3,5 km'lik bir batırma tüneli, yüksek hızlı tren hatları ve 5 büyükşehirde toplam 350 km'yi bulan metro şebekesi — Türkiye'nin raylı sistem envanteri artık küçük değil. İstasyon peronları çoğu zaman 10-20 metre yerin altında, bir trenin içinde 200-250 yolcu var. Bu tablo sahada NFPA 130'u, tünelde acil havalandırma tasarımını, 4 dakikalık peron tahliye kuralını ve peronda duman kontrolünü pazarlık konusu olmaktan çıkarıyor.
Raylı Sistemlerde Tehlike
- King's Cross 1987: yürüyen merdiven altında biriken yağlı toz, 31 can kaybı
- Daegu 2003: Güney Kore'de kundaklama kaynaklı metro yangını, 192 ölü
- Batarya yangını: modern elektrikli tren setlerinde (EMU) Li-ion bataryalar
- 25 kV katener: ark ve kısa devre kaynaklı tutuşma
- Lastik tekerlekli metro: lastik yangını kendine özgü davranan bir risk
Tünelde Jet Fan
- Boyuna havalandırma: kritik hız, dumanın akıntıya karşı geri gelmesini (backlayering) önleyen en küçük boyuna hava hızıdır; NFPA 130 sabit bir değer vermez, değer tasarım yangınına ve tünel geometrisine göre belirlenir (3.3.12, 7.2.1, 7.2.3)
- Acil havalandırma fanları: tasarım yangınından gelen sıcak hava koşulunda en az 1 saat çalışacak şekilde seçilir; fan girişi sıcaklığı analizle belirlenir ve 150 °C'den az olamaz (NFPA 130 7.3.2, 7.3.2.1)
- CFD/FDS: NFPA 130 belirli bir hesaplama aracı şart koşmaz; Ek H'ye göre istasyonlarda tenabilite genellikle CFD programlarıyla öngörülür
- Bir batırma tünel örneği: tünelde 33 adet jet fan çalışıyor
4 Dakikada Tahliye
- NFPA 130: yolcular 4 dakika içinde peronu boşaltmış olmalı
- 6 dakika: güvenli noktaya ulaşma süresi
- Peron çıkışları: her peronda birbirinden uzak en az iki çıkış yolu bulunur (NFPA 130 5.3.3.6)
- Kapasite: kaçış hesabında turnike başına, açılarak boşalan tipte 50 kişi/dk, serbest dönen tipte 25 kişi/dk esas alınır (NFPA 130 5.3.8.5)
- Yönlendirme: yolcunun çıkışı içgüdüyle bulması için görsel ve psikolojik yönlendirme
Peronda Duman Kontrolü
- Katmanlaşma: kaçış yolunda duman içermeyen en az 2 m yükseklik (NFPA 130 Ek B.2.2; bilgi amaçlı ek)
- Ray üstü egzoz (over-track exhaust): duman ray hattının hemen üstünden çekilir
- Tüneller arası geçit (cross-passage): en fazla 244 m aralık
- Su sisi: kompakt istasyonlarda sprinklere ciddi bir alternatif
Türkiye'de Raylı Sistemler
- Batırma tünel: 3,5 km — ülkenin en kritik raylı koridoru
- Yüksek hızlı tren hattı: 533 km
- Büyükşehir metrosu: 350 km hat
- Yoğun aktarma istasyonları: tahliye hesabı kritik
- Banliyö ağı: hat uzatmalarıyla genişledi

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
Sprinkler, yangın pompası ve temiz gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 130, NFPA 502, EN 45545, UIC 779. NFPA 130 Fixed Guideway Transit and Passenger Rail Systems.