Bu yazı FM Global DS 8-9 (March 2010, Interim Revision April 2026) metnine göre yeniden yazıldı. Önceki sürümdeki Group A/B/C sınıflaması, "ESFR K360 + her seviye in-rack + yangın duvarı" tablosu, %20 yükseklik azaltma ve 4 500 m² zon gibi ifadeler veri sayfasında bulunmadığından kaldırıldı. Aşağıdaki her değer DS 8-9'un bölüm, tablo veya şekil numarasıyla verilmiştir. Emtia sınıfı ataması için DS 8-1 yazısına, tavan sprinkleri genel kuralları için Storage sprinkler karar matrisine bakın.
1. Dört plastik sınıfı ve kapsam eşiği
Section 2.2.2.2 emtia tehlikesini en düşükten en yükseğe şöyle sıralar: Class 1, Class 2, Class 3, Class 4, kartonlu genleşmemiş plastik, kartonlu genleşmiş plastik, kartonsuz genleşmemiş plastik, kartonsuz genleşmiş plastik. Koruma, depolama alanının herhangi bir yerindeki en ağır tehlikeye göre yapılır. Revizyon geçmişi (Appendix B) plastik koruma seçeneklerinin artık Group tipini dikkate almadığını, yalnız genleşmiş/genleşmemiş ve kartonlu/kartonsuz ayrımına dayandığını belirtir; sınıf ataması DS 8-1'e göre yapılır. Tablolarda Class 4 ile kartonlu genleşmemiş plastik aynı tabloyu paylaşır (Tablo 3 ve 8).
Section 1.0: Class 4 veya plastik emtia 6 ft (1,8 m)'den yüksek depolanıyorsa DS 8-9 uygulanır; 1,8 m'ye kadar depolama "düşük istifli" sayılır ve DS 3-26'ya göre korunur. Class 1-3 için eşik 10 ft (3,0 m)'dir. Az miktarda yüksek tehlikeli emtianın tüm alanı zorlaması hâlinde Section 2.3.4.9'daki Scheme 8-9A (ayrılmış raf + yatay bariyer + hızlı tepkili raf içi sprinkler) kullanılabilir (2.2.2.3).
2. Tavan tasarım tabloları: hangi plastik hangi tabloda
| Plastik sınıfı | Dolu istif, paletli, raf, kutu-göz | Açık çerçeveli raf (koridor ≥ 1,2 m) |
|---|---|---|
| Kartonlu genleşmemiş (Class 4 ile birlikte) | Tablo 3 | Tablo 8 |
| Kartonlu genleşmiş | Tablo 4 | Tablo 9 |
| Kartonsuz genleşmemiş | Tablo 5 | Tablo 10 |
| Kartonsuz genleşmiş | Tablo 6 | Tablo 11 |
Tüm tablolar aynı biçimdedir: azami tavan yüksekliği satırları, ıslak sistem 70 °C sarkık (hızlı ve standart tepkili), ıslak 70 °C dik ve kuru sistem 140 °C dik sütunları; her hücre "sprinkler sayısı @ psi (bar)". Değerlerde enterpolasyon yapılmaz (2.3.3.7.2). Aşağıda hızlı tepkili sarkık sütunların seçilmiş satırları verilmiştir; tabloların tamamı için veri sayfasının 33-39. sayfalarına bakın.
Tablo 10: kartonsuz genleşmemiş plastik, açık çerçeveli raf (ıslak, 70 °C, hızlı tepkili sarkık)
| Azami tavan | K11.2 (K160) | K14.0 (K200) | K16.8 (K240) | K22.4 (K320) | K25.2 (K360) | K25.2EC |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 10 ft (3,0 m) | 15 @ 10 (0,7) | 15 @ 7 (0,5) | 15 @ 7 (0,5) | 9 @ 20 (1,4) | 9 @ 20 (1,4) | 6 @ 20 (1,4) |
| 15 ft (4,5 m) | 15 @ 50 (3,5) | 12 @ 32 (2,2) | 12 @ 22 (1,5) | 9 @ 25 (1,7) | 9 @ 20 (1,4) | 6 @ 60 (4,1) |
| 20 ft (6,0 m) | – | 9 @ 50 (3,5) | 9 @ 35 (2,4) | 9 @ 25 (1,7) | 9 @ 20 (1,4) | 6 @ 60 (4,1) |
| 25 ft (7,5 m) | – | 10 @ 50 (3,5) | 10 @ 35 (2,4) | 10 @ 25 (1,7) | 10 @ 20 (1,4) | – |
| 30 ft (9,0 m) | – | 15 @ 50 (3,5) | 15 @ 35 (2,4) | 10 @ 50 (3,5) | 10 @ 40 (2,8) | – |
| 40 ft (12,0 m) | – | – | – | 12 @ 75 (5,2) | 12 @ 60 (4,1) | – |
Tablo 11: kartonsuz genleşmiş plastik, açık çerçeveli raf (ıslak, 70 °C, hızlı tepkili sarkık)
| Azami tavan | K11.2 (K160) | K14.0 (K200) | K16.8 (K240) | K22.4 (K320) | K25.2 (K360) | K25.2EC |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 10 ft (3,0 m) | 15 @ 10 (0,7) | 15 @ 7 (0,5) | 15 @ 7 (0,5) | 9 @ 20 (1,4) | 9 @ 20 (1,4) | 6 @ 20 (1,4) |
| 15 ft (4,5 m) | 15 @ 50 (3,5) | 12 @ 32 (2,2) | 12 @ 22 (1,5) | 9 @ 25 (1,7) | 9 @ 20 (1,4) | 8 @ 35 (2,4) |
| 25 ft (7,5 m) | – | 12 @ 75 (5,2) | 12 @ 52 (3,6) | 9 @ 32 (2,2) | 9 @ 25 (1,7) | – |
| 30 ft (9,0 m) | – | 12 @ 100 (6,9) | 12 @ 70 (4,8) | 12 @ 50 (3,5) | 12 @ 40 (2,8) | – |
| 40 ft (12,0 m) | Tek seçenek: 20 @ 75 psi (5,2 bar) | |||||
Kartonlu genleşmiş plastik (Tablo 9) rafta 9,0 m tavanda K14.0 12 @ 50 psi (3,5 bar), K16.8 12 @ 35 psi (2,4 bar), K22.4 12 @ 25 psi (1,7 bar), K25.2 12 @ 20 psi (1,4 bar); 12,0 m'de K22.4 12 @ 75 psi (5,2 bar), K25.2 12 @ 60 psi (4,1 bar). Dolu istif ve paletli tablolarda (4 ve 5) 10,5 m'de K22.4 12 @ 63 psi (4,3 bar) ve K25.2 12 @ 50 psi (3,5 bar), 12,0 m'de K22.4 12 @ 75 psi ve K25.2 12 @ 60 psi görülür; kartonsuz genleşmiş plastikte (Tablo 6) 9,0 m'de K14.0 9 @ 100 psi (6,9 bar), K16.8 9 @ 70 psi (4,8 bar), K22.4 9 @ 50 psi (3,5 bar), K25.2 9 @ 40 psi (2,8 bar) ve 12,0 m'de tek seçenek 20 @ 75 psi (5,2 bar). Kartonsuz plastikte K-faktörü küçüldükçe basınç 6,9 bar'a kadar çıkar; bu sınıfta K22.4 ve K25.2 dışındaki seçimler su kaynağını hızla büyütür.
Tavan tablodaki en yüksek satırı aşıyorsa Section 2.3.3.7.3 uygulanır: yanmaz yalancı tavan (depolamanın 4,5 m ötesine kadar) ya da raf içi sprinkler; depolama tepesi ile tavan arası 6,0 m'yi aşıyorsa en üst kata raf içi sprinkler eklenir ve en üst kattaki depolama 1,5 m ile sınırlanır.
3. 12,2 m üstü tavan: Tablo 17b kapsam dışı, 2.3.6.9.5 istisnası
Section 2.3.6.9.4: Tablo 17b'nin 12,2 m üstü tavan tasarımları (K22.4-K33.6, 15,2 ve 16,8 m) yalnız Class 1-4 ve kartonlu genleşmemiş plastik içindir; kartonlu genleşmiş plastik ve tüm kartonsuz plastikler kapsam dışıdır. Bu plastikler için 12,2 m üstü tavanda raf içi sprinkler veya yalancı tavan gerekir.
Section 2.3.6.9.5 dolu istif, paletli, raf ve kutu-göz depolama için bir istisna verir: en fazla 25 ft (7,6 m) depolama, en fazla 45 ft (13,7 m) tavan, kartonsuz genleşmemiş plastiğe kadar tüm emtialar; ıslak sistem (ön tepkili kabul edilmez), hızlı tepkili 70 °C en az K25.2 (K360) sarkık Storage sprinkler, DS 2-0'a göre montaj; tasarım 12 sprinkler @ 60 psi (4,1 bar), hortum 250 gpm (950 L/dk), süre 60 dk.
4. Raf içi sprinkler: plastikte düşey aralık ve tasarım
Raf içi sprinklerin gerekip gerekmediği Şekil 3 ile belirlenir (bkz. raf içi sprinkler yazısı). Plastiğe özgü değerler:
- Düşey aralık (Şekil 15): açık çerçeveli rafta en yüksek tehlike kartonlu genleşmemiş plastikten düşükse en fazla 6,0 m; kartonlu genleşmiş plastikten düşükse (yani kartonlu genleşmemiş plastik) 4,5 m; kartonlu genleşmiş ve kartonsuz plastiklerde 3,0 m. 2,0 m² üstü dolu tablalı raflarda kartonlu plastikten düşük tehlikede 4,5 m, plastikte 3,0 m. En üst seviyenin üstündeki depolama 3,0 m'yi aşmaz.
- Raf içi tasarım (Tablo 12): Class 4 ve plastiklerde tek seviye için 8 sprinkler, iki veya daha çok seviye için 14 sprinkler (2 seviyede 7'şer), sprinkler başına en az 30 gpm (115 L/dk); asgari basınç 7 psi (0,5 bar); tavanla bağlantı noktasında hidrolik denge.
- Tavan tasarımı raf içiyle (Tablo 13): kartonlu plastiklerde Tablo 8'in 10, 15 veya 20 ft satırları; kartonsuz plastiklerde IRAS(EO) ile en üst seviye üstünde 1,5 m depolama ve 1,5 m açıklıkta Tablo 8 @ 10 ft, 6,0 m açıklıkta Tablo 8 @ 15 ft; 3,0 m depolamada açıklık 1,5 m → Tablo 8 @ 15 ft, 4,5 m → Tablo 10 @ 15 ft, 6,0 m → Tablo 10 @ 20 ft.
- Üstü açık konteyner (2.2.4): yanıcı üstü açık konteynerler yalnız en alt katta ise kapalı konteyner gibi ele alınabilir; aksi hâlde 2.2.4.3'e göre raf içi sprinkler gerekir. Depolama 3,0 m üstündeyse Class 3'ten ağır emtiada raf içi sprinkler düşeyde en fazla 3,0 m aralıkla konur ve en üst seviyenin üstünde tek palet yükü bulunur.
- Tek seviye raf içi + hızlı tepkili sarkık tavan (2.3.6.5): kartonlu plastikler ve kartonsuz genleşmemiş plastik, tavan 13,5 m'ye kadar; en az K14.0 tavan sprinkleri, raf içi seviye depolama yüksekliğinin ½-⅔'ünde, en uzak 8 raf içi sprinklerden 230 L/dk; kartonsuz genleşmemiş plastikte K14.0 tavan için 12 @ 90 psi (6,2 bar), K16.8 için 12 @ 63 psi (4,3 bar). Kartonsuz genleşmiş plastik bu seçenekte yoktur.
- Alternatif raf içi tasarımlar (2.3.6.6, Tablo 16): 9,0 m düşey kurulumda kartonlu genleşmiş plastik için K14.0 ile en uzak sprinklerden 100 gpm (380 L/dk); kartonsuz plastikler için K22.4 ile 120 gpm (455 L/dk); kartonlu genleşmiş ve kartonsuz plastiklerde azami düşey aralık 30 ft (9,0 m). Hortum 950 L/dk, süre 60 dk; raf içi ve tavan bağımsız tasarlanır.
5. Kartonsuz plastik retrofit tasarımı (Section 2.3.6.7)
Kartonsuz genleşmemiş ve kartonsuz genleşmiş plastikler şu düzenlerde tek sıra raf içi sprinklerle yeterince korunamaz: 0,9 m'den geniş açık çerçeveli tek sıralı raflar; yatay bariyersiz çift sıralı raflar; 2,7 m'den geniş bariyerli çift sıralı raflar; bariyer kenarından 75 mm'den fazla taşan mallar. Bu hâllerde retrofit tasarımı uygulanır:
- Yalnız ıslak sistem; raflar açık çerçeveli olmalı; üstü açık konteynerler yalnız en alt katta.
- Sprinkler: FM Approved Storage (tavan) sprinkleri, standart kapsamalı, hızlı tepkili, sarkık, en az K22.4 (K320), 70 °C.
- Yerleşim: yüzey sprinklerleri raf yüzünden veya koridora taşan palet kenarından en fazla 450 mm; tek sıralı 0,9-1,8 m raflarda mevcut sprinklerler kaldırılır (Şekil 23), çift sıralı raflarda boyuna bacadaki mevcut sprinklerler kalır (Şekil 24).
- Tasarım: en uzak yüzey sprinklerinden 120 gpm (455 L/dk); sprinkler sayısı Tablo 17'ye göre tek sıralı 0,9-1,8 m rafta 3 (kartonsuz genleşmiş plastikte 4), çift sıralı ≤ 2,7 m rafta 4 (genleşmişte 3+3), 2,7-3,6 m rafta 5 (genleşmişte 4+4); mevcut raf içi sprinklerler hesaba katılmaz, tavanla dengeleme gerekmez.
- Hortum 950 L/dk (iç hortum için en az 380 L/dk), süre en az 60 dk. Tavan tasarımı Tablo 13'ten IRAS(E) düzeniyle; mevcut tavan sprinkleri K5.6 (K80) veya K8.0 (K115) ise ya da tavan tasarımı sağlanamıyorsa yüzey sprinklerleri depolama tepesinin üstüne de konur.
6. Plastik palet ve konteyner
Section 2.2.5: mümkün olduğunca yanmaz veya metal palet kullanılır; paletin yanıcılığı DS 8-1'e göre genel emtia sınıfına dâhil edilir; boş palet depolaması DS 8-24'e göre korunur. DS 8-24 yazısında anlatıldığı gibi FM Approved olmayan plastik paletler kartonsuz genleşmemiş plastik emtia sayılır ve DS 8-9'a göre korunur. Raflarda depolanan yanıcı üstü açık konteynerler (tote, kasa) için Section 2.2.4 ve Şekil 3 raf içi sprinkler yolunu açar; yanmaz üstü açık konteynerler altındaki tüm depolama yanmazsa ya da konteynerler en alt kattaysa kapalı konteyner gibi ele alınır.
Saha notu: Plastikte tasarımı belirleyen iki soru "karton var mı" ve "köpük mü"dür. Aynı 9,0 m tavanlı rafta kartonlu genleşmemiş plastik K25.2 ile 9 @ 1,4 bar (Tablo 8) isterken kartonsuz genleşmemiş plastik 10 @ 2,8 bar (Tablo 10), kartonsuz genleşmiş plastik 12 @ 2,8 bar (Tablo 11) ister; raf içi düşey aralığı 4,5 m'den 3,0 m'ye iner. Ambalajı sonradan kaldırılan, film yerine çıplak istiflenen ürün DS 8-9'da başka bir tabloya geçer; sınıf değişikliği DS 8-1 ile yeniden yapılmadan sprinkler tasarımı sabit sayılamaz.
Hızlı kontrol listesi
- Plastik sınıfı DS 8-1 ile atandı: kartonlu/kartonsuz, genleşmiş/genleşmemiş; alandaki en ağır tehlike esas alındı (2.2.2.2)
- Depolama 1,8 m üstündeyse DS 8-9, altındaysa DS 3-26 (Section 1.0)
- Doğru tablo seçildi: dolu istif için 3-6, açık çerçeveli raf için 8-11; enterpolasyon yok
- Tavan 12,2 m üstündeyse: Tablo 17b yalnız kartonlu genleşmemiş plastik; diğerleri için raf içi veya yalancı tavan
- Raf içi gerekiyorsa düşey aralık 4,5 / 3,0 m (Şekil 15), tasarım 8/14 sprinkler @ 115 L/dk (Tablo 12), tavan Tablo 13
- Kartonsuz plastik retrofit hâlleri (2.3.6.7) kontrol edildi: en az K22.4, 455 L/dk, Tablo 17
- Plastik palet ve üstü açık konteyner etkisi (2.2.4, 2.2.5, DS 8-24) sınıfa ve raf içi kararına yansıtıldı
- Hortum payı ve süre Tablo 14; deflektör altı açıklık 0,9 m (standart) / 1,5 m (EC)
Sık Sorulan Sorular
FM DS 8-9 plastikleri nasıl sınıflandırır?
Section 2.2.2.2 tehlikeyi en düşükten en yükseğe Class 1, 2, 3, 4, kartonlu genleşmemiş plastik, kartonlu genleşmiş plastik, kartonsuz genleşmemiş plastik ve kartonsuz genleşmiş plastik olarak sıralar. Plastik koruma seçenekleri artık "Group" tipine göre değil, yalnız genleşmiş/genleşmemiş ve kartonlu/kartonsuz ayrımına göre verilir; sınıf ataması DS 8-1'e göre yapılır.
Plastik depolama hangi yükseklikten itibaren DS 8-9 kapsamındadır?
Section 1.0: Class 4 veya plastik emtia 1,8 m'den yüksek depolanıyorsa DS 8-9 uygulanır; 1,8 m'ye kadar depolama düşük istifli sayılır ve DS 3-26'ya göre korunur. Class 1-3 için eşik 3,0 m'dir.
Plastik depolamada raf içi sprinkler düşey aralığı nedir?
Şekil 15: açık çerçeveli rafta kartonlu genleşmemiş plastikten düşük tehlikede 6,0 m, kartonlu genleşmiş plastikten düşükte (kartonlu genleşmemiş plastik) 4,5 m, kartonlu genleşmiş ve kartonsuz plastiklerde 3,0 m; en üst seviyenin üstünde en fazla 3,0 m depolama. Tablo 12'ye göre raf içi tasarım 8 veya 14 sprinkler, sprinkler başına en az 115 L/dk.
Kartonsuz plastik için 12,2 m üstü tavanda yalnız tavan koruması yapılabilir mi?
Hayır. Section 2.3.6.9.4: Tablo 17b yalnız Class 1-4 ve kartonlu genleşmemiş plastik içindir. Dolu istif ve paletli depolamada 2.3.6.9.5 istisnası vardır: en fazla 7,6 m depolama, 13,7 m tavan, kartonsuz genleşmemiş plastiğe kadar, ıslak sistem, hızlı tepkili 70 °C en az K25.2 sarkık, 12 @ 60 psi (4,1 bar).
Plastik paletler nasıl ele alınır?
Section 2.2.5: mümkün olduğunca yanmaz veya metal palet; paletin yanıcılığı DS 8-1'e göre emtia sınıfına dâhil edilir; boş palet depolaması DS 8-24'e göre korunur. DS 8-24, FM Approved olmayan plastik paletleri kartonsuz genleşmemiş plastik sayar ve DS 8-9'a gönderir.
Kaynakça
- FM Global Property Loss Prevention Data Sheet 8-9, Storage of Class 1, 2, 3, 4 and Plastic Commodities, March 2010, Interim Revision April 2026: Section 1.0 (s.5), 2.2.2 (s.10), 2.2.4 (s.23-26), 2.2.5 (s.26), 2.3.3.7 (s.29-31), Tablo 3-6 (s.33-35), Tablo 8-11 (s.37-39), 2.3.3.7.3 (s.40), 2.3.4.7 ve Şekil 15 (s.55-56), Tablo 12-13 (s.57-58), 2.3.6.5 (s.67-68), 2.3.6.6 ve Tablo 16 (s.68-71), 2.3.6.7 ve Tablo 17 (s.72-76), 2.3.6.9 ve Tablo 17b (s.79-80), Appendix B (s.99)
- FM Global veri sayfaları: fmglobal.com; ilgili sayfalar DS 8-1 (emtia sınıflandırması), DS 8-24 (boş palet), DS 3-26 (düşük istifli depolama)
Değerler yukarıdaki FM Global veri sayfasından bölüm, tablo ve şekil numarasıyla aktarılmıştır. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tasarım, seçilen ürünün FM Approval kaydı ve güncel veri sayfası metni esas alınarak yetkili mühendis tarafından yapılmalı, sigortacı onayı alınmalıdır.