı rafta 75 mm boyuna + 75 mm enine her 1,4 m'de bir, ya da 75 mm boyuna + 150 mm enine her 2,7 m'de bir, boyuna baca 75 mm'den darsa 150 mm enine her 1,5 m'de bir; çok sıralı rafta 150 mm boyuna ve 150 mm enine her 1,5 m'de bir, ya da derinlik ≤ 6,1 m, koridor ≥ 2,4 m ve 150 mm enine her 1,5 m'de bir (2.2.3.2.2-2.2.3.2.4).
• Taşınabilir raf: tabanı en az %70 açıksa açık çerçeve gibi; değilse dolu tabanlı sayılır ve alan/yükseklik sınırları uygulanır (2.2.3.3).
• Üstü açık konteyner: yanmaz konteynerler altındaki tüm depolama yanmazsa ya da en alt kattaysa, yanıcı konteynerler yalnız en alt kattaysa kapalı konteyner gibi ele alınır; aksi hâlde 2.2.4.3'e göre raf içi sprinkler gerekir (2.2.4).

4. Açıklık, yapı ve havalandırma (Section 2.1, 2.2.6)

Yığın tepesi ile tavan sprinkleri deflektörü arasında standart kapsamalı sprinklerde en az 3 ft (0,9 m), genişletilmiş kapsamalı sprinklerde en az 5 ft (1,5 m) açıklık korunur (2.2.6). Veri sayfasındaki tasarım kurallarına uyulması bina kolonu ve çatı çeliği korumasını gereksiz kılar (2.1.2). Raflar devrilmeye karşı ankrajlanır; raf yükü, emilen yangın suyu, su dolu raf içi borular ve deprem (DS 1-2) dikkate alınır (2.1.1.3). Isı ve duman tahliyesi ile duman perdeleri için DS 2-0'a yönlendirilir; DS 8-9 bunlar için sayı vermez (2.1.3).

5. Storage sprinkler öznitelikleri (Section 2.3.3.2)

Tavan seviyesi için yalnız Approval Guide'da "Storage Sprinklers (Ceiling-Level)" başlığında listelenen FM Approved sprinklerler kullanılır; K-faktörü aralığı 11.2 (160) - 33.6 (480). K8.0 (K115) ve daha küçük sprinklerler, on-off, ECLH ve ECOH tipleri tavan seviyesi Storage sprinkler olarak onaylı değildir (2.3.3.2.1). Islak sayılan sistemlerde 70 °C, ortam 38 °C üstündeyse 100 °C; kuru ve soğuk hacim sistemlerinde 140 °C (2.3.3.2.2-3). Hızlı tepkili eleman ve sarkık yön yalnız ıslak/antifriz sistemlerde; standart tepkili ve dik sprinkler her sistem tipinde (2.3.3.2.4-7). Aynı alanda aynı K, yön, RTI ve sıcaklık kullanılır (2.3.3.6). Tasarım beş özniteliğe göre okunur: K-faktörü, yön, tepki süresi, sıcaklık, kapsama (2.3.3.7.1).

6. Tablo haritası ve okuma kuralları (Section 2.3.3.7)

Kurallar: her hücre "sprinkler sayısı @ asgari basınç" verir ve enterpolasyon yapılmaz (2.3.3.7.2); tasarım, alanın azami tavan yüksekliğine eşit veya daha yüksek herhangi bir satıra dayandırılabilir, daha yüksek satır hidrolik olarak uygunsa kullanılabilir (2.3.3.7.2.2); yeşil vurgulu seçenekler 950 L/dk hortum ve 60 dk süre gerektirir ve tercih edilir; asgari tasarım alanı 12 sprinkler (standart) veya 6 sprinkler (EC) için 71 m², 10 sprinkler için 60 m², 9 sprinkler için 54 m² (2.3.3.7.2.3); sarkık sprinkler için aynı özniteliklerdeki dik değerler kullanılabilir (2.3.3.7.2.5); hidrolik tasarım depolama kenarından bir kol borusu veya sprinkler öteye uzatılır (2.3.3.5). Örnek: Tablo 7, 9,0 m tavan, hızlı tepkili sarkık K25.2 → 9 @ 20 psi (1,4 bar); K14.0 → 12 @ 50 psi (3,5 bar). Tabloların ayrıntısı Storage sprinkler karar matrisi yazısında.

Tablo 1, kol borusu başına sprinkler sayısı ve eğim: standart kapsamalı sprinkler ve 9 veya daha az sprinklerlik tasarımda tavan eğimi 2/12 (10°)'ye kadar ise kol borusu başına 3 sprinkler, 4/12 (18,5°)'ye kadar ise Denklem 1; 10-12 sprinklerlik tasarımda eğim 1/12'de aralık 2,7 m'nin altındaysa 4 değilse 3, 2/12'de aralık 3,0 m'nin altındaysa 4 değilse 3, 4/12'de 4; 13 ve üstünde eğim 1/12'ye kadar Denklem 1, 4/12'ye kadar Denklem 1 (engelsiz) veya 2 (engelli). Sonuç tam sayı değilse normal yuvarlama uygulanır (2.3.3.7.2.6).

Tavan tablodan yüksekse (2.3.3.7.3): raflarda yanmaz yalancı tavan (depolamanın 4,5 m ötesine, DS 1-12) ya da raf içi sprinkler; depolama tepesi ile tavan arası 6,0 m'yi aşıyorsa en üst kata raf içi sprinkler ve en üst katta 1,5 m depolama sınırı. Dolu istifte yalancı tavan ya da raf düzenine geçiş.

7. Raf içi sprinkler kararı ve tasarımı (Section 2.3.4)

Şekil 3: raf açık çerçeveli mi, tablodan yalnız tavan seçeneği var mı ve su kaynağı onu karşılıyor mu, üstü açık konteyner var mı, 6,0 m² üstü dolu tabla var mı, depolama 3,0 / 4,5 m eşiğini aşıyor mu, tavan 9,0 m üstünde mi? Olumsuz dallar raf içi sprinklere gider. Raf içi sprinkler 70 °C, hızlı tepkili, 115 L/dk üstü debide en az K8.0 (K115) (2.3.4.3); yüzey sprinkleri raf yüzünden en fazla 450 mm içeride, deflektör depolama tepesinden en az 150 mm yukarıda (2.3.4.5); yatay düzen IRAS(EO) veya IRAS(E) (2.3.4.6); düşey aralık Şekil 15'e göre 7,5 / 6,0 / 4,5 / 3,0 m; hidrolik tasarım Tablo 12 (Class 1-3: 6 veya 10 sprinkler @ 85 L/dk; Class 4 ve plastik: 8 veya 14 @ 115 L/dk), tavan tasarımı Tablo 13. Ayrıntı raf içi sprinkler yazısında.

8. Hortum payı, süre ve sistem tipi (Section 2.3.2, 2.3.5)

^a Azami doğrusal aralık 3,7 m ise 950 L/dk ve 60 dk. İç hortum için en az 380 L/dk ayrılır; 40 mm küçük hortum hatları 30 m'yi aşmadan tüm depolama alanına ulaşır ve ayrı boru sisteminden, riser üstündeki vanalı bağlantıdan, komşu sistemden veya ayrı kontrollü raf içi sistem varsa tavan sprinklerlerinden beslenebilir (2.3.5.2). Sistem tipleri ıslak, kuru, antifriz, ön tepkili, deluge veya soğuk hacim olabilir; grid düzeni yalnız ıslak ve antifriz sistemlerde (2.3.2). Kuru ve benzeri sistemlerde azami su ulaşma süresi 40 s (engelsiz tavanda en uzak 4, engelli tavanda 2 sprinkler; tek sprinklerli ayrık alanda 60 s) (2.3.2.5). Tek kilitli ön tepkili sistem, dedektör aralığına göre ıslak veya kuru gibi ele alınır; diğer ön tepkili tipler kuru gibi (2.3.2.4). 9,0 m üstü tavanlı Class 1-3 depolamada kuru sistemle yalnız tavan koruması Tablo 14a/14b ile 16,5 m'ye kadar mümkündür; su ulaşma süresini tutturmak için sistem boyutu yaklaşık 1 110 m² ile sınırlanır ve planlar FM Global servis ofisine analiz için verilir (2.3.6.1).

9. Kayıp geçmişi: Tablo 18 (Section 3.2)

Veri sayfasına göre büyük sprinkler eksikliği yoksa depolama yangınları mevcut sprinkler düzeniyle kontrol edilmiştir; kontrol edilemeyen tüm kayıplarda yetersiz su kaynağı, kapalı veya kısmen kapalı vana, tıkalı boru, eksik sprinkler ya da yanıcı sıvı/aerosol koruma eksikliği bulunmuştur. Raf depolama kayıplarının incelemesi iki bulgu verir: tavan sprinkleriyle birlikte raf içi sprinkler "ezici çoğunlukla başarılı"dır; hasar ve açılan sprinkler sayısı depolama ve bina yüksekliğiyle artar.

Saha notu: DS 8-9'un iki akış şeması sırayı dayatır: önce emtia ve depolama düzeni, sonra tablo, sonra su kaynağı. Sahada sıra genellikle terstir: eldeki pompa ve tanka göre sprinkler seçilir. Section 1.0 tam bunun için "yalnız tavan seçeneği varsa tavan yüksekliği ve su kaynağının izin verdiği en yüksek tehlikeye göre koru" der; bugün Class 3 olan depo yarın kartonlu plastiğe döndüğünde tablo değişir, tesisat değişmez.

Hızlı kontrol listesi

• Kapsam: Class 1-3 > 3,0 m veya Class 4/plastik > 1,8 m; özel emtia ve düzenler kendi veri sayfalarına yönlendirildi
• Emtia sınıfı DS 8-1 ile atandı; alandaki en ağır tehlike esas; paletin yanıcılığı dâhil
• Depolama düzeni ve raf tipi belirlendi; açık çerçeve şartları ve baca boşlukları ölçüldü
• Deflektör altı açıklık 0,9 / 1,5 m; raf ankrajı; havalandırma DS 2-0'a göre
• Sprinklerin beş özniteliği seçildi; sistem tipiyle uyumu (sarkık ve hızlı tepkili yalnız ıslak) doğrulandı
• Uygun tablo ve satır seçildi; enterpolasyon yok; asgari tasarım alanı ve Tablo 1 kol borusu sayısı sağlandı
• Tavan tablodan yüksekse yalancı tavan veya raf içi sprinkler yolu seçildi
• Şekil 3 ile raf içi kararı; gerekiyorsa Şekil 15, Tablo 12 ve Tablo 13 uygulandı
• Hortum payı ve süre Tablo 14; kuru sistemde 40 s su ulaşma süresi
• Gelecekteki emtia ve yükseklik değişiklikleri için tavan ve su kaynağının izin verdiği en yüksek tehlike hedeflendi

Sık Sorulan Sorular

FM DS 8-9 hangi depolama yüksekliğinden itibaren uygulanır?

Section 1.0: Class 1, 2 veya 3 emtia 3,0 m'den yüksek, Class 4 veya plastik emtia 1,8 m'den yüksek depolanıyorsa DS 8-9 uygulanır; bu yüksekliklere kadar depolama düşük istifli sayılır ve DS 3-26'ya göre korunur. Lastik, balyalı elyaf, askılı giysi, rulo kâğıt, halı gibi emtialar ile karusel (DS 8-33) ve ASRS (DS 8-34) kendi veri sayfalarına gider.

DS 8-9'da sprinkler tasarımı hangi tablolardan okunur?

Tavan sprinklerleri için Tablo 2-6 dolu istif, paletli, raf ve kutu-göz düzenlerini, Tablo 7-11 açık çerçeveli rafları kapsar; emtiaya göre beş gruba ayrılır. Tablo 14a/14b 9,0 m üstü kuru sistemleri, Tablo 17b 12,2 m üstü tavanları verir. Her hücre "sprinkler sayısı @ asgari basınç" biçimindedir ve enterpolasyon yapılmaz.

Bir raf ne zaman açık çerçeveli sayılır?

Section 2.2.3.2: dolu tabla yoksa ya da 1,9 m²'yi aşmıyorsa, ızgara veya çıta tablalar en az %70 açıksa ve baca boşlukları yeterliyse. Tek sıralı rafta 75 mm enine baca her 1,4 m'de bir ya da 150 mm her 2,7 m'de bir; çift sıralı rafta ek olarak 75 mm boyuna baca; çok sıralı rafta 150 mm boyuna ve enine baca her 1,5 m'de bir. Şartlar sağlanmıyorsa raf dolu tablalı sayılır ve Şekil 3 raf içi kararını verir.

Hortum payı ve su kaynağı süresi ne kadar?

Tablo 14: standart kapsamada 12 sprinklere kadar 950 L/dk ve 60 dk; 13-19 sprinkler 1 900 L/dk ve 90 dk; 20 ve üstü 1 900 L/dk ve 120 dk. Genişletilmiş kapsamada 6'ya kadar 950 / 60, 7-9 için 1 900 / 90, 10 ve üstü 1 900 / 120. İç hortum için en az 380 L/dk; 40 mm küçük hortum hatları 30 m'yi aşmadan tüm alana ulaşmalıdır.

Kuru sistemlerde su ulaşma süresi ve sprinkler tipi nedir?

Section 2.3.2.5: azami su ulaşma süresi 40 saniye; engelsiz tavanda en uzak 4, engelli tavanda en uzak 2 sprinkler; tek sprinklerli ayrık alanda 60 saniye. Kuru sistemde 140 °C standart tepkili dik sprinkler; sarkık ve hızlı tepkili sprinklerler yalnız ıslak ve antifriz sistemlerde. 9,0 m üstü tavanlı Class 1-3 depolamada Tablo 14a/14b ile 16,5 m'ye kadar yalnız tavan koruması mümkündür; sistem boyutu yaklaşık 1 110 m² ile sınırlanır.

Kaynakça

• FM Global Property Loss Prevention Data Sheet 8-9, Storage of Class 1, 2, 3, 4 and Plastic Commodities, March 2010, Interim Revision April 2026: Section 1.0-1.3 ve Şekil 1-2 (s.5-8), 2.1 (s.9), 2.2.2-2.2.6 (s.10-26), 2.3.1-2.3.2 (s.26-27), 2.3.3 ve Tablo 1-11 (s.27-40), 2.3.4 ve Şekil 3, 15, Tablo 12-13 (s.41-58), 2.3.5 ve Tablo 14 (s.62-63), 2.3.6.1 ve Tablo 14a/14b (s.63-65), 2.3.6.9 ve Tablo 17b (s.79), 3.2 ve Tablo 18 (s.80), Appendix A-B (s.83-103)
• FM Global veri sayfaları: fmglobal.com; ilgili sayfalar DS 2-0, DS 3-0, DS 3-26, DS 8-1, DS 8-24, DS 8-33, DS 8-34, DS 1-12, DS 1-2