Yüksek gerilim güç trafolarında (35 MVA üzeri) 30.000-80.000 litre arası mineral yağ bulunur. Sargıda arıza çıktığında bu yağ bir anda patlayıp jet yangınına dönüşebilir. NFPA 850 tam da bu senaryo için yağ toplama havuzu (bund), ayrım duvarı, su spreyi ve K sınıfı ester yağ alternatiflerini tanımlar. 2016 Berlin Tempelhof trafo patlaması güzel bir hatırlatmadır: tüm trafo merkezi birkaç dakika içinde kullanılamaz hâle geldi.

Trafo Yağı Tipleri

  • Mineral yağ: Diala tipi mineral yağ, parlama noktası 145°C — endüstrinin standart tercihi.
  • Ester yağı (K sınıfı): yanma noktası (fire point) 300°C ve üzerinde — NFPA 850'ye göre yüksek yanma noktalı sıvı (3.3.23.3).
  • Silikon yağı: parlama noktası 340°C'nin üzerinde; sahada çok yaygın değil.
  • Kuru tip trafo (VPI): yağ yok — bina içi kurulumda tercih edilir.

NFPA 850, az yanıcı sıvı içeren dış mekân trafolarında komşu yapılardan ve trafolardan ayrımın ayrım duvarı ya da mesafeyle, yangın etkenleri değerlendirilerek belirlenmesini önerir (6.1.4.6).

Ayrım Mesafeleri (NFPA 850 5.2)

  • Bina ile trafo arası: ayrım duvarı yoksa görüş hattı boyunca yağ miktarı 1893 L altında 1,5 m, 1893-18.925 L arasında 7,6 m, 18.925 L üzerinde 15 m önerilir (NFPA 850 6.1.4.3, Tablo 6.1.4.3). Az yanıcı sıvılı trafolarda mesafe veya ayrım duvarı yangın etkenlerine göre belirlenir (6.1.4.6).
  • Trafo ile trafo arası: 1893 L (500 gal) ve üzeri yağ içeren komşu trafolar 2 saat dayanımlı ayrım duvarıyla ya da aynı tablodaki mesafelerle ayrılması önerilir (NFPA 850 6.1.4.4).
  • Ayrım duvarı: 2 saatlik yangın dayanımı; trafo kasası ve genleşme tankının en az 0,31 m (1 ft) üstüne, trafo ve radyatör genişliğinin en az 0,61 m (2 ft) ötesine ya da yağ toplama alanının kenarına kadar uzanır (NFPA 850 6.1.4.4).

Yağ Toplama Havuzu Tasarımı

  • Hacim: alandaki en büyük tek kaptan dökülen yağı ve yangın hortumları ile sabit söndürme sisteminin azami deşarjının en az 10 dakikalık suyunu karşılayacak şekilde boyutlandırılması önerilir (NFPA 850 6.5.1.1).
  • Taş dolgu: açık çukurda, ızgara arasına 30 cm kalınlıkta, 3,8 cm (1,5 inç) veya daha büyük yıkanmış tek boyutlu taş serilmesi (ya da çukur alanına 6 mm/dk yoğunlukta sprinkler veya su spreyi) önerilen korumalardan biridir (NFPA 850 6.5.5.2).
  • Drenaj: açık havadaki yağlı trafolar için drenaj sağlanır ya da zemin dökülen yağ yapılardan ve komşu trafolardan uzağa akacak şekilde eğimlendirilir (NFPA 850 6.5.5).
  • Beton derzler: geçiş noktalarında yağ sızdırmaz derz bandı kullanılır.

Su Spreyi (Baskın) Sistemi

  • Tasarım yoğunluğu: trafo ve yardımcı parçalarını saran dikdörtgen prizma zarfının izdüşüm alanı için en az 10,2 L/dk/m² (0,25 gpm/ft²), maruziyet bölgesindeki emici olmayan zemin yüzeyi için en az 6,1 L/dk/m² (0,15 gpm/ft²) (NFPA 15 7.4.4.3.1).
  • Tetikleme: Buchholz rölesi + ısı dedektörü kombinasyonu.
  • Nozul: orta hızlı projektör tipi, 25-30 m atış mesafesi.
  • Alternatifler: su sisi sistemleri, aerosol söndürücüler veya N₂ ile inertleme çözümleri.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve temiz gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 850, NFPA 15, IEC 61936-1, IEEE 979, FM Global DS 5-4. NFPA 850 Electric Generating Plants.